संजय उवाच
अतिक्रान्तं हि यत् कार्यं पश्चाच् चिन्तयतीति च ॥
तच् चास्य न भवेत् कार्यं चिन्तया च विनश्यति ॥
तद् इदं तव कार्यं तु दूरप्राप्तं विजानता ॥
न कृतं यत् त्वया पूर्वं प्राप्ताप्राप्तविचारणे ॥
उक्तो ऽसि बहुधा राजन् मा युध्यस्वेति पाण्डवैः ॥
गृह्णीषे न च तन् मोहात् पाण्डवेषु विशां पते ॥
त्वया पापानि घोराणि समाचीर्णानि पाण्डुषु ॥
त्वत्कृते वर्तते घोरः पार्थिवानां जनक्षयः ॥
तत् त्व् इदानीम् अतिक्रम्य मा शुचो भरतर्षभ ॥
शृणु सर्वं यथावृत्तं घोरं वैशसम् अच्युत ॥
saṃjaya uvāca
atikrāntaṃ hi yat kāryaṃ paścāc cintayatīti ca ||
tac cāsya na bhavet kāryaṃ cintayā ca vinaśyati ||
tad idaṃ tava kāryaṃ tu dūraprāptaṃ vijānatā ||
na kṛtaṃ yat tvayā pūrvaṃ prāptāprāptavicāraṇe ||
ukto 'si bahudhā rājan mā yudhyasveti pāṇḍavaiḥ ||
gṛhṇīṣe na ca tan mohāt pāṇḍaveṣu viśāṃ pate ||
tvayā pāpāni ghorāṇi samācīrṇāni pāṇḍuṣu ||
tvatkṛte vartate ghoraḥ pārthivānāṃ janakṣayaḥ ||
tat tv idānīm atikramya mā śuco bharatarṣabha ||
śṛṇu sarvaṃ yathāvṛttaṃ ghoraṃ vaiśasam acyuta ||
Санджая сказал: «Когда дело уже прошло, человек размышляет о нём поздно; но такое размышление уже не становится делом, и от одного сожаления он лишь погибает. Ты видел, что это твоё дело придёт издалека, но прежде не сделал того, что следовало, когда нужно было различать достигнутое и недостигнутое. Тебе много раз говорили, о царь: “Не воюй с Пандавами”. Но из заблуждения относительно Пандавов ты не принял этого. Ты совершил страшные грехи против сынов Панду, и из-за тебя происходит эта ужасная гибель царей и народов. Но теперь, оставив это, не скорби, бык Бхаратов. Слушай всё, как произошло: страшное побоище, о неколебимый».
834b96c3edca · опубликовано 20 июн. 2026 г., 04:46:32 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Санджая говорит Дхритараштре прямо: позднее сожаление не заменяет своевременного выбора. Так проявляется закон ответственности: раскаяние без изменения уже не останавливает плод поступка.