प्रावृट्प्रवृत्तिं संदृश्य दृष्ट्वा चाम्बुधरान् घनान् रौहिणेयो मिथः काले कृष्णं वचनम् अब्रवीत् ॥
पश्य कृष्ण घनान् कृष्णान् बलाकोत्पातभूषणान् गगने तव गात्राणां वर्णचोरान् समुत्थितान् ॥
तव निद्राकरः कालस् तव गात्रोपमम् नभः त्वम् इवाज्ञातवसतिं चन्द्रो वसति वार्षिकीम् ॥
एतन् नीलोत्पलश्यामं नीलोत्पलदलप्रभम् संप्राप्ते दुर्दिने काले दुर्दिनं भाति वै नभः ॥
पश्य कृष्ण जलोदग्रैः कृष्णैर् उद्ग्रथितैर् घनैः गोवर्धनो यथा रम्यो भाति गोवर्धनो गिरिः ॥
पतितेनाम्भसा ह्य् एते समन्तान् मदतर्पिताः भ्राजन्ते कृष्णसारङ्गाः काननेषु मुदान्विताः ॥
एतान्य् अम्बुप्रहृष्टानि हरितानि मृदूनि च तृणानि शतपत्राक्ष पत्रैर् गूहन्ति मेदिनीम् ॥
क्षरज्जलानां शैलानां वनानां च जलागमे ससस्यानां च सीमानां न लक्ष्मीर् व्यतिरिच्यते ॥
शीघ्रवातसमुद्धूताः प्रोषितौत्सुक्यकारिणः दामोदरोद्दामरवाः प्रागल्भ्यं यान्ति तोयदाः ॥
हरे हर्यश्वचापेन त्रिवर्णेन त्रिविक्रम विबाणज्येन धनुषा तवेदं मध्यमं पदम् ॥
नभस्य च नभश् चक्षुर् न भात्य् एष नभश्चरः मेघैः शीतातपकरो विरश्मिर् इव रश्मिमान् ॥
द्यावापृथिव्योः संसर्गः सततं विततैः कृतः अव्यवच्छिन्नधारौघैः समुद्रौघनिभैर् घनैः ॥
नीपार्जुनकदम्बानां पृथिव्यां चाभिवृष्तयः गन्धैः कोलाहला वान्ति वाता मदनदीपनाः ॥
संप्रवृत्तमहावर्षं लम्बमानमहाम्बुदम् भात्य् अगाधम् अपर्यन्तं ससागरम् इवाम्बरम् ॥
धारानिर्मलनाराचं विद्युत् कवचनिर्मलम् शक्रचापायुधधरं युद्धसज्जम् इवाम्बरम् ॥
शैलानां च वनानां च द्रुमाणां च वरानन प्रतिच्छन्नानि भासन्ते शिखराणि घनैर् घनैः ॥
गजानीकैर् इवाकीर्णं सलिलोद्गारिभिर् घनैः वर्णसारूप्यतां याति गगनं सागरस्य वै ॥
समुद्रोद्धूतजनिता लोलशाड्वलकम्पिनः शीताह् सपृषतोद्गाराः कर्कशा वान्ति मारुताः ॥
निशासु सुप्तचन्द्रासु मुक्ततोयासु तोयदैः मग्नसूर्यस्य नभसो नाभिभान्ति दिशो दश ॥
घर्मदोषपरित्यक्तं मेघतोयविभूषितम् पश्य वृन्दावनं कृष्ण वनं चैत्ररथं यथा ॥
prāvṛṭpravṛttiṃ saṃdṛśya dṛṣṭvā cāmbudharān ghanān rauhiṇeyo mithaḥ kāle kṛṣṇaṃ vacanam abravīt ||
paśya kṛṣṇa ghanān kṛṣṇān balākotpātabhūṣaṇān gagane tava gātrāṇāṃ varṇacorān samutthitān ||
tava nidrākaraḥ kālas tava gātropamam nabhaḥ tvam ivājñātavasatiṃ candro vasati vārṣikīm ||
etan nīlotpalaśyāmaṃ nīlotpaladalaprabham saṃprāpte durdine kāle durdinaṃ bhāti vai nabhaḥ ||
paśya kṛṣṇa jalodagraiḥ kṛṣṇair udgrathitair ghanaiḥ govardhano yathā ramyo bhāti govardhano giriḥ ||
patitenāmbhasā hy ete samantān madatarpitāḥ bhrājante kṛṣṇasāraṅgāḥ kānaneṣu mudānvitāḥ ||
etāny ambuprahṛṣṭāni haritāni mṛdūni ca tṛṇāni śatapatrākṣa patrair gūhanti medinīm ||
kṣarajjalānāṃ śailānāṃ vanānāṃ ca jalāgame sasasyānāṃ ca sīmānāṃ na lakṣmīr vyatiricyate ||
śīghravātasamuddhūtāḥ proṣitautsukyakāriṇaḥ dāmodaroddāmaravāḥ prāgalbhyaṃ yānti toyadāḥ ||
hare haryaśvacāpena trivarṇena trivikrama vibāṇajyena dhanuṣā tavedaṃ madhyamaṃ padam ||
nabhasya ca nabhaś cakṣur na bhāty eṣa nabhaścaraḥ meghaiḥ śītātapakaro viraśmir iva raśmimān ||
dyāvāpṛthivyoḥ saṃsargaḥ satataṃ vitataiḥ kṛtaḥ avyavacchinnadhāraughaiḥ samudraughanibhair ghanaiḥ ||
nīpārjunakadambānāṃ pṛthivyāṃ cābhivṛṣtayaḥ gandhaiḥ kolāhalā vānti vātā madanadīpanāḥ ||
saṃpravṛttamahāvarṣaṃ lambamānamahāmbudam bhāty agādham aparyantaṃ sasāgaram ivāmbaram ||
dhārānirmalanārācaṃ vidyut kavacanirmalam śakracāpāyudhadharaṃ yuddhasajjam ivāmbaram ||
śailānāṃ ca vanānāṃ ca drumāṇāṃ ca varānana praticchannāni bhāsante śikharāṇi ghanair ghanaiḥ ||
gajānīkair ivākīrṇaṃ salilodgāribhir ghanaiḥ varṇasārūpyatāṃ yāti gaganaṃ sāgarasya vai ||
samudroddhūtajanitā lolaśāḍvalakampinaḥ śītāh sapṛṣatodgārāḥ karkaśā vānti mārutāḥ ||
niśāsu suptacandrāsu muktatoyāsu toyadaiḥ magnasūryasya nabhaso nābhibhānti diśo daśa ||
gharmadoṣaparityaktaṃ meghatoyavibhūṣitam paśya vṛndāvanaṃ kṛṣṇa vanaṃ caitrarathaṃ yathā ||
Увидев наступление дождей и густые облака, Рохинея в тот час сказал Кришне: «Смотри, Кришна, на тёмные облака, украшенные взлётом белых журавлей: в небе поднялись похитители цвета твоих членов. Это время навевает сон; небо подобно твоему телу, а луна, как ты, живёт в неизвестном дождевом жилище. Когда наступило ненастье, небо стало тёмным как синий лотос и сияет как его лепесток. Смотри, Кришна, как прекрасна гора Говардхана под высокими тёмными облаками, наполненными водой. Орошённые дождём, чёрные антилопы в лесах сияют, со всех сторон напоенные радостью. Эти зелёные мягкие травы, лотосоокий, радуясь воде, листьями покрывают землю. При приходе воды красота водоточащих гор, лесов и полей с посевами не различается — всё одинаково прекрасно. Быстрым ветром поднятые облака, вызывающие тоску разлучённых, громко гремят, Дамодара, и становятся дерзкими. Хари, Тривикрама, трёхцветная радуга, лук без стрелы и тетивы, — это твой средний шаг. Глаз неба, солнечный странник, не сияет: лучистый стал как безлучный, скрытый облаками, дающими прохладный свет. Небо и земля соединены непрерывными потоками дождя, простёртыми густыми облаками, похожими на массы океана. Дожди над нипами, арджунами, кадамбами и землёй несут шумные ароматы; ветры разжигают любовь. Небо с начавшимся великим дождём и нависшими облаками сияет бездонным и беспредельным, словно с океаном внутри. С чистыми стрелами потоков, молнией как сияющей бронёй и радугой как оружием, небо похоже на готового к битве воина. Вершины гор, лесов и деревьев, прекраснолицый, кажутся скрытыми густыми облаками. Небо, заполненное водоизвергающими облаками словно рядами слонов, становится по цвету подобным океану. Холодные резкие ветры, рожденные поднятием океана, дуют с брызгами и колеблют влажную траву. В ночах, где луна словно спит, где облака проливают воду и солнце утонуло в небе, десять сторон света не сияют. Смотри, Кришна, на Вриндаван: он оставил порок жары, украшен облачной водой и похож на лес Чайтраратху».
2dc9135150bc · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:44:08 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Санкаршана видит сезон дождей через Кришну: облака крадут его цвет, радуга становится знаком Тривикрамы, а Говардхана сияет под дождём. Вриндаванская природа читается как отражение божественной формы.