Махабхарата
Куру-гохарана-парва: похищение коров Кауравами4.33.9-21
3885 / 15823
Махабхарата · 4.33.9-21
Деванагари

दृष्ट्वा भूमिंजयं नाम पुत्रं मत्स्यस्य मानिनम् ॥
तस्मै तत् सर्वम् आचष्ट राष्ट्रस्य पशुकर्षणम् ॥
षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति ते ॥
तद् विजेतुं समुत्तिष्ठ गोधनं राष्ट्रवर्धनम् ॥
राजपुत्र हितप्रेप्सुः क्षिप्रं निर्याहि वै स्वयम् ॥
त्वां हि मत्स्यो महीपालः शून्यपालम् इहाकरोत् ॥
त्वया परिषदो मध्ये श्लाघते स नराधिपः ॥
पुत्रो ममानुरूपश् च शूरश् चेति कुलोद्वहः ॥
इष्वस्त्रे निपुणो योधः सदा वीरश् च मे सुतः ॥
तस्य तत् सत्यम् एवास्तु मनुष्येन्द्रस्य भाषितम् ॥
आवर्तय कुरूञ् जित्वा पशून् पशुमतां वर ॥
निर्दहैषाम् अनीकानि भीमेन शरतेजसा ॥
धनुश्च्युतै रुक्मपुङ्खैः शरैः संनतपर्वभिः ॥
द्विषतां भिन्ध्य् अनीकानि गजानाम् इव यूथपः ॥
पाशोपधानां ज्यातन्त्रीं चापदण्डां महास्वनाम् ॥
शरवर्णां धनुर्वीणां शत्रुमध्ये प्रवादय ॥
श्वेता रजतसंकाशा रथे युज्यन्तु ते हयाः ॥
ध्वजं च सिंहं सौवर्णम् उच्छ्रयन्तु तवाभिभोः ॥
रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्रा मुक्ता हस्तवता त्वया ॥
छादयन्तु शराः सूर्यं राज्ञाम् आयुर् निरोधिनः ॥
रणे जित्वा कुरून् सर्वान् वज्रपाणिर् इवासुरान् ॥
यशो महद् अवाप्य त्वं प्रविशेदं पुरं पुनः ॥
त्वं हि राष्ट्रस्य परमा गतिर् मत्स्यपतेः सुतः ॥
गतिमन्तो भवन्त्व् अद्य सर्वे विषयवासिनः ॥
स्त्रीमध्य उक्तस् तेनासौ तद् वाक्यम् अभयंकरम् ॥
अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनम् अब्रवीत् ॥

Транслитерация (IAST)

