Махабхарата
Бхишма-парва: Гаруда и полумесяц6.52.1-9
5623 / 15823
Махабхарата · 6.52.1-9
Деванагари

संजय उवाच
प्रभातायां तु शर्वर्यां भीष्मः शांतनवस् ततः ॥
अनीकान्य् अनुसंयाने व्यादिदेशाथ भारत ॥
गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शांतनवस् तदा ॥
पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः ॥
गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस् तव ॥
चक्षुषी च भरद्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः ॥
अश्वत्थामा कृपश् चैव शीर्षम् आस्तां यशस्विनौ ॥
त्रिगर्तैर् मत्स्यकैकेयैर् वाटधानैश् च संयुतौ ॥
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश् च मारिष ॥
मद्रकाः सिन्धुसौवीरास् तथा पञ्चनदाश् च ये ॥
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां संनिवेशिताः ॥
पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदरैः सानुगैर् वृतः ॥
विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौ काम्बोजश् च शकैः सह ॥
पुच्छम् आसन् महाराज शूरसेनाश् च सर्वशः ॥
मागधाश् च कलिङ्गाश् च दाशेरकगणैः सह ॥
दक्षिणं पक्षम् आसाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥
काननाश् च विकुञ्जाश् च मुक्ताः पुण्ड्राविषस् तथा ॥
बृहद्बलेन सहिता वामं पक्षम् उपाश्रिताः ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavas tataḥ ||
anīkāny anusaṃyāne vyādideśātha bhārata ||
gāruḍaṃ ca mahāvyūhaṃ cakre śāṃtanavas tadā ||
putrāṇāṃ te jayākāṅkṣī bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ ||
garuḍasya svayaṃ tuṇḍe pitā devavratas tava ||
cakṣuṣī ca bharadvājaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ ||
aśvatthāmā kṛpaś caiva śīrṣam āstāṃ yaśasvinau ||
trigartair matsyakaikeyair vāṭadhānaiś ca saṃyutau ||
bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo bhagadattaś ca māriṣa ||
madrakāḥ sindhusauvīrās tathā pañcanadāś ca ye ||
jayadrathena sahitā grīvāyāṃ saṃniveśitāḥ ||
pṛṣṭhe duryodhano rājā sodaraiḥ sānugair vṛtaḥ ||
vindānuvindāv āvantyau kāmbojaś ca śakaiḥ saha ||
puccham āsan mahārāja śūrasenāś ca sarvaśaḥ ||
māgadhāś ca kaliṅgāś ca dāśerakagaṇaiḥ saha ||
dakṣiṇaṃ pakṣam āsādya sthitā vyūhasya daṃśitāḥ ||
kānanāś ca vikuñjāś ca muktāḥ puṇḍrāviṣas tathā ||
bṛhadbalena sahitā vāmaṃ pakṣam upāśritāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
प्रभातायाम् तु शर्वर्याम्prabhātāyām tu śarvaryāmкогда ночь рассвела; когда наступило утро
भीष्मः शांतनवः ततःbhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ tataḥБхишма Шантанав затем; сын Шантану Бхишма
अनीकानि अनुसंयानेanīkāni anusaṃyāneвойска для походного движения; боевые части при выступлении
व्यादिदेश अथ भारतvyādideśa atha bhārataраспорядил затем, Бхарата; после этого расставил
गारुडम् च महाव्यूहम्gāruḍam ca mahāvyūhamи гаруду великий строй; большую гаруда-вьюху
चक्रे शांतनवः तदाcakre śāṃtanavaḥ tadāсделал Шантанав тогда; тогда построил сын Шантану
पुत्राणाम् ते जयाकाङ्क्षीputrāṇām te jayākāṅkṣīсынов твоих победы желающий; желая победы твоим сыновьям
भीष्मः कुरुपितामहःbhīṣmaḥ kurupitāmahaḥБхишма, дед Куру; Бхишма, праотец кауравов
गरुडस्य स्वयम् तुण्डेgaruḍasya svayam tuṇḍeсам в клюве Гаруды; лично в носовой части Гаруды
पिता देवव्रतः तवpitā devavrataḥ tavaотец твой Деваврата; твой отец Деваврата
चक्षुषी च भरद्वाजःcakṣuṣī ca bharadvājaḥи глазами Бхарадваджа; двумя глазами был Дрона
कृतवर्मा च सात्वतःkṛtavarmā ca sātvataḥи Критаварман Сатвата; и сатвата Критаварман
