(इति रत्नमुक्तादि परीक्षा समाप्ता ) । (अथ तीर्थक्षेत्रमाहात्म्यमारभ्यते ) । सूत उवाच । सर्वतीर्थानि वक्ष्यामि गङ्गा तीर्थोत्तमोत्तमा । सर्वत्र सुलभा गङ्गात्रिषु स्थानेषु दुर्लभा
गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे । प्रयागं परमं तीर्थं मृतानां भुक्तिमुक्तिदम्
सेवनात्कृतपिण्डानां पापजित्कामदं नृणाम् । वाराणसी परं तीर्थं विश्वेशो यत्र केशवः
कुरुक्षेत्रं परं तीर्थं दानाद्यैर्भुक्तिमुक्तिदम् । प्रभासं परं तीर्थं सोमनाथो हि तत्र च
द्वारका च पुरी रम्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिका । प्राची सरस्वती पुण्या सप्तसारस्वतं परम्
केदारं सर्वपापघ्नं स (श) म्भलग्राम उत्तमः । नरनरायणं तीर्थं मुक्त्यै वदरिकाश्रमः
श्वेतद्वीपं पुरी माया नैमिषं पुष्करं परम् । अयोध्या चार्घ्यतीर्थं तु चित्रकूटं च गोमती
वैनायकं महीतीर्थं रामगिर्याश्रमं परम् । काञ्चीपुरी तुङ्गभद्रा श्रीशैलं सेतुबन्धनम्
(iti ratnamuktādi parīkṣā samāptā ) / (atha tīrthakṣetramāhātmyamārabhyate ) / sūta uvāca / sarvatīrthāni vakṣyāmi gaṅgā tīrthottamottamā / sarvatra sulabhā gaṅgātriṣu sthāneṣu durlabhā
gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame / prayāgaṃ paramaṃ tīrthaṃ mṛtānāṃ bhuktimuktidam
sevanātkṛtapiṇḍānāṃ pāpajitkāmadaṃ nṛṇām / vārāṇasī paraṃ tīrthaṃ viśveśo yatra keśavaḥ
kurukṣetraṃ paraṃ tīrthaṃ dānādyairbhuktimuktidam / prabhāsaṃ paraṃ tīrthaṃ somanātho hi tatra ca
dvārakā ca purī ramyā bhuktimuktipradāyikā / prācī sarasvatī puṇyā saptasārasvataṃ param
kedāraṃ sarvapāpaghnaṃ sa (śa) mbhalagrāma uttamaḥ / naranarāyaṇaṃ tīrthaṃ muktyai vadarikāśramaḥ
śvetadvīpaṃ purī māyā naimiṣaṃ puṣkaraṃ param / ayodhyā cārghyatīrthaṃ tu citrakūṭaṃ ca gomatī
vaināyakaṃ mahītīrthaṃ rāmagiryāśramaṃ param / kāñcīpurī tuṅgabhadrā śrīśailaṃ setubandhanam
(Здесь испытание самоцветов, жемчуга и прочего окончено.) (Ныне начинается величание бродов и святых мест.) Сута сказал: изреку все броды. Ганга — наилучший из бродов; всюду легко доступна Ганга, а в трёх местах труднодоступна: во Вратах Ганги, в Праяге и при слиянии Ганги с океаном. Праяга — высший брод, умершим дающий наслаждение и освобождение, а от служения ему у совершивших приношение он побеждает грех и даёт людям желаемое. Варанаси — высший брод, где Вишвеша и Кешава. Курукшетра — высший брод, даянием и прочим дающий наслаждение и освобождение. Прабхаса — высший брод, ибо там Соманатха. И Дварака, прекрасный град, дающий наслаждение и освобождение; святая Прачи-Сарасвати и высшее место Семи Сарасватских. Кедара, губящая все грехи; лучшее селение Шамбхала; брод Нары и Нараяны, Бадарикашрама — для освобождения. Шветадвипа, град Майя, Наймиша, высшая Пушкара, Айодхья и брод Аргхья, Читракута и Гомати. Вайнаяка — брод земли, высшая обитель Рамагири, Канчипури, Тунгабхадра, Шришайла, Сетубандхана.
dbffd6980209 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 08:48:06 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Ганга объявлена доступной всюду — и тут же труднодоступной в трёх местах. Не противоречие: труднее всего попасть туда, где река начинается, соединяется и кончается.
Варанаси назван местом, где стоят Вишвеша и Кешава — Шива и Вишну вместе. Списку безразличны разделения школ; он собирает места, а не стороны.
Перечисление идёт без порядка — реки, города, горы, обители вперемешку. Ни один брод не подчинён другому, и вся глава держится на одном слове: «высший», повторённом почти к каждому.