Харивамша
Свадьба Анируддхи и смерть РукмиHV 89.9-16
465 / 607
Харивамша · HV 89.9-16
Деванагари

स तस्यां जनयाम् आस देवगर्भोपमं सुतम् अनिरुद्धम् इति ख्यातं कर्मणाप्रतिमं भुवि धनुर्वेदे च वेदे च नीतिशास्त्रे च पारगम् ॥
अभवत् स यदा राजन्न् अनिरुद्धो वयोन्वितः तदास्य रुक्मिणः पौत्रीं रुक्मिणी रुक्मसंनिभां पत्न्यर्थं वरयाम् आस नाम्ना रुक्मवतीति सा ॥
अनिरुद्धं गुणैर् दातुं कृतबुद्धिर् नृपस् तदा प्रीत्या च रौक्मिणेयस्य रुक्मिण्याश् चाप्य् उपग्रहात् ॥
विस्पर्धन्न् अपि कृष्णेन वैरं तद् अपहाय सः ददानीत्य् अब्रवीद् राजा प्रीतिमाञ् जनमेजय ॥
केशवः सह रुक्मिण्या पुत्रैः संकर्षणेन च अन्यैश् च वृष्णिभिः सार्धं विदर्भान् सबलो ययौ ॥
संयुक्ता ज्ञातयश् चैव रुक्मिणः सुहृदश् च ये आहूता रुक्मिणा ते ऽपि तत्राजग्मुर् नराधिपाः ॥
शुभे तिथौ महाराज नक्षत्रे चाभिपूजिते विवाहायानिरुद्धस्य बभूव परमोत्सवः ॥
पाणौ गृहीते वैदर्भ्यास् त्व् अनिरुद्धेन भारत रेमिरे वृष्णयस् तत्र पूज्यमाना यथामराः ॥

Транслитерация (IAST)

sa tasyāṃ janayām āsa devagarbhopamaṃ sutam aniruddham iti khyātaṃ karmaṇāpratimaṃ bhuvi dhanurvede ca vede ca nītiśāstre ca pāragam ||
abhavat sa yadā rājann aniruddho vayonvitaḥ tadāsya rukmiṇaḥ pautrīṃ rukmiṇī rukmasaṃnibhāṃ patnyarthaṃ varayām āsa nāmnā rukmavatīti sā ||
aniruddhaṃ guṇair dātuṃ kṛtabuddhir nṛpas tadā prītyā ca raukmiṇeyasya rukmiṇyāś cāpy upagrahāt ||
vispardhann api kṛṣṇena vairaṃ tad apahāya saḥ dadānīty abravīd rājā prītimāñ janamejaya ||
keśavaḥ saha rukmiṇyā putraiḥ saṃkarṣaṇena ca anyaiś ca vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃ vidarbhān sabalo yayau ||
saṃyuktā jñātayaś caiva rukmiṇaḥ suhṛdaś ca ye āhūtā rukmiṇā te 'pi tatrājagmur narādhipāḥ ||
śubhe tithau mahārāja nakṣatre cābhipūjite vivāhāyāniruddhasya babhūva paramotsavaḥ ||
pāṇau gṛhīte vaidarbhyās tv aniruddhena bhārata remire vṛṣṇayas tatra pūjyamānā yathāmarāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
स तस्यां जनयाम् आसsa tasyāṃ janayām āsaон в ней породил; от неё он породил
देवगर्भोपमं सुतम्devagarbhopamaṃ sutamсына, подобного божественному плоду; сына, подобного божественному ребёнку
अनिरुद्धम् इति ख्यातंaniruddham iti khyātaṃАнируддхой так известного; известного как Анируддха
कर्मणाप्रतिमं भुविkarmaṇāpratimaṃ bhuviдеянием несравненного на земле; несравненного подвигами на земле
धनुर्वेदे च वेदे चdhanurvede ca vede caв дханурведе и Веде также; в воинском знании и Веде
नीतिशास्त्रे च पारगम्nītiśāstre ca pāragamи в науке политики достигшего берега; и в политике сведущего
अभवत् स यदा राजन्न्abhavat sa yadā rājannкогда он стал, о царь; когда он, о царь, стал
अनिरुद्धो वयोन्वितःaniruddho vayonvitaḥАнируддха, наделённый возрастом; Анируддха достиг зрелости
तदास्य रुक्मिणः पौत्रींtadāsya rukmiṇaḥ pautrīṃтогда его, Рукми, внучку; тогда внучку Рукми
रुक्मिणी रुक्मसंनिभांrukmiṇī rukmasaṃnibhāṃРукмини, золоту подобную; Рукмини, подобную золоту
पत्न्यर्थं वरयाम् आसpatnyarthaṃ varayām āsaдля жены выбрала; выбрала ему в жёны
नाम्ना रुक्मवतीति साnāmnā rukmavatīti sāпо имени Рукмавати та; её звали Рукмавати
अनिरुद्धं गुणैर् दातुंaniruddhaṃ guṇair dātuṃАнируддхе по качествам отдать; выдать её за Анируддху
कृतबुद्धिर् नृपस् तदाkṛtabuddhir nṛpas tadāрешивший царь тогда; царь тогда решил
प्रीत्या च रौक्मिणेयस्यprītyā ca raukmiṇeyasyaи из любви к сыну Рукмини; из любви к сыну Рукмини
रुक्मिण्याश् चाप्य् उपग्रहात्rukmiṇyāś cāpy upagrahātи также по просьбе Рукмини; и по просьбе Рукмини
विस्पर्धन्न् अपि कृष्णेनvispardhann api kṛṣṇenaсоперничая даже с Кришной; хотя и враждуя с Кришной
वैरं तद् अपहाय सःvairaṃ tad apahāya saḥту вражду оставив он; он оставил эту вражду
ददानीत्य् अब्रवीद् राजाdadānīty abravīd rājā«отдаю» так сказал царь; царь сказал: «Отдаю»
प्रीतिमाञ् जनमेजयprītimāñ janamejayaрадостный, Джанамеджая; с радостью, о Джанамеджая
केशवः सह रुक्मिण्याkeśavaḥ saha rukmiṇyāКешава вместе с Рукмини; Кешава с Рукмини
पुत्रैः संकर्षणेन चputraiḥ saṃkarṣaṇena caс сыновьями и Самкаршаной; с сыновьями и Самкаршаной
अन्यैश् च वृष्णिभिः सार्धंanyaiś ca vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃи с другими Вришни вместе; и с другими Вришни
विदर्भान् सबलो ययौvidarbhān sabalo yayauв Видарбхи с войском пошёл; отправился в Видарбху с силой
संयुक्ता ज्ञातयश् चैवsaṃyuktā jñātayaś caivaсоединённые родственники же; родственники также собрались
रुक्मिणः सुहृदश् च येrukmiṇaḥ suhṛdaś ca yeРукми и друзья которые; и друзья Рукми
आहूता रुक्मिणा ते ऽपिāhūtā rukmiṇā te 'piприглашённые Рукми они также; приглашённые Рукми
तत्राजग्मुर् नराधिपाःtatrājagmur narādhipāḥтуда пришли цари; прибыли туда, владыки людей
शुभे तिथौ महाराजśubhe tithau mahārājaв благой лунный день, великий царь; в благой день, о великий царь
नक्षत्रे चाभिपूजितेnakṣatre cābhipūjiteи при почтенном созвездии; и при благоприятной накшатре
विवाहायानिरुद्धस्यvivāhāyāniruddhasyaдля свадьбы Анируддхи; ради свадьбы Анируддхи
बभूव परमोत्सवःbabhūva paramotsavaḥбыл высший праздник; началось великое торжество
पाणौ गृहीते वैदर्भ्यास्pāṇau gṛhīte vaidarbhyāsкогда рука видарбхской была взята; когда видарбхскую взяли за руку
त्व् अनिरुद्धेन भारतtv aniruddhena bhārataже Анируддхой, Бхарата; Анируддха, о Бхарата
रेमिरे वृष्णयस् तत्रremire vṛṣṇayas tatraрадовались Вришни там; там радовались Вришни
पूज्यमाना यथामराःpūjyamānā yathāmarāḥпочитаемые, как бессмертные; почитаемые словно боги
Литературный перевод

От неё Прадьюмна породил сына, подобного божественному ребёнку, известного как Анируддха: на земле он был несравненен подвигами, сведущ в дханурведе, Веде и науке управления. Когда Анируддха достиг зрелости, о царь, Рукмини выбрала ему в жёны внучку Рукми, золотисто сияющую Рукмавати. Рукми решил выдать её за Анируддху ради его достоинств, из любви к сыну Рукмини и по просьбе самой Рукмини. Хотя он и соперничал с Кришной, он оставил ту вражду и с радостью сказал: «Отдаю», о Джанамеджая. Тогда Кешава вместе с Рукмини, сыновьями, Самкаршаной и другими Вришни отправился с войском в Видарбху. Родственники и друзья Рукми, которых он пригласил, также прибыли туда, владыки людей. В благой день и при почтённой накшатре ради свадьбы Анируддхи началось великое торжество. Когда Анируддха взял руку видарбхской царевны, о Бхарата, Вришни радовались там, почитаемые словно бессмертные.

Версия

742e088d017a · опубликовано 22 июн. 2026 г., 04:57:45 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами