Śrī-Bhagavān
श्रीभगवानुवाच । सप्तरात्रात्प्रजायन्ते खल्वाटस्य कचाः शुभाः । दग्धहस्तिदन्तलेपात्साजाक्षीररसाञ्जनात्
भृङ्गराजरसेनैव चतुर्भागेन साधितम् । केशवृद्धिकरं तैलं गुञ्जाचूर्णान्वितेन च
एलामांसीकुष्ठमुरायुक्तमभ्यङ्गतः शिवम् । गुञ्जाफलं समादेयं लेपनं चन्द्रलुप्तनुत्
आम्रास्थिचूर्णलेपाद्वै केशाः सूक्ष्मा भवन्ति च । करञ्जामलकैलाललाक्षालेपो ऽरुणापहः
आम्रास्थिमज्जामलकलेपात्केशा भवन्ति वै । बद्धमूला घना दीर्घाः स्नग्धाः स्युर्नोत्पतन्ति च
विडङ्गगन्धपाषाणसाधितं तैलमुत्तमम् । सचतुर्गुणगोमूत्रं मनसः शिलमेव वा
शिरो ऽभ्यङ्गाच्छिराजन्मयूकालिख्याः क्षयं नयेत् । नवदग्धं शङ्खचूर्णं घृष्टसीसकलेपितम्
कचाः श्लक्ष्णा महाकृष्णा भवन्ति वृषभध्वज । भृङ्गराजं लोहचूर्णं त्रिफला बीजपूरकम्
नीली च करवीरं च गुडमेतैः समं शृतम् । पलितानीह कृष्णानि कुर्याल्लेपान्महौषधम्
śrībhagavānuvāca / saptarātrātprajāyante khalvāṭasya kacāḥ śubhāḥ / dagdhahastidantalepātsājākṣīrarasāñjanāt
bhṛṅgarājarasenaiva caturbhāgena sādhitam / keśavṛddhikaraṃ tailaṃ guñjācūrṇānvitena ca
elāmāṃsīkuṣṭhamurāyuktamabhyaṅgataḥ śivam / guñjāphalaṃ samādeyaṃ lepanaṃ candraluptanut
āmrāsthicūrṇalepādvai keśāḥ sūkṣmā bhavanti ca / karañjāmalakailālalākṣālepo 'ruṇāpahaḥ
āmrāsthimajjāmalakalepātkeśā bhavanti vai / baddhamūlā ghanā dīrghāḥ snagdhāḥ syurnotpatanti ca
viḍaṅgagandhapāṣāṇasādhitaṃ tailamuttamam / sacaturguṇagomūtraṃ manasaḥ śilameva vā
śiro 'bhyaṅgācchirājanmayūkālikhyāḥ kṣayaṃ nayet / navadagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ ghṛṣṭasīsakalepitam
kacāḥ ślakṣṇā mahākṛṣṇā bhavanti vṛṣabhadhvaja / bhṛṅgarājaṃ lohacūrṇaṃ triphalā bījapūrakam
nīlī ca karavīraṃ ca guḍametaiḥ samaṃ śṛtam / palitānīha kṛṣṇāni kuryāllepānmahauṣadham
Шри Бхагаван сказал: через семь ночей у плешивого рождаются прекрасные волосы — от обмазывания жжёной слоновой костью с козьим молоком и расанджаной. Масло, приготовленное с соком бхрингараджи в четвёртой доле и с порошком гунджи, творит рост волос; соединённое же с кардамоном, джатаманси, куштхой и мурой, оно благотворно при умащении. Плод гунджи да будет взят для обмазывания, гонящего плешь. От обмазывания порошком косточки манго волосы становятся тонкими. Обмазывание каранджей, амалаки, лалой и лакшей уносит рыжину. От обмазывания мозгом косточки манго с амалаки волосы бывают с крепким корнем, густые, длинные, лоснящиеся и не выпадают. Наилучшее масло, приготовленное с видангой и гандхапашаной, с четверною коровьей мочою или с реальгаром, от умащения головы приводит к погибели вшей и гнид, на голове родящихся. Свежесожжённый порошок раковины, растёртый со свинцом и намазанный, делает волосы гладкими и весьма чёрными, о Знаменосец быка. Бхрингараджа, железный порошок, трипхала, биджапурака, нили, каравира и патока, сваренные вместе, — великое снадобье: обмазыванием оно делает седые волосы чёрными.
6895b83529a8 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 18:14:25 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Средства расписаны по разным целям, и каждая названа отдельно: одно растит волосы, другое утончает, третье уносит рыжину, четвёртое губит вшей. Различие проведено не по составу, а по тому, чего добиваются.
Срок указан числом — через семь ночей. Такая оговорка позволяет проверить средство, а не только применить его.
Забота о волосах помещена сразу после лечебных глав и говорит тем же языком: обмазывание, умащение, порошок. Красота и здоровье разбираются одними приёмами.