अश्वत्थामा कृपः च एवaśvatthāmā kṛpaḥ ca evaАшваттхаман и Крипа также; Ашваттхаман вместе с Крипой
शीर्षम् आस्ताम् यशस्विनौśīrṣam āstām yaśasvinauголовой были славные; славные стояли в голове
त्रिगर्तैः मत्स्यकैकेयैःtrigartaiḥ matsyakaikeyaiḥс тригартами, матсьями, кекаями; вместе с тригартами, матсьями, кекаями
वाटधानैः च संयुतौvāṭadhānaiḥ ca saṃyutauи ватадханами соединённые; соединённые с ватадханами
भूरिश्रवाः शलः शल्यःbhūriśravāḥ śalaḥ śalyaḥБхуришравас, Шала, Шалья; Бхуришрава, Шала и Шалья
भगदत्तः च मारिषbhagadattaḥ ca māriṣaи Бхагадатта, почтенный; также Бхагадатта
मद्रकाः सिन्धुसौवीराःmadrakāḥ sindhusauvīrāḥмадраки, синдху-саувиры; мадраки и синдху-саувиры
तथा पञ्चनदाः च येtathā pañcanadāḥ ca yeи также панчанадцы; а также люди Пяти рек
जयद्रथेन सहिताःjayadrathena sahitāḥс Джаядратхой вместе; соединённые с Джаядратхой
ग्रीवायाम् संनिवेशिताःgrīvāyām saṃniveśitāḥв шее размещены; были расположены в шее
पृष्ठे दुर्योधनः राजाpṛṣṭhe duryodhanaḥ rājāв спине царь Дурьодхана; в тыловой спине Дурьодхана
सोदरैः सानुगैः वृतःsodaraiḥ sānugaiḥ vṛtaḥс братьями, свитой окружённый; окружённый родичами и спутниками
विन्दानुविन्दौ आवन्त्यौvindānuvindau āvantyauВинда и Анувинда авантийские; авантийцы Винда-Анувинда
काम्बोजः च शकैः सहkāmbojaḥ ca śakaiḥ sahaи камбоджа с шаками; Камбоджа вместе с шаками
पुच्छम् आसन् महाराजpuccham āsan mahārājaхвостом были, великий царь; составили хвост, владыка
शूरसेनाः च सर्वशःśūrasenāḥ ca sarvaśaḥи шурасены полностью; и все шурасены
मागधाः च कलिङ्गाः चmāgadhāḥ ca kaliṅgāḥ caи магадхи, и калинги; магадхи вместе с калингами
दाशेरकगणैः सहdāśerakagaṇaiḥ sahaс отрядами дашераков; вместе с группами дашераков
दक्षिणम् पक्षम् आसाद्यdakṣiṇam pakṣam āsādyaправое крыло заняв; расположившись на правом крыле
स्थिताः व्यूहस्य दंशिताःsthitāḥ vyūhasya daṃśitāḥстояли в строю вооружённые; встали в вьюхе в доспехах
काननाः च विकुञ्जाः चkānanāḥ ca vikuñjāḥ caкананы и викунджи; канана вместе с викунджами
मुक्ताः पुण्ड्राविषः तथाmuktāḥ puṇḍrāviṣaḥ tathāмукты и пундра-виши также; мукты, пундры и авиши
बृहद्बलेन सहिताःbṛhadbalena sahitāḥс Брихадбалой вместе; соединённые с Брихадбалой
वामम् पक्षम् उपाश्रिताःvāmam pakṣam upāśritāḥлевое крыло заняли; встали на левом крыле
Литературный перевод

Санджая сказал: «Когда ночь сменилась рассветом, о Бхарата, Бхишма, сын Шантану, распорядился войсками для выступления. Желая победы твоим сыновьям, Бхишма, праотец Куру, тогда построил великий строй Гаруды. В клюве Гаруды стоял сам твой отец Деваврата; глазами были Бхарадваджа и сатвата Критаварман. Славные Ашваттхаман и Крипа, вместе с тригартами, матсьями, кекаями и ватадханами, стояли в голове. Бхуришравас, Шала, Шалья, Бхагадатта, мадраки, синдху-саувиры и народы Пяти рек вместе с Джаядратхой были размещены в шее, о почтенный. В спине стоял царь Дурьодхана, окружённый братьями и свитой. Авантийцы Винда и Анувинда, камбоджа с шаками и все шурасены, о великий царь, составили хвост. Магадхи, калинги и отряды дашераков, вооружённые, заняли правое крыло строя; кананы, викунджи, мукты, пундры, авиши и воины Брихадбалы заняли левое крыло».

Версия

84feeff6cea4 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:44 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами