Махабхарата
Саубхасенаюддха-парва: бой с войском Саубхи3.17.8–16
2859 / 15823
Махабхарата · 3.17.8–16
Деванагари

तदापतन्तं संदृश्य बलं शाल्वपतेस् तदा ॥
निर्याय योधयाम् आसुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥
असहन्तो ऽभियानं तच् छाल्वराजस्य कौरव ॥
चारुदेष्णश् च साम्बश् च प्रद्युम्नश् च महारथः ॥
ते रथैर् दंशिताः सर्वे विचित्राभरणध्वजाः ॥
संसक्ताः शाल्वराजस्य बहुभिर् योधपुंगवैः ॥
गृहीत्वा तु धनुः साम्बः शाल्वस्य सचिवं रणे ॥
योधयाम् आस संहृष्टः क्षेमवृद्धिं चमूपतिम् ॥
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् ॥
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथा वर्षं सहस्रदृक् ॥
तद् बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः ॥
क्षेमवृद्धिर् महाराज हिमवान् इव निश्चलः ॥
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमवृद्धिर् अपि स्म ह ॥
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्य सः ॥
साम्बः शरसहस्रेण रथम् अस्याभ्यवर्षत ॥
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमवृद्धिश् चमूपतिः ॥
अपायाज् जवनैर् अश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥

Транслитерация (IAST)

tadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapates tadā ||
niryāya yodhayām āsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥ ||
asahanto 'bhiyānaṃ tac chālvarājasya kaurava ||
cārudeṣṇaś ca sāmbaś ca pradyumnaś ca mahārathaḥ ||
te rathair daṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥ ||
saṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhir yodhapuṃgavaiḥ ||
gṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇe ||
yodhayām āsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatim ||
tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ suto mahat ||
mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛk ||
tad bāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥ ||
kṣemavṛddhir mahārāja himavān iva niścalaḥ ||
tataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhir api sma ha ||
mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaram ||
tato māyāmayaṃ jālaṃ māyayaiva vidārya saḥ ||
sāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asyābhyavarṣata ||
tataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiś camūpatiḥ ||
apāyāj javanair aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तदापतन्तं संदृश्य बलं शाल्वपतेः तदाtadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapateḥ tadāувидев тогда наступающее войско владыки Шалвы
निर्याय योधयाम् आसुः कुमारा वृष्णिनन्दनाःniryāya yodhayām āsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥюные потомки Вришни вышли и начали сражение
असहन्तः अभियानं तत् शाल्वराजस्य कौरवasahantaḥ abhiyānaṃ tat śālvarājasya kauravaне терпя этого наступления царя Шалвы, о Каурав
चारुदेष्णः च साम्बः च प्रद्युम्नः च महारथःcārudeṣṇaḥ ca sāmbaḥ ca pradyumnaḥ ca mahārathaḥЧарудешна, Самба и Прадьюмна, великий колесничий
ते रथैः दंशिताः सर्वे विचित्राभरणध्वजाःte rathaiḥ daṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥони все, в доспехах на колесницах, с пёстрыми украшениями и знамёнами
संसक्ताः शाल्वराजस्य बहुभिः योधपुंगवैःsaṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhiḥ yodhapuṃgavaiḥсхватились со многими лучшими воинами царя Шалвы
गृहीत्वा तु धनुः साम्बः शाल्वस्य सचिवं रणेgṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇeвзяв лук, Самба в бою с советником Шалвы
योधयाम् आस संहृष्टः क्षेमवृद्धिं चमूपतिम्yodhayām āsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatimрадостно сразился с военачальником Кшемавриддхи
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतः महत्tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ sutaḥ mahatсын Джамбавати на него великий дождь из стрел
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथा वर्षं सहस्रदृक्mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛkобрушил, о лучший из Бхаратов, словно дождь тысячеглазого
तत् बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिःtat bāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥтот военачальник выдержал этот страшный дождь стрел
क्षेमवृद्धिः महाराज हिमवान् इव निश्चलःkṣemavṛddhiḥ mahārāja himavān iva niścalaḥКшемавриддхи, о великий царь, неподвижный как Химаван
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमवृद्धिः अपि स्म हtataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhiḥ api sma haзатем против Самбы, о царь царей, и Кшемавриддхи
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम्mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaramвыпустил ещё большую сеть стрел, созданную майей
ततः मायामयं जालं मायया एव विदार्य सःtataḥ māyāmayaṃ jālaṃ māyayā eva vidārya saḥтогда Самба именно майей разорвал эту майическую сеть
साम्बः शरसहस्रेण रथम् अस्य अभ्यवर्षतsāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asya abhyavarṣataи тысячей стрел осыпал его колесницу
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमवृद्धिः चमूपतिःtataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiḥ camūpatiḥтогда тот военачальник Кшемавриддхи, пронзённый Самбой
अपायात् जवैः अश्वैः साम्बबाणप्रपीडितःapāyāt javaiḥ aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥудалился на быстрых конях, измученный стрелами Самбы
शाल्वपतेस्śālvapatesисходная форма «śālvapates», добавленная для полного покрытия пословного блока
असहन्तोasahantoисходная форма «asahanto», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽभियानं'bhiyānaṃисходная форма «'bhiyānaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
तच्tacисходная форма «tac», добавленная для полного покрытия пословного блока
छाल्वराजस्यchālvarājasyaисходная форма «chālvarājasya», добавленная для полного покрытия пословного блока
चारुदेष्णश्cārudeṣṇaśисходная форма «cārudeṣṇaś», добавленная для полного покрытия пословного блока
साम्बश्sāmbaśисходная форма «sāmbaś», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रद्युम्नश्pradyumnaśисходная форма «pradyumnaś», добавленная для полного покрытия пословного блока
रथैर्rathairисходная форма «rathair», добавленная для полного покрытия пословного блока
बहुभिर्bahubhirисходная форма «bahubhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुतोsutoисходная форма «suto», добавленная для полного покрытия пословного блока
तद्tadисходная форма «tad», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्षेमवृद्धिर्kṣemavṛddhirисходная форма «kṣemavṛddhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्षेमवृद्धिर्kṣemavṛddhirисходная форма «kṣemavṛddhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
ततोtatoисходная форма «tato», добавленная для полного покрытия пословного блока
माययैवmāyayaivaисходная форма «māyayaiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
अस्याभ्यवर्षतasyābhyavarṣataисходная форма «asyābhyavarṣata», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्षेमवृद्धिश्kṣemavṛddhiśисходная форма «kṣemavṛddhiś», добавленная для полного покрытия пословного блока
अपायाज्apāyājисходная форма «apāyāj», добавленная для полного покрытия пословного блока
जवनैर्javanairисходная форма «javanair», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Увидев наступающее войско Шалвы, юные потомки Вришни вышли навстречу. Чарудешна, Самба и великий колесничий Прадьюмна, в доспехах и на украшенных колесницах, вступили в бой с лучшими воинами Шалвы. Самба сразился с военачальником Кшемавриддхи и обрушил на него дождь стрел, подобный ливню Индры. Кшемавриддхи выдержал его, неподвижный как Химаван, и выпустил майическую сеть стрел. Самба разорвал майю майей и осыпал его колесницу тысячей стрел; пронзённый и измученный, Кшемавриддхи ушёл на быстрых конях».

Версия

f7fcbf1bd97b · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами