विष्णुपुराण
The Arena of Mathurā and the Death of Kaṃsa5.20.25-31
918 / 1027
विष्णुपुराण · 5.20.25-31
देवनागरी

ततः समस्तमञ्चेषु नागरः स तदा जनः राजमञ्चेषु चारूढाः सह भृत्यैर् महीभृतः ।
मल्लप्राश्निकवर्गश् च रङ्गमध्यसमीपतः कृतः कंसेन कंसो ऽपि तुङ्गमञ्चे व्यवस्थितः ।
अन्तःपुराणां मञ्चाश् च तथान्ये परिकल्पिताः अन्ये च वारमुख्यानाम् अन्ये नागरयोषिताम् ।
नन्दगोपादयो गोपा मञ्चेष्व् अन्येष्व् अवस्थिताः अक्रूरवसुदेवौ च मञ्चप्रान्ते व्यवस्थितौ ।
नागरीयोषितां मध्ये देवकी पुत्रगृद्धिनी अन्तकाले ऽपि पुत्रस्य द्रक्ष्यामि रुचिरं मुखम् ।
वाद्यमानेषु तूर्येषु चाणूरे चातिवल्गति हाहाकारपरे लोके आस्फोटयति मुष्टिके ।
ईषद्धसंतौ तौ वीरौ बलभद्रजनार्दनौ । गोपवेषधारौ वालौ रङ्गद्वारमुपागतौ ।

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ samastamañceṣu nāgaraḥ sa tadā janaḥ rājamañceṣu cārūḍhāḥ saha bhṛtyair mahībhṛtaḥ /
mallaprāśnikavargaś ca raṅgamadhyasamīpataḥ kṛtaḥ kaṃsena kaṃso 'pi tuṅgamañce vyavasthitaḥ /
antaḥpurāṇāṃ mañcāś ca tathānye parikalpitāḥ anye ca vāramukhyānām anye nāgarayoṣitām /
nandagopādayo gopā mañceṣv anyeṣv avasthitāḥ akrūravasudevau ca mañcaprānte vyavasthitau /
nāgarīyoṣitāṃ madhye devakī putragṛddhinī antakāle 'pi putrasya drakṣyāmi ruciraṃ mukham /
vādyamāneṣu tūryeṣu cāṇūre cātivalgati hāhākārapare loke āsphoṭayati muṣṭike /
īṣaddhasaṃtau tau vīrau balabhadrajanārdanau / gopaveṣadhārau vālau raṅgadvāramupāgatau /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततःtataḥзатем
समस्त-मञ्चेषुsamasta-mañceṣuна всех помостах
नागरःnāgaraḥгородской
सःsaḥтот
तदाtadāтогда
जनःjanaḥнарод
राज-मञ्चेषुrāja-mañceṣuна царские помосты
caи
आरूढाःārūḍhāḥвзошедшие
सहsahaвместе
भृत्यैःbhṛtyaiḥсо слугами
मही-भृतःmahī-bhṛtaḥцари
मल्ल-प्राश्निक-वर्गःmalla-prāśnika-vargaḥразряд судей борьбы
caи
रङ्ग-मध्य-समीपतःraṅga-madhya-samīpataḥблиз середины арены
कृतःkṛtaḥустроен
कंसेनkaṃsenaКамсою
कंसःkaṃsaḥКамса
अपिapiже
तुङ्ग-मञ्चेtuṅga-mañceна высоком помосте
व्यवस्थितःvyavasthitaḥутвердился
अन्तः-पुराणाम्antaḥ-purāṇāmдля женских покоев
मञ्चाःmañcāḥпомосты
caи
तथाtathāтакже
अन्येanyeдругие
परिकल्पिताःparikalpitāḥустроены
अन्येanyeдругие
caи
वार-मुख्यानाम्vāra-mukhyānāmдля главных блудниц
अन्येanyeдругие
नागर-योषिताम्nāgara-yoṣitāmдля горожанок
नन्द-गोप-आदयःnanda-gopa-ādayaḥНанда и прочие
गोपाःgopāḥпастухи
मञ्चेषुmañceṣuна помостах
अन्येषुanyeṣuиных
अवस्थिताःavasthitāḥразместились
अक्रूर-वसुदेवौakrūra-vasudevauАкрура и Васудева
caи
मञ्च-प्रान्तेmañca-prānteна краю помоста
व्यवस्थितौvyavasthitauутвердились
नागरी-योषिताम्nāgarī-yoṣitāmгорожанок
मध्येmadhyeпосреди
देवकीdevakīДеваки
पुत्र-गृद्धिनीputra-gṛddhinīалчущая сына
अन्त-कालेanta-kāleв смертный час
अपिapiхотя бы
पुत्रस्यputrasyaсына
द्रक्ष्यामिdrakṣyāmiувижу
रुचिरम्ruciramпрекрасное
मुखम्mukhamлицо
वाद्यमानेषुvādyamāneṣuкогда играли
तूर्येषुtūryeṣuтрубы
चाणूरेcāṇūreкогда Чанура
caи
अति-वल्गतिati-valgatiвесьма подскакивал
हाहा-कार-परेhāhā-kāra-pareкогда полон криков «ах, ах»
लोकेlokeнарод
आस्फोटयतिāsphoṭayatiкогда хлопал себя
मुष्टिकेmuṣṭikeМуштика
ईषत्-हसन्तौīṣat-hasantauслегка смеющиеся
तौtauте двое
वीरौvīrauгерои
बलभद्र-जनार्दनौbalabhadra-janārdanauБалабхадра и Джанардана
गोप-वेष-धरौgopa-veṣa-dharauв пастушьем платье
बालौbālauмальчики
रङ्ग-द्वारम्raṅga-dvāramк воротам арены
उपागतौupāgatauподошли
अनुवाद

Затем тот городской народ был тогда на всех помостах, а на царские помосты взошли цари вместе со слугами.

И разряд судей борьбы устроен был Камсою близ середины арены; и сам Камса утвердился на высоком помосте.

Устроены были также и другие помосты — для женских покоев, иные для главных блудниц, иные для горожанок.

Нанда и прочие пастухи разместились на иных помостах; а Акрура и Васудева утвердились на краю помоста.

Посреди горожанок — Деваки, алчущая сына: «хотя бы в смертный час увижу я прекрасное лицо сына».

Когда играли трубы, и Чанура весьма подскакивал, и народ был полон криков «ах, ах», и Муштика хлопал себя, —

те двое героев, Балабхадра и Джанардана, слегка смеющиеся, мальчики в пастушьем платье, подошли к воротам арены.

संस्करण

74f0cf45c5b0 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 8:47:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से