dṛṣṭvā bhūmiṃjayaṃ nāma putraṃ matsyasya māninam ||
tasmai tat sarvam ācaṣṭa rāṣṭrasya paśukarṣaṇam ||
ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti te ||
tad vijetuṃ samuttiṣṭha godhanaṃ rāṣṭravardhanam ||
rājaputra hitaprepsuḥ kṣipraṃ niryāhi vai svayam ||
tvāṃ hi matsyo mahīpālaḥ śūnyapālam ihākarot ||
tvayā pariṣado madhye ślāghate sa narādhipaḥ ||
putro mamānurūpaś ca śūraś ceti kulodvahaḥ ||
iṣvastre nipuṇo yodhaḥ sadā vīraś ca me sutaḥ ||
tasya tat satyam evāstu manuṣyendrasya bhāṣitam ||
āvartaya kurūñ jitvā paśūn paśumatāṃ vara ||
nirdahaiṣām anīkāni bhīmena śaratejasā ||
dhanuścyutai rukmapuṅkhaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
dviṣatāṃ bhindhy anīkāni gajānām iva yūthapaḥ ||
pāśopadhānāṃ jyātantrīṃ cāpadaṇḍāṃ mahāsvanām ||
śaravarṇāṃ dhanurvīṇāṃ śatrumadhye pravādaya ||
śvetā rajatasaṃkāśā rathe yujyantu te hayāḥ ||
dhvajaṃ ca siṃhaṃ sauvarṇam ucchrayantu tavābhibhoḥ ||
rukmapuṅkhāḥ prasannāgrā muktā hastavatā tvayā ||
chādayantu śarāḥ sūryaṃ rājñām āyur nirodhinaḥ ||
raṇe jitvā kurūn sarvān vajrapāṇir ivāsurān ||
yaśo mahad avāpya tvaṃ praviśedaṃ puraṃ punaḥ ||
tvaṃ hi rāṣṭrasya paramā gatir matsyapateḥ sutaḥ ||
gatimanto bhavantv adya sarve viṣayavāsinaḥ ||
strīmadhya uktas tenāsau tad vākyam abhayaṃkaram ||
antaḥpure ślāghamāna idaṃ vacanam abravīt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भूमिंजयंbhūmiṃjayaṃземля, победа
नामnāmaпо имени
पुत्रंputraṃсын
मत्स्यस्यmatsyasyaМатсья
मानिनम्māninamформа māninam
तस्मैtasmaiему, тому
तत्tatто, это
सर्वम्sarvamвсё
आचष्टācaṣṭaформа ācaṣṭa
राष्ट्रस्यrāṣṭrasyaформа rāṣṭrasya
पशुकर्षणम्paśukarṣaṇamскот, видеть
षष्टिंṣaṣṭiṃформа ṣaṣṭiṃ
गवांgavāṃкоров
सहस्राणिsahasrāṇiформа sahasrāṇi
कुरवःkuravaḥКуру
कालयन्तिkālayantiформа kālayanti
तेteони; тебе
तद्tadто
विजेतुंvijetuṃформа vijetuṃ
समुत्तिष्ठsamuttiṣṭhaформа samuttiṣṭha
गोधनंgodhanaṃбогатство, ударить, убить
राष्ट्रवर्धनम्rāṣṭravardhanamбогатство, ударить, убить
राजपुत्रrājaputraсын, царь
हितप्रेप्सुःhitaprepsuḥформа hitaprepsuḥ
क्षिप्रंkṣipraṃбыстро
निर्याहिniryāhiформа niryāhi
वैvaiвоистину
स्वयम्svayamсам
त्वांtvāṃтебя
हिhiведь
मत्स्योmatsyoМатсья
महीपालःmahīpālaḥформа mahīpālaḥ
शून्यपालम्śūnyapālamформа śūnyapālam
इहाकरोत्ihākarotформа ihākarot
त्वयाtvayāтобой
परिषदोpariṣadoформа pariṣado
मध्येmadhyeпосреди
श्लाघतेślāghateформа ślāghate
saон, этот
नराधिपःnarādhipaḥчеловек, муж
पुत्रोputroсын
ममानुरूपश्mamānurūpaśвидеть
caи
शूरश्śūraśгерой
चेतिcetiформа ceti
कुलोद्वहःkulodvahaḥформа kulodvahaḥ
इष्वस्त्रेiṣvastreодежда
निपुणोnipuṇoформа nipuṇo
योधःyodhaḥвоин
सदाsadāвсегда
वीरश्vīraśгерой
caи
मेmeмне, мой
सुतःsutaḥсын
तस्यtasyaего, того
तत्tatто, это
सत्यम्satyamистинно
एवास्तुevāstuформа evāstu
मनुष्येन्द्रस्यmanuṣyendrasyaформа manuṣyendrasya
भाषितम्bhāṣitamсказанное
आवर्तयāvartayaформа āvartaya
कुरूञ्kurūñформа kurūñ
जित्वाjitvāпобедив
पशून्paśūnвидеть
पशुमतांpaśumatāṃскот, видеть
वरvaraформа vara
निर्दहैषाम्nirdahaiṣāmформа nirdahaiṣām
अनीकानिanīkāniвойска
भीमेनbhīmenaБхимой
शरतेजसाśaratejasāстрела
धनुश्च्युतैdhanuścyutaiударить, убить
रुक्मपुङ्खैःrukmapuṅkhaiḥформа rukmapuṅkhaiḥ
शरैःśaraiḥстрела
संनतपर्वभिःsaṃnataparvabhiḥс согнутыми древками
द्विषतांdviṣatāṃвраг
भिन्ध्य्bhindhyформа bhindhy
अनीकानिanīkāniвойска
गजानाम्gajānāmслон
इवivaкак, словно
यूथपःyūthapaḥформа yūthapaḥ
पाशोपधानांpāśopadhānāṃформа pāśopadhānāṃ
ज्यातन्त्रींjyātantrīṃформа jyātantrīṃ
चापदण्डांcāpadaṇḍāṃнаказание, жезл
महास्वनाम्mahāsvanāmвеликий
शरवर्णांśaravarṇāṃстрела
धनुर्वीणांdhanurvīṇāṃударить, убить
शत्रुमध्येśatrumadhyeвраг
प्रवादयpravādayaформа pravādaya
श्वेताśvetāформа śvetā
रजतसंकाशाrajatasaṃkāśāформа rajatasaṃkāśā
रथेratheколесница
युज्यन्तुyujyantuформа yujyantu
तेteони; тебе
हयाःhayāḥкони
ध्वजंdhvajaṃзнамя
caи
सिंहंsiṃhaṃформа siṃhaṃ
सौवर्णम्sauvarṇamформа sauvarṇam
उच्छ्रयन्तुucchrayantuформа ucchrayantu
तवाभिभोःtavābhibhoḥформа tavābhibhoḥ
रुक्मपुङ्खाःrukmapuṅkhāḥформа rukmapuṅkhāḥ
प्रसन्नाग्राprasannāgrāслон; наг
मुक्ताmuktāосвобождённая
हस्तवताhastavatāрука; слон
त्वयाtvayāтобой
छादयन्तुchādayantuформа chādayantu
शराःśarāḥстрелы
सूर्यंsūryaṃсолнце
राज्ञाम्rājñāmзнать, царь
आयुर्āyurформа āyur
निरोधिनःnirodhinaḥформа nirodhinaḥ
रणेraṇeв битве
जित्वाjitvāпобедив
कुरून्kurūnКуру
सर्वान्sarvānвсех
वज्रपाणिर्vajrapāṇirформа vajrapāṇir
इवासुरान्ivāsurānформа ivāsurān
यशोyaśoформа yaśo
महद्mahadвеликое
अवाप्यavāpyaформа avāpya
त्वंtvaṃты
प्रविशेदंpraviśedaṃформа praviśedaṃ
पुरंpuraṃгород
पुनःpunaḥснова
त्वंtvaṃты
हिhiведь
राष्ट्रस्यrāṣṭrasyaформа rāṣṭrasya
परमाparamāформа paramā
गतिर्gatirпуть, участь
मत्स्यपतेःmatsyapateḥМатсья, упал
सुतःsutaḥсын
गतिमन्तोgatimantoформа gatimanto
भवन्त्व्bhavantvформа bhavantv
अद्यadyaсегодня
सर्वेsarveвсе
विषयवासिनःviṣayavāsinaḥформа viṣayavāsinaḥ
स्त्रीमध्यstrīmadhyaженщина
उक्तस्uktasсказанный
तेनासौtenāsauформа tenāsau
तद्tadто
वाक्यम्vākyamслово, речь
अभयंकरम्abhayaṃkaramстрах, конь
अन्तःपुरेantaḥpureвнутренние покои
श्लाघमानślāghamānaформа ślāghamāna
इदंidaṃэто
वचनम्vacanamслово
अब्रवीत्abravītсказал
Литературный перевод

Увидев Бхуминджаю, гордого сына Матсьи, он рассказал ему всё о похищении скота страны: «Кауравы гонят шестьдесят тысяч коров. Встань, чтобы победить их, и верни коровье богатство, увеличивающее царство. Царевич, желающий блага, быстро выходи сам. Ведь царь Матсья, владыка земли, оставил тебя здесь хранителем пустого города. Среди собрания он хвалится тобой: “Мой сын достоин меня, храбр и поддерживает род. Мой сын искусен в луке и оружии, воин и всегда герой”. Пусть же слово этого владыки людей станет истиной. Победив Куру, поверни назад скот, лучший среди владельцев стад. Сожги их войска страшным жаром стрел. Золотопёрыми стрелами, выпущенными из лука и ровными в суставах, рассеки войска врагов, словно вожак слонов. Посреди врагов заиграй на великозвучной лютне-луке: подушка её — петля, струна — тетива, палка — дуга, звук — громкий, цвет — стрелы. Пусть серебристо-белые кони будут запряжены в твою колесницу, пусть поднимут твой золотой львиный стяг. Пусть стрелы с золотыми перьями и ясными наконечниками, отпущенные тобой, умелым рукой, закроют солнце и прервут жизнь царей. Победив в битве всех Куру, как носитель ваджры асуров, получи великую славу и снова войди в этот город. Ведь ты — высшее прибежище страны, сын владыки Матсьев; пусть сегодня все жители области обретут защитника». Сказанный начальником пастухов среди женщин, во внутренних покоях, этот ободряющий страхом ответ Уттара, хвалясь, произнёс».

Версия

2f8276db5cfd · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:23:49 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами