Гаруда-пурана
Изложение грамматики1.205.19-26
777 / 1147
LinuxЛистать
Гаруда-пурана · 1.205.19-26
Деванагари

मिब्वस्मस्तु परस्मै हि पदानां चात्मनेपदम् । ताताञ्झ प्रथमो मध्य स्थासाथान्ध्वमथोत्तमः
आदेशा इड्बहिमहि धातुतोथ णिजादिवत् । नाम्नि प्रयुज्यमाने ऽपि प्रथमः पुरुषो भवेत्
मध्यमो युष्मदि प्रोक्त उत्तमः पुरुषो ऽस्मदि । भूवाद्या धातवः प्रोक्ताः सनाद्यन्तास्तथा ततः
लडीरितो वर्तमाने स्मेनातीते च धातुतः । भूते ऽनद्यतने लङ्वा लोडाद्याशिषि धातुतः
विध्यादावेवानुमतो लोड्वाच्यो मन्त्रणे भवेत् । निमन्त्रणाधीष्टसंप्रश्रे प्रार्थनेषु तथाशिषि
लिङतीते परोक्षे स्याल्लिड् भूते ऌड् भविष्यति । स्यादनद्यतने तद्वद्भविष्यति तु धातुतः
दातोरॢङ् क्रियातिपत्तौ लिङर्थे लेट् प्रकीर्तितः । कृतस्त्रिष्वपि वर्तन्ते भावे कर्मणि कर्तरि
सदृशास्तव्यता ण्यद्यदनीयाश्च तृजादयः

Транслитерация (IAST)

mibvasmastu parasmai hi padānāṃ cātmanepadam / tātāñjha prathamo madhya sthāsāthāndhvamathottamaḥ
ādeśā iḍbahimahi dhātutotha ṇijādivat / nāmni prayujyamāne 'pi prathamaḥ puruṣo bhavet
madhyamo yuṣmadi prokta uttamaḥ puruṣo 'smadi / bhūvādyā dhātavaḥ proktāḥ sanādyantāstathā tataḥ
laḍīrito vartamāne smenātīte ca dhātutaḥ / bhūte 'nadyatane laṅvā loḍādyāśiṣi dhātutaḥ
vidhyādāvevānumato loḍvācyo mantraṇe bhavet / nimantraṇādhīṣṭasaṃpraśre prārthaneṣu tathāśiṣi
liṅatīte parokṣe syālliḍ bhūte ḷḍ bhaviṣyati / syādanadyatane tadvadbhaviṣyati tu dhātutaḥ
dātorḷṅ kriyātipattau liṅarthe leṭ prakīrtitaḥ / kṛtastriṣvapi vartante bhāve karmaṇi kartari
sadṛśāstavyatā ṇyadyadanīyāśca tṛjādayaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
मिब्mibмип
वस्vasвас
मस्masмас
तुtuже
परस्मैparasmaiпарасмайпада
हिhiведь
पदानांpadānāṃпадов
चात्मनेपदम्cātmanepadamи атманепада
ताताञ्tātāñта, атам
jhaджха
प्रथमोprathamoпервое
मध्यmadhyaсреднее
स्थासाथान्sthāsāthānтхас, атхам
ध्वम्dhvamдхвам
अथोत्तमःathottamaḥи высшее
आदेशाādeśāзамены
इड्iḍит
बहिbahiвахи
महिmahiмахи
धातुतोथdhātutothaот корня же
णिजादिवत्ṇijādivatкак при ṇич и прочем
नाम्निnāmniпри имени
प्रयुज्यमानेprayujyamāneпри употребляемом
पिpiже
प्रथमःprathamaḥпервое
पुरुषोpuruṣoлицо
भवेत्bhavetбывает
मध्यमोmadhyamoсреднее
युष्मदिyuṣmadiпри «ты»
प्रोक्तproktaназвано
उत्तमःuttamaḥвысшее
स्मदिsmadiпри «я»
भूवाद्याbhūvādyāбху и прочие
धातवःdhātavaḥкорни
प्रोक्ताःproktāḥназваны
सनाद्यन्तास्sanādyantāsоканчивающиеся на сан и прочее
तथाtathāтак же
ततःtataḥзатем
लड्laḍлат
ईरितोīritoназван
वर्तमानेvartamāneпри настоящем
स्मेनातीतेsmenātīteпри прошедшем со сма
धातुतःdhātutaḥот корня
भूतेbhūteпри прошедшем
नद्यतनेnadyataneне сегодняшнем
लङ्laṅлан
वाили
लोड्loḍлот
आद्य्ādyи прочее
आशिषिāśiṣiпри благопожелании
विध्यादाव्vidhyādāvпри предписании и прочем
एवानुमतोevānumatoпри дозволении
वाच्योvācyoвыражается
मन्त्रणेmantraṇeпри совете
निमन्त्रणाnimantraṇāпри приглашении
धीष्टdhīṣṭaпри просьбе
संप्रश्रेsaṃpraśreпри вопрошании
प्रार्थनेषुprārthaneṣuпри мольбе
तथाशिषिtathāśiṣiи при благопожелании
लिङ्liṅлин
अतीतेatīteпри прошедшем
परोक्षेparokṣeпри незримом
स्याल्syālбывает
लिड्liḍлит
भूतेbhūteпри прошедшем
ऌड्ḷḍлут
भविष्यतिbhaviṣyatiпри будущем
स्याद्syādбывает
अनद्यतनेanadyataneне сегодняшнем
तद्वद्tadvadтак же
दातोर्dātorот корня
ऌङ्ḷṅлрин
क्रियातिपत्तौkriyātipattauпри неисполнившемся действии
लिङर्थेliṅartheв значении лина
लेट्leṭлет
प्रकीर्तितःprakīrtitaḥназван
कृतस्kṛtasкритья
त्रिष्व्triṣvв трёх
अपिapiже
वर्तन्तेvartanteупотребляются
भावेbhāveпри состоянии
कर्मणिkarmaṇiпри объекте
कर्तरिkartariпри деятеле
सदृशास्sadṛśāsподобные
तव्यताtavyatāтавья и та
ण्यद्ṇyadṇьят
यद्yadят
अनीयाश्anīyāśи анияр
तृजादयःtṛjādayaḥтрич и прочие
Литературный перевод

Мип, вас, мас — парасмайпада падов, а также атманепада. Та, атам, джха — первое лицо; тхас, атхам, дхвам — среднее и высшее. Замены — ит, вахи, махи от корня же, как при ṇич и прочем. И при употребляемом имени бывает первое лицо; среднее названо при «ты», высшее — при «я». Бху и прочие названы корнями, а также оканчивающиеся на сан и прочее. Затем лат назван при настоящем и при прошедшем со сма — от корня; при прошедшем не сегодняшнем — лан, или лот и прочее при благопожелании. При предписании и прочем, при дозволении выражается лот; при совете, приглашении, просьбе, вопрошании, мольбе и благопожелании — лин. При прошедшем незримом бывает лит; при прошедшем — лут; при будущем не сегодняшнем — так же от корня. Лрин — при неисполнившемся действии; в значении лина назван лет. Критья употребляются во всех трёх — при состоянии, при объекте и при деятеле; подобные им — тавья, та, ṇьят, ят, анияр, трич и прочие.

Колофон главы

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vyākaraṇanirūpaṇaṃ nāma pañcottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ

Версия

e46e818230be · опубликовано 2 сент. 2026 г., 19:50:56 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами