तत् प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा पिता देवव्रतस् तव ॥
अब्रवीत् समरे शूरं भारद्वाजं स्मयन्न् इव ॥
एष पाण्डुसुतो वीरः कृष्णेन सहितो बली ॥
तथा करोति सैन्यानि यथा कुर्याद् धनंजयः ॥
न ह्य् एष समरे शक्यो जेतुम् अद्य कथं चन ॥
यथास्य दृश्यते रूपं कालान्तकयमोपमम् ॥
न निवर्तयितुं चापि शक्येयं महती चमूः ॥
अन्योन्यप्रेक्षया पश्य द्रवतीयं वरूथिनी ॥
एष चास्तं गिरिश्रेष्ठं भानुमान् प्रतिपद्यते ॥
वपूंषि सर्वलोकस्य संहरन्न् इव सर्वथा ॥
तत्रावहारं संप्राप्तं मन्ये ऽहं पुरुषर्षभ ॥
श्रान्ता भीताश् च नो योधा न योत्स्यन्ति कथं चन ॥
एवम् उक्त्वा ततो भीष्मो द्रोणम् आचार्यसत्तमम् ॥
अवहारम् अथो चक्रे तावकानां महारथः ॥
ततो ऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ॥
अस्तं गच्छति सूर्ये ऽभूत् संध्याकाले च वर्तति ॥
tat prabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā pitā devavratas tava ||
abravīt samare śūraṃ bhāradvājaṃ smayann iva ||
eṣa pāṇḍusuto vīraḥ kṛṣṇena sahito balī ||
tathā karoti sainyāni yathā kuryād dhanaṃjayaḥ ||
na hy eṣa samare śakyo jetum adya kathaṃ cana ||
yathāsya dṛśyate rūpaṃ kālāntakayamopamam ||
na nivartayituṃ cāpi śakyeyaṃ mahatī camūḥ ||
anyonyaprekṣayā paśya dravatīyaṃ varūthinī ||
eṣa cāstaṃ giriśreṣṭhaṃ bhānumān pratipadyate ||
vapūṃṣi sarvalokasya saṃharann iva sarvathā ||
tatrāvahāraṃ saṃprāptaṃ manye 'haṃ puruṣarṣabha ||
śrāntā bhītāś ca no yodhā na yotsyanti kathaṃ cana ||
evam uktvā tato bhīṣmo droṇam ācāryasattamam ||
avahāram atho cakre tāvakānāṃ mahārathaḥ ||
tato 'vahāraḥ sainyānāṃ tava teṣāṃ ca bhārata ||
astaṃ gacchati sūrye 'bhūt saṃdhyākāle ca vartati ||
Увидев это разбитое войско, твой отец Деваврата в бою, словно улыбаясь, сказал герою Бхарадвадже: «Этот могучий сын Панду вместе с Кришной разрушает войска так, как и должен делать Дхананджая. Сегодня его невозможно победить в бою каким-либо образом: его облик подобен Яме конца времени. Невозможно теперь остановить и эту огромную армию; смотри, воины озираются друг на друга, и этот строй бежит. Сияющее солнце уже склоняется к западной горе, словно полностью вбирая в себя облики всего мира. Поэтому, о лучший из людей, я считаю, что настало время отвода: наши воины устали и испуганы, они никак не смогут сражаться». Сказав это Дроне, лучшему из наставников, Бхишма, великий ратхин, объявил отвод твоих войск. Затем, когда солнце заходило и наступали сумерки, произошёл отвод войск твоей стороны и стороны Пандавов, о Бхарата».
62757a5b12cb · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Бхишма признаёт реальность без самообмана: перед Арджуной и Кришной войско больше не удержать. В этом проявляется его трезвость полководца, даже когда он сражается на стороне Дурьодханы.