Махабхарата
Саубхасенаюддха-парва: бой с войском Саубхи3.17.1–7
2858 / 15823
Махабхарата · 3.17.1–7
Деванагари

वासुदेव उवाच
तां तूपयात्वा राजेन्द्र शाल्वः सौभपतिस् तदा ॥
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥
समे निविष्टा सा सेना प्रभूतसलिलाशये ॥
चतुरङ्गबलोपेता शाल्वराजाभिपालिता ॥
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च ॥
वल्मीकांश् चैव चैत्यांश् च तन्निविष्टम् अभूद् बलम् ॥
अनीकानां विभागेन पन्थानः षट् कृताभवन् ॥
प्रवणा नव चैवासञ् शाल्वस्य शिबिरे नृप ॥
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् ॥
रथनागाश्वकलिलं पदातिध्वजसंकुलम् ॥
तुष्टपुष्टजनोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् ॥
विचित्रध्वजसंनाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ ॥
अभिसारयाम् आस तदा वेगेन पतगेन्द्रवत् ॥

Транслитерация (IAST)

vāsudeva uvāca
tāṃ tūpayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatis tadā ||
prabhūtanaranāgena balenopaviveśa ha ||
same niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśaye ||
caturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitā ||
varjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni ca ||
valmīkāṃś caiva caityāṃś ca tanniviṣṭam abhūd balam ||
anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭ kṛtābhavan ||
pravaṇā nava caivāsañ śālvasya śibire nṛpa ||
sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradam ||
rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulam ||
tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitam ||
vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukam ||
saṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabha ||
abhisārayām āsa tadā vegena patagendravat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал
तां तु उपयात्वा राजेन्द्र शाल्वः सौभपतिः तदाtāṃ tu upayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatiḥ tadāподойдя к ней тогда, о царь царей, Шалва, владыка Саубхи
प्रभूतनरनागेन बलेन उपविवेश हprabhūtanaranāgena balena upaviveśa haрасположился с войском, богатым людьми и слонами
समे निविष्टा सा सेना प्रभूतसलिलाशयेsame niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśayeэто войско стало на ровном месте с обильными водоёмами
चतुरङ्गबलोपेता शाल्वराजाभिपालिताcaturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitāснабжённое четырёхчастной силой и охраняемое царём Шалвой
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि चvarjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni caизбегая кладбищ и мест божеств
वल्मीकान् च एव चैत्यान् च तत् निविष्टम् अभूत् बलम्valmīkān ca eva caityān ca tat niviṣṭam abhūt balamа также муравейников и святилищ, это войско расположилось
अनीकानां विभागेन पन्थानः षट् कृताः अभवन्anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭ kṛtāḥ abhavanпо разделению боевых частей были устроены шесть путей
प्रवणाः नव च एव आसन् शाल्वस्य शिबिरे नृपpravaṇāḥ nava ca eva āsan śālvasya śibire nṛpaи девять спусков были в лагере Шалвы, о царь
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम्sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradamснабжённое всем оружием, искусное во всех видах оружия
रथनागाश्वकलिलं पदातिध्वजसंकुलम्rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulamполное колесниц, слонов и коней, густое пехотой и знамёнами
तुष्टपुष्टजनोपेतं वीरलक्षणलक्षितम्tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitamс довольными и крепкими людьми, отмеченное признаками героев
विचित्रध्वजसंनाहं विचित्ररथकार्मुकम्vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukamс пёстрыми знамёнами и доспехами, пёстрыми колесницами и луками
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभsaṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabhaрасположившись у Двараки, о Кауравья, о бык среди людей
अभिसारयाम् आस तदा वेगेन पतगेन्द्रवत्abhisārayām āsa tadā vegena patagendravatон тогда устремился в наступление со скоростью царя птиц
तूपयात्वाtūpayātvāисходная форма «tūpayātvā», добавленная для полного покрытия пословного блока
सौभपतिस्saubhapatisисходная форма «saubhapatis», добавленная для полного покрытия пословного блока
बलेनोपविवेशbalenopaviveśaисходная форма «balenopaviveśa», добавленная для полного покрытия пословного блока
वल्मीकांश्valmīkāṃśисходная форма «valmīkāṃś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैवcaivaисходная форма «caiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैत्यांश्caityāṃśисходная форма «caityāṃś», добавленная для полного покрытия пословного блока
तन्निविष्टम्tanniviṣṭamисходная форма «tanniviṣṭam», добавленная для полного покрытия пословного блока
अभूद्abhūdисходная форма «abhūd», добавленная для полного покрытия пословного блока
कृताभवन्kṛtābhavanисходная форма «kṛtābhavan», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रवणाpravaṇāисходная форма «pravaṇā», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैवासञ्caivāsañисходная форма «caivāsañ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Васудева сказал: «Подойдя к Двараке, владыка Саубхи Шалва расположился с большим войском людей и слонов. Его четырёхчастная армия стала на ровном месте у обильных вод, избегая кладбищ, святилищ и запретных мест. В лагере были устроены пути и спуски; войско было полно оружия, колесниц, слонов, коней, пехоты и знамён. С пёстрыми доспехами, колесницами и луками оно стояло у Двараки, а затем Шалва стремительно пошёл в наступление».

Версия

bd24995cf675 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами