अथ वै धार्तराष्ट्रेण प्रयुक्ता ये बहिश्चराः ॥
मृगयित्वा बहून् ग्रामान् राष्ट्राणि नगराणि च ॥
संविधाय यथादिष्टं यथादेशप्रदर्शनम् ॥
कृतचिन्ता न्यवर्तन्त ते च नागपुरं प्रति ॥
तत्र दृष्ट्वा तु राजानं कौरव्यं धृतराष्ट्रजम् ॥
द्रोणकर्णकृपैः सार्धं भीष्मेण च महात्मना ॥
संगतं भ्रातृभिश् चापि त्रिगर्तैश् च महारथैः ॥
दुर्योधनं सभामध्ये आसीनम् इदम् अब्रुवन् ॥
कृतो ऽस्माभिः परो यत्नस् तेषाम् अन्वेषणे सदा ॥
पाण्डवानां मनुष्येन्द्र तस्मिन् महति कानने ॥
निर्जने मृगसंकीर्णे नानाद्रुमलतावृते ॥
लताप्रतानबहुले नानागुल्मसमावृते ॥
न च विद्मो गता येन पार्थाः स्युर् दृढविक्रमाः ॥
मार्गमाणाः पदन्यासं तेषु तेषु तथा तथा ॥
गिरिकूटेषु तुङ्गेषु नानाजनपदेषु च ॥
जनाकीर्णेषु देशेषु खर्वटेषु पुरेषु च ॥
नरेन्द्र बहुशो ऽन्विष्टा नैव विद्मश् च पाण्डवान् ॥
अत्यन्तभावं नष्टास् ते भद्रं तुभ्यं नरर्षभ ॥
वर्त्मान्य् अन्विष्यमाणास् तु रथानां रथसत्तम ॥
कं चित् कालं मनुष्येन्द्र सूतानाम् अनुगा वयम् ॥
मृगयित्वा यथान्यायं विदितार्थाः स्म तत्त्वतः ॥
प्राप्ता द्वारवतीं सूता ऋते पार्थैः परंतप ॥
न तत्र पाण्डवा राजन् नापि कृष्णा पतिव्रता ॥
सर्वथा विप्रनष्टास् ते नमस् ते भरतर्षभ ॥
न हि विद्मो गतिं तेषां वासं वापि महात्मनाम् ॥
पाण्डवानां प्रवृत्तिं वा विद्मः कर्मापि वा कृतम् ॥
स नः शाधि मनुष्येन्द्र अत ऊर्ध्वं विशां पते ॥
अन्वेषणे पाण्डवानां भूयः किं करवामहे ॥
इमां च नः प्रियाम् ईक्ष वाचं भद्रवतीं शुभाम् ॥
atha vai dhārtarāṣṭreṇa prayuktā ye bahiścarāḥ ||
mṛgayitvā bahūn grāmān rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca ||
saṃvidhāya yathādiṣṭaṃ yathādeśapradarśanam ||
kṛtacintā nyavartanta te ca nāgapuraṃ prati ||
tatra dṛṣṭvā tu rājānaṃ kauravyaṃ dhṛtarāṣṭrajam ||
droṇakarṇakṛpaiḥ sārdhaṃ bhīṣmeṇa ca mahātmanā ||
saṃgataṃ bhrātṛbhiś cāpi trigartaiś ca mahārathaiḥ ||
duryodhanaṃ sabhāmadhye āsīnam idam abruvan ||
kṛto 'smābhiḥ paro yatnas teṣām anveṣaṇe sadā ||
pāṇḍavānāṃ manuṣyendra tasmin mahati kānane ||
nirjane mṛgasaṃkīrṇe nānādrumalatāvṛte ||
latāpratānabahule nānāgulmasamāvṛte ||
na ca vidmo gatā yena pārthāḥ syur dṛḍhavikramāḥ ||
mārgamāṇāḥ padanyāsaṃ teṣu teṣu tathā tathā ||
girikūṭeṣu tuṅgeṣu nānājanapadeṣu ca ||
janākīrṇeṣu deśeṣu kharvaṭeṣu pureṣu ca ||
narendra bahuśo 'nviṣṭā naiva vidmaś ca pāṇḍavān ||
atyantabhāvaṃ naṣṭās te bhadraṃ tubhyaṃ nararṣabha ||
vartmāny anviṣyamāṇās tu rathānāṃ rathasattama ||
kaṃ cit kālaṃ manuṣyendra sūtānām anugā vayam ||
mṛgayitvā yathānyāyaṃ viditārthāḥ sma tattvataḥ ||
prāptā dvāravatīṃ sūtā ṛte pārthaiḥ paraṃtapa ||
na tatra pāṇḍavā rājan nāpi kṛṣṇā pativratā ||
sarvathā vipranaṣṭās te namas te bharatarṣabha ||
na hi vidmo gatiṃ teṣāṃ vāsaṃ vāpi mahātmanām ||
pāṇḍavānāṃ pravṛttiṃ vā vidmaḥ karmāpi vā kṛtam ||
sa naḥ śādhi manuṣyendra ata ūrdhvaṃ viśāṃ pate ||
anveṣaṇe pāṇḍavānāṃ bhūyaḥ kiṃ karavāmahe ||
imāṃ ca naḥ priyām īkṣa vācaṃ bhadravatīṃ śubhām ||
Те внешние соглядатаи, которых послал Дхритараштра, обыскав множество деревень, царств и городов, исполнив всё по приказу и по указанию мест, обдумав дело, вернулись в Нагапуру. Там они увидели царя, сына Дхритараштры, сидящего среди собрания вместе с Дроной, Карной, Крипой, великодушным Бхишмой, братьями и великими колесничими тригартов, и сказали Дурьодхане: «Владыка людей, мы всегда прилагали высшее усилие в поисках этих Пандавов в том великом лесу — безлюдном, полном зверей, покрытом разными деревьями и лианами, зарослями и кустами. Но мы не знаем, куда могли уйти крепкодоблестные Партхи, хотя искали их следы там и там: на высоких вершинах гор, в разных странах, в землях, полных людей, в малых городах и больших городах. Царь людей, мы много раз искали Пандавов, но не знаем их. Они исчезли совершенно; благо тебе, бык среди людей. Ища следы колесниц, о лучший колесничий, мы некоторое время шли за сутами. По правилу разыскивая и узнав дело истинно, мы узнали: суты достигли Двараки без Партхов, истребитель врагов. Там нет Пандавов, царь, и нет Кришны, верной мужьям. Они совсем пропали; поклон тебе, бык Бхаратов. Мы не знаем ни их пути, ни жилища этих великодушных, ни вестей о Пандавах, ни совершённых ими дел. Поэтому укажи нам, владыка людей, что дальше делать в поисках Пандавов. И выслушай это наше приятное, благоприятное слово».
33c96cea0eff · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:17:35 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Поиск Кауравов показывает силу дара Дхармы: Пандавы не просто спрятались, их путь стал недоступен для враждебного взгляда.