संजय उवाच
ततः पुनर् महाराज मद्रराजम् अरिंदमम् ॥
अभ्यभाषत राधेयः संनिवार्योत्तरं वचः ॥
यत् त्वं निदर्शनार्थं मां शल्य जल्पितवान् असि ॥
नाहं शक्यस् त्वया वाचा विभीषयितुम् आहवे ॥
यदि मां देवताः सर्वा योधयेयुः सवासवाः ॥
तथापि मे भयं न स्यात् किम् उ पार्थात् सकेशवात् ॥
नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण कथं चन ॥
अन्यं जानीहि यः शक्यस् त्वया भीषयितुं रणे ॥
नीचस्य बलम् एतावत् पारुष्यं यत् त्वम् आत्थ माम् ॥
अशक्तो ऽस्मद्गुणान् प्राप्तुं वल्गसे बहु दुर्मते ॥
न हि कर्णः समुद्भूतो भयार्थम् इह मारिष ॥
विक्रमार्थम् अहं जातो यशोर्थं च तथैव च ॥
इदं तु मे त्वम् एकाग्रः शृणु मद्रजनाधिप ॥
संनिधौ धृतराष्ट्रस्य प्रोच्यमानं मया श्रुतम् ॥
देशांश् च विविधांश् चित्रान् पूर्ववृत्तांश् च पार्थिवान् ॥
ब्राह्मणाः कथयन्तः स्म धृतराष्ट्रम् उपासते ॥
तत्र वृद्धः पुरावृत्ताः कथाः काश् चिद् द्विजोत्तमः ॥
बाह्लीकदेशं मद्रांश् च कुत्सयन् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
बहिष्कृता हिमवता गङ्गया च तिरस्कृताः ॥
सरस्वत्या यमुनया कुरुक्षेत्रेण चापि ये ॥
पञ्चानां सिन्धुषष्ठानां नदीनां ये ऽन्तर् आश्रिताः ॥
तान् धर्मबाह्यान् अशुचीन् बाह्लीकान् परिवर्जयेत् ॥
गोवर्धनो नाम वटः सुभाण्डं नाम चत्वरम् ॥
एतद् राजकुलद्वारम् आकुमारः स्मराम्य् अहम् ॥
कार्येणात्यर्थगाढेन बाह्लीकेषूषितं मया ॥
तत एषां समाचारः संवासाद् विदितो मम ॥
शाकलं नाम नगरम् आपगा नाम निम्नगा ॥
जर्तिका नाम बाह्लीकास् तेषां वृत्तं सुनिन्दितम् ॥
saṃjaya uvāca
tataḥ punar mahārāja madrarājam ariṃdamam ||
abhyabhāṣata rādheyaḥ saṃnivāryottaraṃ vacaḥ ||
yat tvaṃ nidarśanārthaṃ māṃ śalya jalpitavān asi ||
nāhaṃ śakyas tvayā vācā vibhīṣayitum āhave ||
yadi māṃ devatāḥ sarvā yodhayeyuḥ savāsavāḥ ||
tathāpi me bhayaṃ na syāt kim u pārthāt sakeśavāt ||
nāhaṃ bhīṣayituṃ śakyo vāṅmātreṇa kathaṃ cana ||
anyaṃ jānīhi yaḥ śakyas tvayā bhīṣayituṃ raṇe ||
nīcasya balam etāvat pāruṣyaṃ yat tvam āttha mām ||
aśakto 'smadguṇān prāptuṃ valgase bahu durmate ||
na hi karṇaḥ samudbhūto bhayārtham iha māriṣa ||
vikramārtham ahaṃ jāto yaśorthaṃ ca tathaiva ca ||
idaṃ tu me tvam ekāgraḥ śṛṇu madrajanādhipa ||
saṃnidhau dhṛtarāṣṭrasya procyamānaṃ mayā śrutam ||
deśāṃś ca vividhāṃś citrān pūrvavṛttāṃś ca pārthivān ||
brāhmaṇāḥ kathayantaḥ sma dhṛtarāṣṭram upāsate ||
tatra vṛddhaḥ purāvṛttāḥ kathāḥ kāś cid dvijottamaḥ ||
bāhlīkadeśaṃ madrāṃś ca kutsayan vākyam abravīt ||
bahiṣkṛtā himavatā gaṅgayā ca tiraskṛtāḥ ||
sarasvatyā yamunayā kurukṣetreṇa cāpi ye ||
pañcānāṃ sindhuṣaṣṭhānāṃ nadīnāṃ ye 'ntar āśritāḥ ||
tān dharmabāhyān aśucīn bāhlīkān parivarjayet ||
govardhano nāma vaṭaḥ subhāṇḍaṃ nāma catvaram ||
etad rājakuladvāram ākumāraḥ smarāmy aham ||
kāryeṇātyarthagāḍhena bāhlīkeṣūṣitaṃ mayā ||
tata eṣāṃ samācāraḥ saṃvāsād vidito mama ||
śākalaṃ nāma nagaram āpagā nāma nimnagā ||
jartikā nāma bāhlīkās teṣāṃ vṛttaṃ suninditam ||
Санджая сказал: «Тогда, великий царь, сын Радхи, сдерживая ответную речь, снова сказал царю мадров, сокрушителю врагов: “То, что ты, Шалья, наговорил мне ради примера, не сможет устрашить меня словами в битве. Если бы даже все божества вместе с Васавой выступили против меня, и тогда у меня не было бы страха; что уж говорить о Партхе с Кешавой. Меня никак нельзя испугать одними словами; найди другого, кого ты сможешь устрашить в бою. Грубость — вот сила низкого: ты много хвастаешься, дуроумный, не будучи способен достичь наших достоинств. Ведь Карна родился здесь не для страха, почтенный; я рождён для подвига и для славы. Теперь, владыка мадров, сосредоточенно выслушай от меня то, что я слышал в присутствии Дхритараштры. Брахманы, сидя у Дхритараштры, рассказывали о разных чудесных странах и древних царях. Там один старый лучший из дваждырождённых, порицая страну бахликов и мадров, сказал: ‘Тех бахликов, живущих между пятью реками и Индом, шестым среди них, отвергнутых Химаваном, отстранённых от Ганги, Сарасвати, Ямуны и Курукшетры, внешних по отношению к дхарме и нечистых, следует избегать. Я с детства помню баньян по имени Говардхана, площадь Субханда и ворота царского дома. Из-за крайне важного дела я жил среди бахликов, и от совместной жизни мне стало известно их поведение. Есть город по имени Шакала и река по имени Апага; эти бахлики зовутся джартиками, и их образ жизни крайне порицаем’”».
1333b942e451 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 05:32:40 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Карна отвечает Шалье не философским рассуждением, а встречным унижением его народа. Стих показывает, как гордость, уже раненая словами, ищет не истины, а повода опозорить собеседника.