śrī-śuka uvāca
एवं सम्प्रार्थितो विप्रः स्व-चिकीर्षितम् एव तत्
चकार नाम-करणं गूढो रहसि बालयोः
अयं हि रोहिणी-पुत्रो रमयन् सुहृदो गुणैः
आख्यास्यते राम इति बलाधिक्याद् बलं विदुः
यदूनाम् अपृथग्-भावात् सङ्कर्षणम् उशन्त्य् अपि
आसन् वर्णास् त्रयो ह्य् अस्य गृह्णतो ऽनुयुगं तनूः
शुक्लो रक्तस् तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः
प्राग् अयं वसुदेवस्य क्वचिज् जातस् तवात्मजः
वासुदेव इति श्रीमान् अभिज्ञाः सम्प्रचक्षते
बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते
गुण-कर्मानुरूपाणि तान्य् अहं वेद नो जनाः
एष वः श्रेय आधास्यद् गोप-गोकुल-नन्दनः
अनेन सर्व-दुर्गाणि यूयम् अञ्जस् तरिष्यथ
पुरानेन व्रज-पते साधवो दस्यु-पीडिताः
अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर् दस्यून् समेधिताः
य एतस्मिन् महा-भागाः प्रीतिं कुर्वन्ति मानवाः
नारयो ऽभिभवन्त्य् एतान् विष्णु-पक्षान् इवासुराः
तस्मान् नन्दात्मजो ऽयं ते नारायण-समो गुणैः
श्रिया कीर्त्यानुभावेन गोपायस्व समाहितः
evaṃ samprārthito vipraḥ sva-cikīrṣitam eva tat
cakāra nāma-karaṇaṃ gūḍho rahasi bālayoḥ
ayaṃ hi rohiṇī-putro ramayan suhṛdo guṇaiḥ
ākhyāsyate rāma iti balādhikyād balaṃ viduḥ
yadūnām apṛthag-bhāvāt saṅkarṣaṇam uśanty api
āsan varṇās trayo hy asya gṛhṇato 'nuyugaṃ tanūḥ
śuklo raktas tathā pīta idānīṃ kṛṣṇatāṃ gataḥ
prāg ayaṃ vasudevasya kvacij jātas tavātmajaḥ
vāsudeva iti śrīmān abhijñāḥ sampracakṣate
bahūni santi nāmāni rūpāṇi ca sutasya te
guṇa-karmānurūpāṇi tāny ahaṃ veda no janāḥ
eṣa vaḥ śreya ādhāsyad gopa-gokula-nandanaḥ
anena sarva-durgāṇi yūyam añjas tariṣyatha
purānena vraja-pate sādhavo dasyu-pīḍitāḥ
arājake rakṣyamāṇā jigyur dasyūn samedhitāḥ
ya etasmin mahā-bhāgāḥ prītiṃ kurvanti mānavāḥ
nārayo 'bhibhavanty etān viṣṇu-pakṣān ivāsurāḥ
tasmān nandātmajo 'yaṃ te nārāyaṇa-samo guṇaiḥ
śriyā kīrtyānubhāvena gopāyasva samāhitaḥ
«Так упрошенный, брахман — то самое, что и сам желал сделать — совершил наречение имён двоих детей, скрытый, втайне: „Этот сын Рохини, радующий близких [своими] достоинствами, будет зваться Рамою; за преизбыток силы знают [его как] Балу, а за то, что соединяет Ядавов нераздельностью, зовут и Санкаршаною. Три цвета были у Него, принимающего тела из юги в югу: белый, красный и жёлтый; ныне Он пришёл к черноте. Прежде этот твой сын некогда рождался у Васудевы, оттого сведущие называют славного Васудевою. Много имён и обликов у сына твоего, сообразных [Его] качествам и делам; их знаю я, а не люди. Он принесёт вам благо — отрада пастухов и Гокулы; им вы легко переправитесь через все теснины. Прежде им, о владыка Враджа, праведные, теснимые разбойниками, в безвластии хранимые, победили разбойников и преуспели. Те великоудачливые люди, которые творят к нему любовь, — их не одолевают враги, как асуры [не одолевают] сторону Вишну. Поэтому, Нанда, этот твой сын равен Нараяне достоинствами, красотою, славою и могуществом; храни [его] сосредоточенно“».
7ec97b9333d5 · опубликовано 15 авг. 2026 г., 16:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Сва-чикиршитам эва тат — «то самое, что и сам желал сделать». Просьба совпала с намерением: он ехал ради этого. Отговорки о Камсе были правдой, но не помехой.
Рамая... бала-адхикьят... а-притхак-бхават — три имени и три причины подряд. Имена выводятся из дела, как и в девятой песни: радует — Рама, силён — Бала, соединяет — Санкаршана.
Иданим кришнатам гатах — «ныне Он пришёл к черноте». Сказано о цвете, а не об имени: имя «Кришна» произнести нельзя, ибо оно выдаст. Жрец даёт имя, ни разу его не назвав.
Тани ахам веда но джанах — «их знаю я, а не люди». Единственное место, где он говорит прямо, — и говорит о собственном знании, а не о ребёнке. Всё остальное сказано намёками.
Нараяна-самах гунаих — «равен Нараяне достоинствами». Осторожнейшая формулировка: не «есть Нараяна», а «равен по достоинствам». Отцу сказано столько, сколько можно сказать, не назвав.