Nṛpatir
न्यग्रोधवृक्षमासाद्य शीतच्छायं मनोहरम् । महाविटपिनं हृद्यं पक्षिसङ्घातनादितम्
वनस्य तस्य सर्वस्य केतुभूतमिवोच्छ्रितम् । तं महातरुमासाद्य निषसाद महीपतिः
अथ प्रेतं ददर्शासौ क्षुत्तृष्णाव्याकुलेन्द्रियम् । उत्कचं मलिनं कुब्जं (रूक्षं) निर्मांसं भीमदर्शनम्
स्नायुबद्धास्थिचरणं धावमानमितस्ततः । अन्यैश्च बहुभिः प्रेतैः समन्तात्परिवारितम्
तं दृष्ट्वा विकृतं घोरं विस्मितो बभ्रुवाहनः । प्रेतो ऽपि दृष्ट्वा तां घोरामटवीमागतं नृपम्
तदा हृष्टमना भूत्वा तस्यान्तिकमुपागतः । अब्रवीत्स तदा तार्क्ष्य प्रेतराजो नृपं वचः
प्रेतभावो मया त्यक्तः प्राप्तो ऽस्मि परमां गतिम् । त्वत्संयोगान्महाबाहो नास्तिधन्यतरो मम
नृपतिरुवाच । कृष्णवर्णः करालास्यस्त्वं प्रेत इव लक्ष्यसे । कथयस्व मम प्रीत्या यथैवं चासि तत्त्वतः
तथा पृष्टः स वै राज्ञा प्रोवाच सकलं स्वकम्
प्रेत उवाच । कथयामि नृपश्रेष्ठ सर्वमेवादितस्तव । प्रेतत्वे कारणं श्रुत्वा दयां कर्तुं ममार्हसि
वैदिशं नाम नगरं सर्वसम्पत्समन्वितम् । नानाजनपदाकीर्णं नानारत्नसमाकुलम् । नानापुण्यसमायुक्तं नानावृक्षसमाकुलम्
तत्राहं न्यवसं भूयो देवार्चनरतः सदा । वैश्यो जात्या सुदेवो ऽहं नाम्ना विदितमस्तु ते
हव्येन तर्पिता देवाः कव्येन पितरस्तथा । विविधैर्दानयोगैश्च विप्राः सन्तर्पिता मया
nyagrodhavṛkṣamāsādya śītacchāyaṃ manoharam / mahāviṭapinaṃ hṛdyaṃ pakṣisaṅghātanāditam
vanasya tasya sarvasya ketubhūtamivocchritam / taṃ mahātarumāsādya niṣasāda mahīpatiḥ
atha pretaṃ dadarśāsau kṣuttṛṣṇāvyākulendriyam / utkacaṃ malinaṃ kubjaṃ (rūkṣaṃ) nirmāṃsaṃ bhīmadarśanam
snāyubaddhāsthicaraṇaṃ dhāvamānamitastataḥ / anyaiśca bahubhiḥ pretaiḥ samantātparivāritam
taṃ dṛṣṭvā vikṛtaṃ ghoraṃ vismito babhruvāhanaḥ / preto 'pi dṛṣṭvā tāṃ ghorāmaṭavīmāgataṃ nṛpam
tadā hṛṣṭamanā bhūtvā tasyāntikamupāgataḥ / abravītsa tadā tārkṣya pretarājo nṛpaṃ vacaḥ
pretabhāvo mayā tyaktaḥ prāpto 'smi paramāṃ gatim / tvatsaṃyogānmahābāho nāstidhanyataro mama
nṛpatiruvāca / kṛṣṇavarṇaḥ karālāsyastvaṃ preta iva lakṣyase / kathayasva mama prītyā yathaivaṃ cāsi tattvataḥ
tathā pṛṣṭaḥ sa vai rājñā provāca sakalaṃ svakam
preta uvāca / kathayāmi nṛpaśreṣṭha sarvamevāditastava / pretatve kāraṇaṃ śrutvā dayāṃ kartuṃ mamārhasi
vaidiśaṃ nāma nagaraṃ sarvasampatsamanvitam / nānājanapadākīrṇaṃ nānāratnasamākulam / nānāpuṇyasamāyuktaṃ nānāvṛkṣasamākulam
tatrāhaṃ nyavasaṃ bhūyo devārcanarataḥ sadā / vaiśyo jātyā sudevo 'haṃ nāmnā viditamastu te
havyena tarpitā devāḥ kavyena pitarastathā / vividhairdānayogaiśca viprāḥ santarpitā mayā
…и, придя к дереву-баньяну с прохладною тенью, пленительному, великоветвистому, милому сердцу, оглашённому стаями птиц, высокому и словно ставшему знаменем всего того леса, — придя к тому великому древу, владыка земли сел. И тут увидел он прету, с чувствами, смятёнными голодом и жаждою: со всклокоченными волосами, грязного, горбатого, без плоти, страшного на вид, с ногами из костей, связанных жилами, бегущего туда и сюда и со всех сторон окружённого многими иными претами. Увидев его, уродливого и страшного, изумился Бабхрувахана. И прета, увидев царя, пришедшего в ту страшную чащу, с обрадованным умом подошёл к нему; и сказал тогда, о Таркшья, царь прет царю слово: «Оставлено мною состояние преты, обрёл я высший путь — от встречи с тобою, о мощнорукий; нет никого счастливее меня». Государь сказал: чёрный мастью, со страшным ртом, ты видишься претою; поведай мне с приязнью, каков ты воистину. Так спрошенный царём, поведал он всё своё. Прета сказал: поведаю, о лучший из царей, всё тебе с начала; услышав причину моего состояния преты, изволь оказать мне милость. Есть город по имени Вайдиша, исполненный всякого богатства, полный разных областей, изобилующий разными самоцветами, соединённый с разным благочестием, полный разных деревьев. Там я издавна обитал, всегда преданный почитанию богов. Вайшья по рождению, Судева по имени — да будет тебе ведомо. Боги были насыщены мною хавьей, отцы — кавьей…
32d768884fd4 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 01:13:35 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Дерево описано подробнее, чем прета: прохладная тень, стаи птиц, высота, видная отовсюду. Место встречи — самое приветливое в лесу.\n\nПрета радуется царю. Не просит, не пугает, а подходит с обрадованным умом и первым делом говорит, что уже свободен.\n\nЦарь отвечает вопросом прямым до неучтивости: ты видишься претою, скажи, каков ты на деле. И получает не отповедь, а рассказ с самого начала.