Махабхарата
Саубхавадха-парва: уничтожение Саубхи3.23.28-40
2883 / 15823
Махабхарата · 3.23.28-40
Деванагари

ततो ऽप्रतिहतं दिव्यम् अभेद्यम् अतिवीर्यवत् ॥
आग्नेयम् अस्त्रं दयितं सर्वसाहं महाप्रभम् ॥
यक्षाणां राक्षसानां च दानवानां च संयुगे ॥
राज्ञां च प्रतिलोमानां भस्मान्तकरणं महत् ॥
क्षुरान्तम् अमलं चक्रं कालान्तकयमोपमम् ॥
अभिमन्त्र्याहम् अतुलं द्विषतां च निबर्हणम् ॥
जहि सौभं स्ववीर्येण ये चात्र रिपवो मम ॥
इत्य् उक्त्वा भुजवीर्येण तस्मै प्राहिणवं रुषा ॥
रूपं सुदर्शनस्यासीद् आकाशे पततस् तदा ॥
द्वितीयस्येव सूर्यस्य युगान्ते परिविष्यतः ॥
तत् समासाद्य नगरं सौभं व्यपगतत्विषम् ॥
मध्येन पाटयाम् आस क्रकचो दार्व् इवोच्छ्रितम् ॥
द्विधा कृतं ततः सौभं सुदर्शनबलाद् धतम् ॥
महेश्वरशरोद्धूतं पपात त्रिपुरं यथा ॥
तस्मिन् निपतिते सौभे चक्रम् आगात् करं मम ॥
पुनश् चोद्धूय वेगेन शाल्वायेत्य् अहम् अब्रुवम् ॥
ततः शाल्वं गदां गुर्वीम् आविध्यन्तं महाहवे ॥
द्विधा चकार सहसा प्रजज्वाल च तेजसा ॥
तस्मिन् निपतिते वीरे दानवास् त्रस्तचेतसः ॥
हाहाभूता दिशो जग्मुर् अर्दिता मम सायकैः ॥
ततो ऽहं समवस्थाप्य रथं सौभसमीपतः ॥
शङ्खं प्रध्माप्य हर्षेण सुहृदः पर्यहर्षयम् ॥
तन् मेरुशिखराकारं विध्वस्ताट्टालगोपुरम् ॥
दह्यमानम् अभिप्रेक्ष्य स्त्रियस् ताः संप्रदुद्रुवुः ॥
एवं निहत्य समरे शाल्वं सौभं निपात्य च ॥
आनर्तान् पुनर् आगम्य सुहृदां प्रीतिम् आवहम् ॥

Транслитерация (IAST)

tato 'pratihataṃ divyam abhedyam ativīryavat ||
āgneyam astraṃ dayitaṃ sarvasāhaṃ mahāprabham ||
yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca dānavānāṃ ca saṃyuge ||
rājñāṃ ca pratilomānāṃ bhasmāntakaraṇaṃ mahat ||
kṣurāntam amalaṃ cakraṃ kālāntakayamopamam ||
abhimantryāham atulaṃ dviṣatāṃ ca nibarhaṇam ||
jahi saubhaṃ svavīryeṇa ye cātra ripavo mama ||
ity uktvā bhujavīryeṇa tasmai prāhiṇavaṃ ruṣā ||
rūpaṃ sudarśanasyāsīd ākāśe patatas tadā ||
dvitīyasyeva sūryasya yugānte pariviṣyataḥ ||
tat samāsādya nagaraṃ saubhaṃ vyapagatatviṣam ||
madhyena pāṭayām āsa krakaco dārv ivocchritam ||
dvidhā kṛtaṃ tataḥ saubhaṃ sudarśanabalād dhatam ||
maheśvaraśaroddhūtaṃ papāta tripuraṃ yathā ||
tasmin nipatite saubhe cakram āgāt karaṃ mama ||
punaś coddhūya vegena śālvāyety aham abruvam ||
tataḥ śālvaṃ gadāṃ gurvīm āvidhyantaṃ mahāhave ||
dvidhā cakāra sahasā prajajvāla ca tejasā ||
tasmin nipatite vīre dānavās trastacetasaḥ ||
hāhābhūtā diśo jagmur arditā mama sāyakaiḥ ||
tato 'haṃ samavasthāpya rathaṃ saubhasamīpataḥ ||
śaṅkhaṃ pradhmāpya harṣeṇa suhṛdaḥ paryaharṣayam ||
tan meruśikharākāraṃ vidhvastāṭṭālagopuram ||
dahyamānam abhiprekṣya striyas tāḥ saṃpradudruvuḥ ||
evaṃ nihatya samare śālvaṃ saubhaṃ nipātya ca ||
ānartān punar āgamya suhṛdāṃ prītim āvaham ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः अप्रतिहतम् दिव्यम् अभेद्यम् अतिवीर्यवत् आग्नेयम् अस्त्रम् दयितम् सर्वसाहम् महाप्रभम्tataḥ apratihatam divyam abhedyam ativīryavat āgneyam astram dayitam sarvasāham mahāprabhamзатем непобедимое, божественное, непробиваемое, чрезвычайно могучее, огненное, любимое оружие, всепреодолевающее и великосияющее
यक्षाणाम् राक्षसानाम् च दानवानाम् च संयुगे राज्ञाम् च प्रतिलोमानाम् भस्मान्तकरणम् महत्yakṣāṇām rākṣasānām ca dānavānām ca saṃyuge rājñām ca pratilomānām bhasmāntakaraṇam mahatвеликое, обращающее в пепел якшей, ракшасов, данавов в битве и враждебных царей
