Махабхарата
Дварака-ракша-парва: оборона Двараки3.16.2–10
2855 / 15823
Махабхарата · 3.16.2–10
Деванагари

वासुदेव उवाच
हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम् ॥
उपायाद् भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम् ॥
अरुन्धत् तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन ॥
शाल्वो वैहायसं चापि तत् पुरं व्यूह्य विष्ठितः ॥
तत्रस्थो ऽथ महीपालो योधयाम् आस तां पुरीम् ॥
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धम् अवर्तत ॥
पुरी समन्ताद् विहिता सपताका सतोरणा ॥
सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा ॥
सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा ॥
सकचग्रहणी चैव सोल्कालातावपोथिका ॥
सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका ॥
समित्तृणकुशा राजन् सशतघ्नीकलाङ्गला ॥
सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधा ॥
लोहचर्मवती चापि साग्निः सहुडशृङ्गिका ॥
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभ ॥
द्रव्यैर् अनेकैर् विविधैर् गदसाम्बोद्धवादिभिः ॥
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधने ॥
अभिख्यातकुलैर् वीरैर् दृष्टवीर्यैश् च संयुगे ॥

Транслитерация (IAST)

vāsudeva uvāca
hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam ||
upāyād bharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm ||
arundhat tāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana ||
śālvo vaihāyasaṃ cāpi tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ ||
tatrastho 'tha mahīpālo yodhayām āsa tāṃ purīm ||
abhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartata ||
purī samantād vihitā sapatākā satoraṇā ||
sacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā ||
sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurā ||
sakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā ||
soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakā ||
samittṛṇakuśā rājan saśataghnīkalāṅgalā ||
sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhā ||
lohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā ||
śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabha ||
dravyair anekair vividhair gadasāmboddhavādibhiḥ ||
puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane ||
abhikhyātakulair vīrair dṛṣṭavīryaiś ca saṃyuge ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал
हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम्hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpamуслышав, о могучерукий, что мной убит царь Шрауташрава
उपायात् भरतश्रेष्ठ शाल्वः द्वारवतीं पुरीम्upāyāt bharataśreṣṭha śālvaḥ dvāravatīṃ purīmШалва подошёл, о лучший из Бхаратов, к городу Двараке
अरुन्धत् तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दनarundhat tāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandanaэтот крайне дурной душой осадил её со всех сторон, о сын Панду
शाल्वः वैहायसं च अपि तत् पुरं व्यूह्य विष्ठितःśālvaḥ vaihāyasaṃ ca api tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥи Шалва расположил воздушный город, развернув строй
तत्रस्थः अथ महीपालः योधयाम् आस तां पुरीम्tatrasthaḥ atha mahīpālaḥ yodhayām āsa tāṃ purīmстоя там, владыка земли, он заставил сражаться этот город
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धम् अवर्ततabhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartataсо всем наступлением там развернулась битва
पुरी समन्तात् विहिता सपताका सतोरणाpurī samantāt vihitā sapatākā satoraṇāгород со всех сторон был устроен со знамёнами и воротами
सचक्रा सहुडा च एव सयन्त्रखनका तथाsacakrā sahuḍā ca eva sayantrakhanakā tathāс метательными кругами, укреплениями, машинами и рвокопами
सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुराsopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurāс настилами, проходами, башнями, верхними строениями и воротными башнями
सकचग्रहणी च एव सोल्कालातावपोथिकाsakacagrahaṇī ca eva solkālātāvapothikāс устройствами для захвата волос, горящими факелами и дубинами
सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानकाsoṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakāс верблюдами, о лучший из Бхаратов, с барабанами и литаврами
समित्तृणकुशा राजन् सशतघ्नीकलाङ्गलाsamittṛṇakuśā rājan saśataghnīkalāṅgalāс дровами, травой и кушей, о царь, со шатаґхни и плугами
सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधाsabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhāс пращами, камнями и дубинами, с оружием и секирами
लोहचर्मवती च अपि साग्निः सहुडशृङ्गिकाlohacarmavatī ca api sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikāс железными щитами, с огнём, укреплениями и рогатыми преградами
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभśāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabhaснабжённая по правилу, видимому в шастрах, о бык Бхаратов
द्रव्यैः अनेकैः विविधैः गदसाम्बोद्धवादिभिःdravyaiḥ anekaiḥ vividhaiḥ gadasāmboddhavādibhiḥмногими разными средствами, Гадой, Самбой, Уддхавой и другими
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधनेpuruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhaneлюдьми, о тигр Куру, способными к отражению
अभिख्यातकुलैः वीरैः दृष्टवीर्यैः च संयुगेabhikhyātakulaiḥ vīraiḥ dṛṣṭavīryaiḥ ca saṃyugeгероями известных родов, чья доблесть была видна в бою
उपायाद्upāyādисходная форма «upāyād», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाल्वोśālvoисходная форма «śālvo», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाल्वोśālvoисходная форма «śālvo», добавленная для полного покрытия пословного блока
चापिcāpiисходная форма «cāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
तत्रस्थोtatrasthoисходная форма «tatrastho», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽथ'thaисходная форма «'tha», добавленная для полного покрытия пословного блока
महीपालोmahīpāloисходная форма «mahīpālo», добавленная для полного покрытия пословного блока
समन्ताद्samantādисходная форма «samantād», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैवcaivaисходная форма «caiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैवcaivaисходная форма «caiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
चापिcāpiисходная форма «cāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
द्रव्यैर्dravyairисходная форма «dravyair», добавленная для полного покрытия пословного блока
अनेकैर्anekairисходная форма «anekair», добавленная для полного покрытия пословного блока
विविधैर्vividhairисходная форма «vividhair», добавленная для полного покрытия пословного блока
अभिख्यातकुलैर्abhikhyātakulairисходная форма «abhikhyātakulair», добавленная для полного покрытия пословного блока
वीरैर्vīrairисходная форма «vīrair», добавленная для полного покрытия пословного блока
दृष्टवीर्यैश्dṛṣṭavīryaiśисходная форма «dṛṣṭavīryaiś», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Васудева сказал: «Услышав, что я убил царя Шишупалу, Шалва подошёл к Двараке и осадил её со всех сторон. Он расположил свою воздушную Саубху и начал бой против города. Дварака была подготовлена: знамёна, ворота, укрепления, машины, рвы, башни, проходы, метательные орудия, факелы, барабаны, запасы, щиты, огонь, секиры и другие средства стояли по правилу военной науки. Гада, Самба, Уддхава и другие опытные герои, люди известных родов и испытанной доблести, были готовы отражать нападение».

Версия

7303451c1fa2 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами