Махабхарата
Карна ищет Арджуну и ссорится с Шальей8.27.31-52
8789 / 15823
Махабхарата · 8.27.31-52
Деванагари

यदा वै त्वां फल्गुनवेगनुन्ना; ज्याचोदिता हस्तवता विसृष्टाः ॥
अन्वेतारः कङ्कपत्राः शिताग्रास्; तदा तप्स्यस्य् अर्जुनस्याभियोगात् ॥
यदा दिव्यं धनुर् आदाय पार्थः; प्रभासयन् पृतनां सव्यसाची ॥
त्वाम् अर्दयेत निशितैः पृषत्कैस्; तदा पश्चात् तप्स्यसे सूतपुत्र ॥
बालश् चन्द्रं मातुर् अङ्के शयानो; यथा कश् चित् प्रार्थयते ऽपहर्तुम् ॥
तद्वन् मोहाद् यतमानो रथस्थस्; त्वं प्रार्थयस्य् अर्जुनम् अद्य जेतुम् ॥
त्रिशूलम् आश्लिष्य सुतीक्ष्णधारं; सर्वाणि गात्राणि निघर्षसि त्वम् ॥
सुतीक्ष्णधारोपमकर्मणा त्वं; युयुत्ससे यो ऽर्जुनेनाद्य कर्ण ॥
सिद्धं सिंहं केसरिणं बृहन्तं; बालो मूढः क्षुद्रमृगस् तरस्वी ॥
समाह्वयेत् तद्वद् एतत् तवाद्य; समाह्वानं सूतपुत्रार्जुनस्य ॥
मा सूतपुत्राह्वय राजपुत्रं; महावीर्यं केसरिणं यथैव ॥
वने सृगालः पिशितस्य तृप्तो; मा पार्थम् आसाद्य विनङ्क्ष्यसि त्वम् ॥
ईषादन्तं महानागं प्रभिन्नकरटामुखम् ॥
शशकाह्वयसे युद्धे कर्ण पार्थं धनंजयम् ॥
बिलस्थं कृष्णसर्पं त्वं बाल्यात् काष्ठेन विध्यसि ॥
महाविषं पूर्णकोशं यत् पार्थं योद्धुम् इच्छसि ॥
सिंहं केसरिणं क्रुद्धम् अतिक्रम्याभिनर्दसि ॥
सृगाल इव मूढत्वान् नृसिंहं कर्ण पाण्डवम् ॥
सुपर्णं पतगश्रेष्ठं वैनतेयं तरस्विनम् ॥
लट्वेवाह्वयसे पाते कर्ण पार्थं धनंजयम् ॥
सर्वाम्भोनिलयं भीमम् ऊर्मिमन्तं झषायुतम् ॥
चन्द्रोदये विवर्तन्तम् अप्लवः संतितीर्षसि ॥
ऋषभं दुन्दुभिग्रीवं तीक्ष्णशृङ्गं प्रहारिणम् ॥
वत्स आह्वयसे युद्धे कर्ण पार्थं धनंजयम् ॥
महाघोषं महामेघं दर्दुरः प्रतिनर्दसि ॥
कामतोयप्रदं लोके नरपर्जन्यम् अर्जुनम् ॥
यथा च स्वगृहस्थः श्वा व्याघ्रं वनगतं भषेत् ॥
तथा त्वं भषसे कर्ण नरव्याघ्रं धनंजयम् ॥
सृगालो ऽपि वने कर्ण शशैः परिवृतो वसन् ॥
मन्यते सिंहम् आत्मानं यावत् सिंहं न पश्यति ॥
तथा त्वम् अपि राधेय सिंहम् आत्मानम् इच्छसि ॥
अपश्यञ् शत्रुदमनं नरव्याघ्रं धनंजयम् ॥
व्याघ्रं त्वं मन्यसे ऽऽत्मानं यावत् कृष्णौ न पश्यसि ॥
समास्थिताव् एकरथे सूर्याचन्द्रमसाव् इव ॥
यावद् गाण्डीवनिर्घोषं न शृणोषि महाहवे ॥
तावद् एव त्वया कर्ण शक्यं वक्तुं यथेच्छसि ॥
रथशब्दधनुःशब्दैर् नादयन्तं दिशो दश ॥
नर्दन्तम् इव शार्दूलं दृष्ट्वा क्रोष्टा भविष्यसि ॥
नित्यम् एव सृगालस् त्वं नित्यं सिंहो धनंजयः ॥
वीरप्रद्वेषणान् मूढ नित्यं क्रोष्टेव लक्ष्यसे ॥
यथाखुः स्याद् बिडालश् च श्वा व्याघ्रश् च बलाबले ॥
यथा सृगालः सिंहश् च यथा च शशकुञ्जरौ ॥
यथानृतं च सत्यं च यथा चापि विषामृते ॥
तथा त्वम् अपि पार्थश् च प्रख्याताव् आत्मकर्मभिः ॥

Транслитерация (IAST)

yadā vai tvāṃ phalgunaveganunnā; jyācoditā hastavatā visṛṣṭāḥ ||
anvetāraḥ kaṅkapatrāḥ śitāgrās; tadā tapsyasy arjunasyābhiyogāt ||
yadā divyaṃ dhanur ādāya pārthaḥ; prabhāsayan pṛtanāṃ savyasācī ||
tvām ardayeta niśitaiḥ pṛṣatkais; tadā paścāt tapsyase sūtaputra ||
bālaś candraṃ mātur aṅke śayāno; yathā kaś cit prārthayate 'pahartum ||
tadvan mohād yatamāno rathasthas; tvaṃ prārthayasy arjunam adya jetum ||
triśūlam āśliṣya sutīkṣṇadhāraṃ; sarvāṇi gātrāṇi nigharṣasi tvam ||
sutīkṣṇadhāropamakarmaṇā tvaṃ; yuyutsase yo 'rjunenādya karṇa ||
siddhaṃ siṃhaṃ kesariṇaṃ bṛhantaṃ; bālo mūḍhaḥ kṣudramṛgas tarasvī ||
samāhvayet tadvad etat tavādya; samāhvānaṃ sūtaputrārjunasya ||
mā sūtaputrāhvaya rājaputraṃ; mahāvīryaṃ kesariṇaṃ yathaiva ||
vane sṛgālaḥ piśitasya tṛpto; mā pārtham āsādya vinaṅkṣyasi tvam ||
īṣādantaṃ mahānāgaṃ prabhinnakaraṭāmukham ||
śaśakāhvayase yuddhe karṇa pārthaṃ dhanaṃjayam ||
bilasthaṃ kṛṣṇasarpaṃ tvaṃ bālyāt kāṣṭhena vidhyasi ||
mahāviṣaṃ pūrṇakośaṃ yat pārthaṃ yoddhum icchasi ||
siṃhaṃ kesariṇaṃ kruddham atikramyābhinardasi ||
sṛgāla iva mūḍhatvān nṛsiṃhaṃ karṇa pāṇḍavam ||
suparṇaṃ patagaśreṣṭhaṃ vainateyaṃ tarasvinam ||
laṭvevāhvayase pāte karṇa pārthaṃ dhanaṃjayam ||
sarvāmbhonilayaṃ bhīmam ūrmimantaṃ jhaṣāyutam ||
candrodaye vivartantam aplavaḥ saṃtitīrṣasi ||
ṛṣabhaṃ dundubhigrīvaṃ tīkṣṇaśṛṅgaṃ prahāriṇam ||
vatsa āhvayase yuddhe karṇa pārthaṃ dhanaṃjayam ||
mahāghoṣaṃ mahāmeghaṃ darduraḥ pratinardasi ||
kāmatoyapradaṃ loke naraparjanyam arjunam ||
yathā ca svagṛhasthaḥ śvā vyāghraṃ vanagataṃ bhaṣet ||
tathā tvaṃ bhaṣase karṇa naravyāghraṃ dhanaṃjayam ||
sṛgālo 'pi vane karṇa śaśaiḥ parivṛto vasan ||
manyate siṃham ātmānaṃ yāvat siṃhaṃ na paśyati ||
tathā tvam api rādheya siṃham ātmānam icchasi ||
apaśyañ śatrudamanaṃ naravyāghraṃ dhanaṃjayam ||
vyāghraṃ tvaṃ manyase ''tmānaṃ yāvat kṛṣṇau na paśyasi ||
samāsthitāv ekarathe sūryācandramasāv iva ||
yāvad gāṇḍīvanirghoṣaṃ na śṛṇoṣi mahāhave ||
tāvad eva tvayā karṇa śakyaṃ vaktuṃ yathecchasi ||
rathaśabdadhanuḥśabdair nādayantaṃ diśo daśa ||
nardantam iva śārdūlaṃ dṛṣṭvā kroṣṭā bhaviṣyasi ||
nityam eva sṛgālas tvaṃ nityaṃ siṃho dhanaṃjayaḥ ||
vīrapradveṣaṇān mūḍha nityaṃ kroṣṭeva lakṣyase ||
yathākhuḥ syād biḍālaś ca śvā vyāghraś ca balābale ||
yathā sṛgālaḥ siṃhaś ca yathā ca śaśakuñjarau ||
yathānṛtaṃ ca satyaṃ ca yathā cāpi viṣāmṛte ||
tathā tvam api pārthaś ca prakhyātāv ātmakarmabhiḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यदा वै त्वाम् फल्गुनवेगनुन्नाःyadā vai tvām phalgunaveganunnāḥкогда тебя скоростью Пхалгуны гонимые; когда стрелы Арджуны
ज्याचोदिताः हस्तवता विसृष्टाःjyācoditāḥ hastavatā visṛṣṭāḥтетивой посланные, рукой умелой выпущенные; выпущенные рукой
अन्वेतारः कङ्कपत्राः शिताग्राःanvetāraḥ kaṅkapatrāḥ śitāgrāḥдогоняющие, цапельнопёрые, остроконечные; острые стрелы
तदा तप्स्यसि अर्जुनस्य अभियोगात्tadā tapsyasi arjunasya abhiyogātтогда будешь страдать от нападения Арджуны; пожалеешь
यदा दिव्यम् धनुः आदायyadā divyam dhanuḥ ādāyaкогда божественный лук взяв; когда возьмёт Гандиву
पार्थः प्रभासयन् पृतनाम्pārthaḥ prabhāsayan pṛtanāmПартха, озаряя войско; Арджуна осветит армию
सव्यसाचीsavyasācīСавьясачи; леворукий стрелок
त्वाम् अर्दयेत निशितैः पृषत्कैःtvām ardayeta niśitaiḥ pṛṣatkaiḥтебя измучит острыми стрелами; поразит стрелами
तदा पश्चात् तप्स्यसे सूतपुत्रtadā paścāt tapsyase sūtaputraтогда потом раскаешься, сын суты; пожалеешь
बालः चन्द्रम् मातुर् अङ्केbālaḥ candram mātur aṅkeребёнок луну на коленях матери; младенец у матери
शयानः यथा कः चित्śayānaḥ yathā kaḥ citлежащий как некто; лёжа
प्रार्थयते अपहर्तुम्prārthayate apahartumжелает схватить; хочет достать
तद्वत् मोहात् यतमानःtadvat mohāt yatamānaḥтак же от заблуждения старающийся; так и ты
रथस्थः त्वम् प्रार्थयसिrathasthaḥ tvam prārthayasiна колеснице стоящий ты желаешь; стремишься
अर्जुनम् अद्य जेतुम्arjunam adya jetumАрджуну сегодня победить; победить Арджуну
त्रिशूलम् आश्लिष्यtriśūlam āśliṣyaтрезубец обняв; обхватив трезубец
सुतीक्ष्णधारम्sutīkṣṇadhāramс очень острым лезвием; остролезвийный
सर्वाणि गात्राणिsarvāṇi gātrāṇiвсе члены тела; всё тело
निघर्षसि त्वम्nigharṣasi tvamнатираешь ты; раня
सुतीक्ष्णधारोपमकर्मणाsutīkṣṇadhāropamakarmaṇāдействием, подобным острому лезвию; опасным делом
त्वम् युयुत्ससेtvam yuyutsaseты хочешь сражаться; ты вызываешь
यः अर्जुनेन अद्य कर्णyaḥ arjunena adya karṇaкто с Арджуной сегодня, Карна; Арджуну на бой
सिद्धम् सिंहम् केसरिणम् बृहन्तम्siddham siṃham kesariṇam bṛhantamсовершенного льва, гривистого, великого; могучего льва
बालः मूढः क्षुद्रमृगःbālaḥ mūḍhaḥ kṣudramṛgaḥмолодой глупый малый зверь; глупый зверёк
तरस्वी समाह्वयेत्tarasvī samāhvayetдерзкий вызывает; стал бы вызывать
तद्वत् एतत् तव अद्यtadvat etat tava adyaтаково это твоё сегодня; таков твой вызов
समाह्वानम् सूतपुत्र अर्जुनस्यsamāhvānam sūtaputra arjunasyaвызывание, сын суты, Арджуны; вызов Арджуну
मा सूतपुत्र आह्वयmā sūtaputra āhvayaне вызывай, сын суты; не зови
राजपुत्रम् महावीर्यम्rājaputram mahāvīryamцарского сына великомощного; могучего принца
केसरिणम् यथा एवkesariṇam yathā evaкак льва гривистого; как льва
वने सृगालः पिशितस्य तृप्तःvane sṛgālaḥ piśitasya tṛptaḥв лесу шакал, мясом сытый; сытый шакал
मा पार्थम् आसाद्यmā pārtham āsādyaне, Партху достигнув; встретив Арджуну
विनङ्क्ष्यसि त्वम्vinaṅkṣyasi tvamпогибнешь ты; не погибни
ईषादन्तम् महानागम्īṣādantam mahānāgamс бивнями как дышла великого слона; огромного слона
प्रभिन्नकरटामुखम्prabhinnakaraṭāmukhamс сочащимися висками и мордой; яростного
शशक आह्वयसे युद्धेśaśaka āhvayase yuddheзаяц вызывает в бою; как заяц
कर्ण पार्थम् धनंजयम्karṇa pārtham dhanaṃjayamКарна, Партху Дхананджаю; Арджуну
बिलस्थम् कृष्णसर्पम् त्वम्bilastham kṛṣṇasarpam tvamв норе чёрную змею ты; чёрного змея
बाल्यात् काष्ठेन विध्यसिbālyāt kāṣṭhena vidhyasiпо детскости палкой тычешь; как ребёнок
महाविषम् पूर्णकोशम्mahāviṣam pūrṇakośamс великим ядом, полным мешком; полного яда
यत् पार्थम् योद्धुम् इच्छसिyat pārtham yoddhum icchasiкогда с Партхой сражаться хочешь; желая боя
सिंहम् केसरिणम् क्रुद्धम्siṃham kesariṇam kruddhamльва гривистого разгневанного; разъярённого льва
अतिक्रम्य अभिनर्दसिatikramya abhinardasiпереступив, рычишь на; орёшь перед ним
सृगालः इव मूढत्वात्sṛgālaḥ iva mūḍhatvātкак шакал от глупости; по глупости
नृसिंहम् कर्ण पाण्डवम्nṛsiṃham karṇa pāṇḍavamчеловеко-льва, Карна, Пандаву; Арджуну
सुपर्णम् पतगश्रेष्ठम्suparṇam patagaśreṣṭhamСупарну, лучшую птицу; Гаруду
वैनतेयम् तरस्विनम्vainateyam tarasvinamВайнатею стремительного; могучего Гаруду
लट्वा इव आह्वयसे पातेlaṭvā iva āhvayase pāteкак малая птица вызывает в падении; как птичка
कर्ण पार्थम् धनंजयम्karṇa pārtham dhanaṃjayamКарна, Партху Дхананджаю; Арджуну
सर्वाम्भोनिलयम् भीमम्sarvāmbhonilayam bhīmamвсех вод обитель страшную; страшный океан
ऊर्मिमन्तम् झषायुतम्ūrmimantam jhaṣāyutamволнистый, полный рыб; с волнами
चन्द्रोदये विवर्तन्तम्candrodaye vivartantamпри восходе луны движущийся; в приливе
अप्लवः संतितीर्षसिaplavaḥ saṃtitīrṣasiбез лодки переплыть хочешь; без плота
ऋषभम् दुन्दुभिग्रीवम्ṛṣabham dundubhigrīvamбыка с шеей как барабан; могучего быка
तीक्ष्णशृङ्गम् प्रहारिणम्tīkṣṇaśṛṅgam prahāriṇamостророгого, бьющего; ударяющего
वत्सः आह्वयसे युद्धेvatsaḥ āhvayase yuddheтелёнок вызывает в бою; как телёнок
कर्ण पार्थम् धनंजयम्karṇa pārtham dhanaṃjayamКарна, Партху Дхананджаю; Арджуну
महाघोषम् महामेघम्mahāghoṣam mahāmeghamвеликогремящую большую тучу; грозовое облако
दर्दुरः प्रतिनर्दसिdarduraḥ pratinardasiлягушка перекрикивает; квакает в ответ
कामतोयप्रदम् लोकेkāmatoyapradam lokeжеланную воду дающую миру; дающую дождь
नरपर्जन्यम् अर्जुनम्naraparjanyam arjunamчеловека-тучу Арджуну; Арджуну-дождевую тучу
यथा च स्वगृहस्थः श्वाyathā ca svagṛhasthaḥ śvāи как у своего дома пёс; домашний пёс
व्याघ्रम् वनगतम् भषेत्vyāghram vanagatam bhaṣetна тигра в лесу лает; лает на тигра
तथा त्वम् भषसे कर्णtathā tvam bhaṣase karṇaтак ты лаешь, Карна; так говоришь
नरव्याघ्रम् धनंजयम्naravyāghram dhanaṃjayamна тигра среди людей Дхананджаю; на Арджуну
सृगालः अपि वने कर्णsṛgālaḥ api vane karṇaшакал тоже в лесу, Карна; даже шакал
शशैः परिवृतः वसन्śaśaiḥ parivṛtaḥ vasanзайцами окружённый живя; среди зайцев
मन्यते सिंहम् आत्मानम्manyate siṃham ātmānamсчитает себя львом; думает быть львом
यावत् सिंहम् न पश्यतिyāvat siṃham na paśyatiпока льва не видит; до встречи со львом
तथा त्वम् अपि राधेयtathā tvam api rādheyaтак ты также, Радхея; так и ты
सिंहम् आत्मानम् इच्छसिsiṃham ātmānam icchasiльвом себя желаешь; хочешь быть львом
अपश्यन् शत्रुदमनम्apaśyan śatrudamanamне видя подавителя врагов; пока не видишь
नरव्याघ्रम् धनंजयम्naravyāghram dhanaṃjayamтигра среди людей Дхананджаю; Арджуну
व्याघ्रम् त्वम् मन्यसे आत्मानम्vyāghram tvam manyase ātmānamтигром ты считаешь себя; ты мнишь себя тигром
यावत् कृष्णौ न पश्यसिyāvat kṛṣṇau na paśyasiпока двух Кришн не видишь; до встречи с ними
समास्थितौ एकरथेsamāsthitau ekaratheстоящих на одной колеснице; на одной ратхе
सूर्याचन्द्रमसौ इवsūryācandramasau ivaкак Солнце и Луна; словно светила
यावत् गाण्डीवनिर्घोषम्yāvat gāṇḍīvanirghoṣamпока грохот Гандивы; звук Гандивы
न शृणोषि महाहवेna śṛṇoṣi mahāhaveне услышишь в великом бою; не услышал
तावत् एव त्वया कर्णtāvat eva tvayā karṇaтолько до тех пор тобой, Карна; лишь пока
शक्यम् वक्तुम् यथेच्छसिśakyam vaktum yathecchasiможно говорить как хочешь; можно болтать
रथशब्दधनुःशब्दैःrathaśabdadhanuḥśabdaiḥзвуками колесниц и лука; грохотом ратхи
नादयन्तम् दिशः दशnādayantam diśaḥ daśaзаставляющего звучать десять сторон; оглашающего мир
नर्दन्तम् इव शार्दूलम्nardantam iva śārdūlamрычащего как тигр; словно тигра
दृष्ट्वा क्रोष्टा भविष्यसिdṛṣṭvā kroṣṭā bhaviṣyasiувидев, шакалом станешь; станешь шакалом
नित्यम् एव सृगालः त्वम्nityam eva sṛgālaḥ tvamвсегда же шакал ты; ты всегда шакал
नित्यम् सिंहः धनंजयःnityam siṃhaḥ dhanaṃjayaḥвсегда лев Дхананджая; Арджуна всегда лев
वीरप्रद्वेषणात् मूढvīrapradveṣaṇāt mūḍhaиз-за ненависти к героям, глупец; из зависти
नित्यम् क्रोष्टा इव लक्ष्यसेnityam kroṣṭā iva lakṣyaseвсегда как шакал выглядишь; кажешься шакалом
यथा आखुः स्यात् बिडालः चyathā ākhuḥ syāt biḍālaḥ caкак мышь и кот; как слабый и сильный
श्वा व्याघ्रः च बलाबलेśvā vyāghraḥ ca balābaleпёс и тигр по силе-слабости; различны
यथा सृगालः सिंहः चyathā sṛgālaḥ siṃhaḥ caкак шакал и лев; так различны
यथा च शशकुञ्जरौyathā ca śaśakuñjarauи как заяц и слон; заяц со слоном
यथा अनृतम् च सत्यम् चyathā anṛtam ca satyam caкак ложь и истина; ложное и истинное
यथा च अपि विषामृतेyathā ca api viṣāmṛteи как яд и нектар; яд с амритой
तथा त्वम् अपि पार्थः चtathā tvam api pārthaḥ caтак ты и Партха; таковы вы двое
प्रख्यातौ आत्मकर्मभिःprakhyātau ātmakarmabhiḥизвестны своими делами; по поступкам
Литературный перевод

Шалья сказал: «Когда цапельнопёрые, остроконечные стрелы, выпущенные умелой рукой, посланные тетивой и гонимые скоростью Пхалгуны, настигнут тебя, тогда ты будешь страдать от нападения Арджуны. Когда Партха, Савьясачи, взяв божественный лук и озаряя войско, станет мучить тебя острыми стрелами, тогда, сын суты, ты пожалеешь. Как ребёнок, лёжа на коленях матери, пытается схватить луну, так и ты, стоя на колеснице, по заблуждению стараешься сегодня победить Арджуну. Ты будто обнимаешь трезубец с острейшим лезвием и ранишь все члены тела: таково дело, подобное острому лезвию, когда ты, Карна, хочешь сегодня сражаться с Арджуной. Как малый глупый зверь дерзко вызвал бы совершенного, гривистого, великого льва, таков сегодня твой вызов Арджуну, сын суты. Не вызывай царского сына великой мощи, как сытый мясом шакал в лесу не должен вызывать льва; встретив Партху, ты погибнешь. Ты, Карна, как заяц, вызывающий на бой великого слона с бивнями как дышла и с сочащимися висками. Желая сражаться с Партхой, ты по детскости тычешь палкой в чёрную змею, лежащую в норе, полную смертельного яда. По глупости ты рычишь на Пандаву, человека-льва, как шакал перед разъярённым гривистым львом. Ты вызываешь Партху Дхананджаю, как малая птица вызвала бы стремительного Вайнатею, Супарну, лучшую птицу. Ты хочешь без плота переплыть страшный океан, обитель всех вод, полный волн и рыб, вздымающийся при восходе луны. Ты, Карна, как телёнок, вызывающий в бой остророгого могучего быка с шеей как барабан. Ты, как лягушка, квакаешь в ответ великой туче, громогласному Арджуне, человеку-дождю, дающему миру желанную воду. Как домашний пёс у своего дома лает на тигра, ушедшего в лес, так ты, Карна, лаешь на Дхананджаю, тигра среди людей. Даже шакал, живущий в лесу среди зайцев, считает себя львом, пока не увидит льва. Так и ты, Радхея, хочешь считать себя львом, пока не видишь Дхананджаю, подавителя врагов, тигра среди людей. Ты считаешь себя тигром, пока не видишь двух Кришн, стоящих на одной колеснице, словно Солнце и Луна. Только до тех пор, Карна, пока ты не услышал в великом бою грохот Гандивы, ты можешь говорить как хочешь. Когда увидишь его, оглашающего десять сторон звуками колесницы и лука, рычащего как тигр, ты станешь шакалом. Ты всегда шакал, а Дхананджая всегда лев; из-за ненависти к героям, глупец, ты всегда кажешься шакалом. Как различаются мышь и кот, пёс и тигр, слабый и сильный; как шакал и лев, как заяц и слон; как ложь и истина, как яд и нектар, так и вы с Партхой известны своими делами».

Версия

938edff5a0eb · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:45:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами