व्यूढं दृष्ट्वा तु तत् सैन्यं सव्यसाची परंतपः ॥
धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे ॥
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहं तम् अतिदारुणम् ॥
दक्षिणं शृङ्गम् आस्थाय भीमसेनो व्यरोचत ॥
नानाशस्त्रौघसंपन्नैर् नानादेश्यैर् नृपैर् वृतः ॥
तद् अन्व् एव विराटश् च द्रुपदश् च महारथः ॥
तदनन्तरम् एवासीन् नीलो नीलायुधैः सह ॥
नीलाद् अनन्तरं चैव धृष्टकेतुर् महारथः ॥
चेदिकाशिकरूषैश् च पौरवैश् चाभिसंवृतः ॥
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश् च प्रभद्रकाः ॥
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत ॥
तथैव धर्मराजो ऽपि गजानीकेन संवृतः ॥
ततस् तु सात्यकी राजन् द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ॥
अभिमन्युस् ततस् तूर्णम् इरावांश् च ततः परम् ॥
भैमसेनिस् ततो राजन् केकयाश् च महारथाः ॥
ततो ऽभूद् द्विपदां श्रेष्ठो वामं पार्श्वम् उपाश्रितः ॥
सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः ॥
एवम् एतन् महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः ॥
वधार्थं तव पुत्राणां तत्पक्षं ये च संगताः ॥
vyūḍhaṃ dṛṣṭvā tu tat sainyaṃ savyasācī paraṃtapaḥ ||
dhṛṣṭadyumnena sahitaḥ pratyavyūhata saṃyuge ||
ardhacandreṇa vyūhena vyūhaṃ tam atidāruṇam ||
dakṣiṇaṃ śṛṅgam āsthāya bhīmaseno vyarocata ||
nānāśastraughasaṃpannair nānādeśyair nṛpair vṛtaḥ ||
tad anv eva virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ ||
tadanantaram evāsīn nīlo nīlāyudhaiḥ saha ||
nīlād anantaraṃ caiva dhṛṣṭaketur mahārathaḥ ||
cedikāśikarūṣaiś ca pauravaiś cābhisaṃvṛtaḥ ||
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca pāñcālāś ca prabhadrakāḥ ||
madhye sainyasya mahataḥ sthitā yuddhāya bhārata ||
tathaiva dharmarājo 'pi gajānīkena saṃvṛtaḥ ||
tatas tu sātyakī rājan draupadyāḥ pañca cātmajāḥ ||
abhimanyus tatas tūrṇam irāvāṃś ca tataḥ param ||
bhaimasenis tato rājan kekayāś ca mahārathāḥ ||
tato 'bhūd dvipadāṃ śreṣṭho vāmaṃ pārśvam upāśritaḥ ||
sarvasya jagato goptā goptā yasya janārdanaḥ ||
evam etan mahāvyūhaṃ pratyavyūhanta pāṇḍavāḥ ||
vadhārthaṃ tava putrāṇāṃ tatpakṣaṃ ye ca saṃgatāḥ ||
Увидев это выстроенное войско, Савьясачин, сокрушитель врагов, вместе с Дхриштадьюмной в бою выстроил против него полумесячный строй. На правом роге полумесяца засиял Бхимасена, окружённый царями разных стран, снабжёнными множеством оружия. Сразу за ним стояли Вирата и великий ратхин Друпада; непосредственно за ними — Нила со своими воинами. За Нилой стоял великий ратхин Дхриштакету, окружённый чеди, каши, карушами и пауравами. Дхриштадьюмна, Шикхандин, панчалы и прабхадраки стояли в центре великого войска, готовые к битве, о Бхарата. Там же был Дхармараджа, прикрытый слоновьим строем; затем Сатьяки, пятеро сыновей Драупади, быстрый Абхиманью, далее Ираван, затем сын Бхимы и великие ратхины кекаи, о царь. Потом левую сторону занял лучший из людей, защитник всего мира, чьим защитником был Джанардана. Так Пандавы противопоставили этот великий строй для гибели твоих сыновей и тех, кто сошёлся на их стороне».
066900f3fdfe · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Полумесяц Пандавов отвечает Гаруде Куру не только формой, но и смыслом: в центре стоят те, кто несёт ответственность за дхарму, а на левом фланге присутствует Арджуна, защищаемый самим Джанарданой.