क्षुरान्तम् अमलम् चक्रम् कालान्तकयमोपमम् अभिमन्त्र्य अहम् अतुलम् द्विषताम् च निबर्हणम्kṣurāntam amalam cakram kālāntakayamopamam abhimantrya aham atulam dviṣatām ca nibarhaṇamя освятил несравненный чистый диск с бритвенным краем, подобный концу времени и Яме, уничтожающий врагов
जहि सौभम् स्ववीर्येण ये च अत्र रिपवः मम इति उक्त्वा भुजवीर्येण तस्मै प्राहिणवम् रुषाjahi saubham svavīryeṇa ye ca atra ripavaḥ mama iti uktvā bhujavīryeṇa tasmai prāhiṇavam ruṣāсказав: убей Саубху своей силой и моих врагов здесь, я гневно послал его силой руки
रूपम् सुदर्शनस्य आसीत् आकाशे पततः तदा द्वितीयस्य इव सूर्यस्य युगान्ते परिविष्यतःrūpam sudarśanasya āsīt ākāśe patataḥ tadā dvitīyasya iva sūryasya yugānte pariviṣyataḥтогда вид Сударшаны, летящей в небе, был словно второго солнца, появляющегося в конце юги
तत् समासाद्य नगरम् सौभम् व्यपगतत्विषम् मध्येन पाटयाम् आस क्रकचः दारु इव उच्छ्रितम्tat samāsādya nagaram saubham vyapagatatviṣam madhyena pāṭayām āsa krakacaḥ dāru iva ucchritamдостигнув города Саубхи, лишившегося блеска, она рассекла его посередине, как пила высокое дерево
द्विधा कृतम् ततः सौभम् सुदर्शनबलात् हतम् महेश्वरशरोद्धूतम् पपात त्रिपुरम् यथाdvidhā kṛtam tataḥ saubham sudarśanabalāt hatam maheśvaraśaroddhūtam papāta tripuram yathāтогда Саубха, разрубленная надвое и поражённая силой Сударшаны, упала, как Трипура, сотрясённая стрелой Махешвары
तस्मिन् निपतिते सौभे चक्रम् आगात् करम् मम पुनः च उद्धूय वेगेन शाल्वाय इति अहम् अब्रुवम्tasmin nipatite saubhe cakram āgāt karam mama punaḥ ca uddhūya vegena śālvāya iti aham abruvamкогда Саубха упала, диск вернулся в мою руку; снова подняв его быстро, я сказал: на Шалву
ततः शाल्वम् गदाम् गुर्वीम् आविध्यन्तम् महाहवे द्विधा चकार सहसा प्रजज्वाल च तेजसाtataḥ śālvam gadām gurvīm āvidhyantam mahāhave dvidhā cakāra sahasā prajajvāla ca tejasāзатем Шалву, вращающего тяжёлую палицу в великой битве, он внезапно рассёк надвое и вспыхнул сиянием
तस्मिन् निपतिते वीरे दानवाः त्रस्तचेतसः हाहाभूताः दिशः जग्मुः अर्दिताः मम सायकैःtasmin nipatite vīre dānavāḥ trastacetasaḥ hāhābhūtāḥ diśaḥ jagmuḥ arditāḥ mama sāyakaiḥкогда этот герой пал, данавы, с испуганными сердцами, с криками ха-ха разбежались по сторонам, теснимые моими стрелами
ततः अहम् समवस्थाप्य रथम् सौभसमीपतः शङ्खम् प्रध्माप्य हर्षेण सुहृदः पर्यहर्षयम्tataḥ aham samavasthāpya ratham saubhasamīpataḥ śaṅkham pradhmāpya harṣeṇa suhṛdaḥ paryaharṣayamзатем я поставил колесницу у Саубхи, протрубил в раковину и радостью обрадовал друзей
तत् मेरुशिखराकारम् विध्वस्ताट्टालगोपुरम् दह्यमानम् अभिप्रेक्ष्य स्त्रियः ताः संप्रदुद्रुवुःtat meruśikharākāram vidhvastāṭṭālagopuram dahyamānam abhiprekṣya striyaḥ tāḥ saṃpradudruvuḥувидев этот город, видом как вершина Меру, с разрушенными башнями и воротами, горящим, женщины разбежались
एवम् निहत्य समरे शाल्वम् सौभम् निपात्य च आनर्तान् पुनर् आगम्य सुहृदाम् प्रीतिम् आवहम्evam nihatya samare śālvam saubham nipātya ca ānartān punar āgamya suhṛdām prītim āvahamтак, убив Шалву в битве и низвергнув Саубху, я вернулся к Анартам и принёс радость друзьям
ततोtatoисходная форма «tato», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽप्रतिहतं'pratihataṃисходная форма «'pratihataṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अस्त्रंastraṃисходная форма «astraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
दयितंdayitaṃисходная форма «dayitaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वसाहंsarvasāhaṃисходная форма «sarvasāhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यक्षाणांyakṣāṇāṃисходная форма «yakṣāṇāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
राक्षसानांrākṣasānāṃисходная форма «rākṣasānāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
दानवानांdānavānāṃисходная форма «dānavānāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
राज्ञांrājñāṃисходная форма «rājñāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रतिलोमानांpratilomānāṃисходная форма «pratilomānāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
भस्मान्तकरणंbhasmāntakaraṇaṃисходная форма «bhasmāntakaraṇaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अमलंamalaṃисходная форма «amalaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चक्रंcakraṃисходная форма «cakraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अभिमन्त्र्याहम्abhimantryāhamисходная форма «abhimantryāham», добавленная для полного покрытия пословного блока
अतुलंatulaṃисходная форма «atulaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
द्विषतांdviṣatāṃисходная форма «dviṣatāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सौभंsaubhaṃисходная форма «saubhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चात्रcātraисходная форма «cātra», добавленная для полного покрытия пословного блока
रिपवोripavoисходная форма «ripavo», добавленная для полного покрытия пословного блока
इत्य्ityисходная форма «ity», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्राहिणवंprāhiṇavaṃисходная форма «prāhiṇavaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
रूपंrūpaṃисходная форма «rūpaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुदर्शनस्यासीद्sudarśanasyāsīdисходная форма «sudarśanasyāsīd», добавленная для полного покрытия пословного блока
पततस्patatasисходная форма «patatas», добавленная для полного покрытия пословного блока
द्वितीयस्येवdvitīyasyevaисходная форма «dvitīyasyeva», добавленная для полного покрытия пословного блока
नगरंnagaraṃисходная форма «nagaraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सौभंsaubhaṃисходная форма «saubhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्रकचोkrakacoисходная форма «krakaco», добавленная для полного покрытия пословного блока
दार्व्dārvисходная форма «dārv», добавленная для полного покрытия пословного блока
इवोच्छ्रितम्ivocchritamисходная форма «ivocchritam», добавленная для полного покрытия пословного блока
कृतंkṛtaṃисходная форма «kṛtaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सौभंsaubhaṃисходная форма «saubhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुदर्शनबलाद्sudarśanabalādисходная форма «sudarśanabalād», добавленная для полного покрытия пословного блока
धतम्dhatamисходная форма «dhatam», добавленная для полного покрытия пословного блока
महेश्वरशरोद्धूतंmaheśvaraśaroddhūtaṃисходная форма «maheśvaraśaroddhūtaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
त्रिपुरंtripuraṃисходная форма «tripuraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
करंkaraṃисходная форма «karaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
पुनश्punaśисходная форма «punaś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चोद्धूयcoddhūyaисходная форма «coddhūya», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाल्वायेत्य्śālvāyetyисходная форма «śālvāyety», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाल्वंśālvaṃисходная форма «śālvaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
गदांgadāṃисходная форма «gadāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
आविध्यन्तंāvidhyantaṃисходная форма «āvidhyantaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
दानवास्dānavāsисходная форма «dānavās», добавленная для полного покрытия пословного блока
हाहाभूताhāhābhūtāисходная форма «hāhābhūtā», добавленная для полного покрытия пословного блока
दिशोdiśoисходная форма «diśo», добавленная для полного покрытия пословного блока
जग्मुर्jagmurисходная форма «jagmur», добавленная для полного покрытия пословного блока
अर्दिताarditāисходная форма «arditā», добавленная для полного покрытия пословного блока
ततोtatoисходная форма «tato», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽहं'haṃисходная форма «'haṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
रथंrathaṃисходная форма «rathaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
शङ्खंśaṅkhaṃисходная форма «śaṅkhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
तन्tanисходная форма «tan», добавленная для полного покрытия пословного блока
मेरुशिखराकारंmeruśikharākāraṃисходная форма «meruśikharākāraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
स्त्रियस्striyasисходная форма «striyas», добавленная для полного покрытия пословного блока
एवंevaṃисходная форма «evaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाल्वंśālvaṃисходная форма «śālvaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सौभंsaubhaṃисходная форма «saubhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुहृदांsuhṛdāṃисходная форма «suhṛdāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Я освятил несравненный диск Сударшану, чистый, с бритвенным краем, сияющий как огонь, способный обратить в пепел якшей, ракшасов, данавов и враждебных царей. “Убей Саубху и моих врагов”, — сказал я и послал его силой руки. Сударшана летела в небе как второе солнце конца века. Она достигла Саубхи и рассекла город пополам, как пила высокое дерево; Саубха упала, как Трипура, сражённая стрелой Махешвары. Диск вернулся в мою руку, и я снова направил его на Шалву. Он рассёк Шалву, вращавшего тяжёлую палицу, и вспыхнул сиянием. Данавы в страхе разбежались. Я протрубил в раковину и обрадовал друзей. Так, убив Шалву и низвергнув Саубху, я вернулся к Анартам и принёс радость близким».

Версия

3fda71898d12 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:48:53 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами