Харивамша
Свадьба Анируддхи и смерть РукмиHV 89.25-32
467 / 607
Харивамша · HV 89.25-32
Деванагари

निकृत्या तं जिगीषन्तो दाक्षिणात्या नराधिपाः मणिमुक्ताः सुवर्णं च तत्रानिन्युः सहस्रशः ॥
ततः प्रावर्तत द्यूतं तेषाम् अरतिनाशनम् कलहायास्पदं घोरं दुर्मतीनां क्षयावहम् ॥
निष्काणां तु सहस्राणि सुवर्णस्य दशादितः रुक्मिणा सह संपाते बलदेवो ग्लहं ददौ ॥
तं जिगाय ततो रुक्मी यतमानं महारथम् तावद् एवापरं भूयो बलदेवं जिगाय सः ॥
असकृज् जीयमानस् तु रुक्मिणा केशवाग्रजः सुवर्णकोटिं जग्राह ग्लहं तस्य महात्मनः ॥
जितम् इत्य् एव हृष्टो ऽथ तम् आह्वृतिर् अभाषत श्लाघमानश् च चिक्षेप प्रहसन् मुसलायुधम् ॥
अविद्यो दुर्बलः श्रीमान् हिरण्यम् अमितं मया अजेयो बलदेवो ऽयम् अक्षद्यूते पराजितः ॥
कलिङ्गराजस् तच् छ्रुत्वा प्रजहास भृशं तदा दन्तान् विदर्शयन् हृष्टस् तत्राक्रुध्यद्द् हलायुधः ॥

Транслитерация (IAST)

nikṛtyā taṃ jigīṣanto dākṣiṇātyā narādhipāḥ maṇimuktāḥ suvarṇaṃ ca tatrāninyuḥ sahasraśaḥ ||
tataḥ prāvartata dyūtaṃ teṣām aratināśanam kalahāyāspadaṃ ghoraṃ durmatīnāṃ kṣayāvaham ||
niṣkāṇāṃ tu sahasrāṇi suvarṇasya daśāditaḥ rukmiṇā saha saṃpāte baladevo glahaṃ dadau ||
taṃ jigāya tato rukmī yatamānaṃ mahāratham tāvad evāparaṃ bhūyo baladevaṃ jigāya saḥ ||
asakṛj jīyamānas tu rukmiṇā keśavāgrajaḥ suvarṇakoṭiṃ jagrāha glahaṃ tasya mahātmanaḥ ||
jitam ity eva hṛṣṭo 'tha tam āhvṛtir abhāṣata ślāghamānaś ca cikṣepa prahasan musalāyudham ||
avidyo durbalaḥ śrīmān hiraṇyam amitaṃ mayā ajeyo baladevo 'yam akṣadyūte parājitaḥ ||
kaliṅgarājas tac chrutvā prajahāsa bhṛśaṃ tadā dantān vidarśayan hṛṣṭas tatrākrudhyadd halāyudhaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
निकृत्या तं जिगीषन्तोnikṛtyā taṃ jigīṣantoобманом его желая победить; желая обманом победить его
दाक्षिणात्या नराधिपाःdākṣiṇātyā narādhipāḥюжные цари; южные владыки
मणिमुक्ताः सुवर्णं चmaṇimuktāḥ suvarṇaṃ caсамоцветы, жемчуг и золото; самоцветы, жемчуг и золото
तत्रानिन्युः सहस्रशःtatrāninyuḥ sahasraśaḥтуда принесли тысячами; принесли туда тысячами
ततः प्रावर्तत द्यूतंtataḥ prāvartata dyūtaṃзатем началась игра; тогда началась игра
तेषाम् अरतिनाशनम्teṣām aratināśanamдля них уничтожающая врагов; губительная для недругов
कलहायास्पदं घोरंkalahāyāspadaṃ ghoraṃоснова раздора, страшная; страшный источник ссоры
दुर्मतीनां क्षयावहम्durmatīnāṃ kṣayāvahamдурным умом гибель несущая; несущая гибель злонамеренным
निष्काणां तु सहस्राणिniṣkāṇāṃ tu sahasrāṇiнишк же тысячи; тысячи золотых нишк
सुवर्णस्य दशादितःsuvarṇasya daśāditaḥзолота, десять сначала; сначала десять тысяч золотом
रुक्मिणा सह संपातेrukmiṇā saha saṃpāteс Рукми в столкновении; в игре с Рукми
बलदेवो ग्लहं ददौbaladevo glahaṃ dadauБаладева ставку дал; Баладева поставил
तं जिगाय ततो रुक्मीtaṃ jigāya tato rukmīего победил затем Рукми; тогда Рукми выиграл у него
यतमानं महारथम्yatamānaṃ mahārathamстарающегося махаратху; у старающегося махаратхи
तावद् एवापरं भूयोtāvad evāparaṃ bhūyoстолько же другую снова; потом ещё раз
बलदेवं जिगाय सःbaladevaṃ jigāya saḥБаладеву победил он; он выиграл у Баладевы
असकृज् जीयमानस् तुasakṛj jīyamānas tuнеоднократно проигрывая же; много раз проигрывая
रुक्मिणा केशवाग्रजःrukmiṇā keśavāgrajaḥРукми, старший брат Кешавы; Рукми старший брат Кешавы
सुवर्णकोटिं जग्राहsuvarṇakoṭiṃ jagrāhaзолотую коти взял; взял ставкой коти золота
ग्लहं तस्य महात्मनःglahaṃ tasya mahātmanaḥставку того великодушного; как ставку против него
जितम् इत्य् एव हृष्टो ऽथjitam ity eva hṛṣṭo 'tha«побеждён» так именно радостный затем; затем, радуясь, он сказал: «Выиграно»
तम् आह्वृतिर् अभाषतtam āhvṛtir abhāṣataтот призыватель сказал; зазывала сказал ему
श्लाघमानश् च चिक्षेपślāghamānaś ca cikṣepaхвалясь и бросил упрёк; хвастаясь, стал насмехаться
प्रहसन् मुसलायुधम्prahasan musalāyudhamсмеясь над вооружённым палицей; смеясь над Палиценосцем
अविद्यो दुर्बलः श्रीमान्avidyo durbalaḥ śrīmānнесведущий, слабый, славный; этот славный, но неумелый и слабый
हिरण्यम् अमितं मयाhiraṇyam amitaṃ mayāзолото безмерное мной; безмерное золото мной
अजेयो बलदेवो ऽयम्ajeyo baladevo 'yamнепобедимый Баладева этот; этот непобедимый Баладева
अक्षद्यूते पराजितःakṣadyūte parājitaḥв игре в кости побеждён; побеждён в игре в кости
कलिङ्गराजस् तच् छ्रुत्वाkaliṅgarājas tac chrutvāцарь Калинги это услышав; царь Калинги, услышав это
प्रजहास भृशं तदाprajahāsa bhṛśaṃ tadāрассмеялся сильно тогда; тогда громко расхохотался
दन्तान् विदर्शयन् हृष्टस्dantān vidarśayan hṛṣṭasзубы показывая, радостный; радостно показывая зубы
तत्राक्रुध्यद्द् हलायुधःtatrākrudhyadd halāyudhaḥтам разгневался Халаюдха; и Халаюдха разгневался
Литературный перевод

Желая обманом победить Баладеву, южные владыки принесли туда тысячами самоцветы, жемчуг и золото. Тогда началась игра, страшный источник ссоры, несущий гибель злонамеренным. В игре с Рукми Баладева сначала поставил десять тысяч золотых нишк. Рукми выиграл у него, хотя тот старался, а затем снова выиграл у Баладевы. Неоднократно проигрывая Рукми, старший брат Кешавы поставил против него коти золота. Тогда радостный зазывала сказал: «Выиграно», и, хвастаясь, стал с насмешкой говорить Палиценосцу: «Этот славный, но неумелый и слабый Баладева, называемый непобедимым, проиграл мне в игре в кости безмерное золото». Услышав это, царь Калинги громко расхохотался и радостно показал зубы; тогда Халаюдха разгневался.

Версия

36abe5ea7c95 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 04:57:45 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами