Махабхарата
Кришна объясняет тонкость дхармы8.49.1-7
8911 / 15823
Махабхарата · 8.49.1-7
Деванагари

संजय उवाच
युधिष्ठिरेणैवम् उक्तः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥
असिं जग्राह संक्रुद्धो जिघांसुर् भरतर्षभम् ॥
तस्य कोपं समुद्वीक्ष्य चित्तज्ञः केशवस् तदा ॥
उवाच किम् इदं पार्थ गृहीतः खड्ग इत्य् उत ॥
नेह पश्यामि योद्धव्यं तव किं चिद् धनंजय ॥
ते ध्वस्ता धार्तराष्ट्रा हि सर्वे भीमेन धीमता ॥
अपयातो ऽसि कौन्तेय राजा द्रष्टव्य इत्य् अपि ॥
स राजा भवता दृष्टः कुशली च युधिष्ठिरः ॥
तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् ॥
हर्षकाले तु संप्राप्ते कस्मात् त्वा मन्युर् आविशत् ॥
न तं पश्यामि कौन्तेय यस् ते वध्यो भवेद् इह ॥
कस्माद् भवान् महाखड्गं परिगृह्णाति सत्वरम् ॥
तत् त्वा पृच्छामि कौन्तेय किम् इदं ते चिकीर्षितम् ॥
परामृशसि यत् क्रुद्धः खड्गम् अद्भुतविक्रम ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
yudhiṣṭhireṇaivam uktaḥ kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ ||
asiṃ jagrāha saṃkruddho jighāṃsur bharatarṣabham ||
tasya kopaṃ samudvīkṣya cittajñaḥ keśavas tadā ||
uvāca kim idaṃ pārtha gṛhītaḥ khaḍga ity uta ||
neha paśyāmi yoddhavyaṃ tava kiṃ cid dhanaṃjaya ||
te dhvastā dhārtarāṣṭrā hi sarve bhīmena dhīmatā ||
apayāto 'si kaunteya rājā draṣṭavya ity api ||
sa rājā bhavatā dṛṣṭaḥ kuśalī ca yudhiṣṭhiraḥ ||
taṃ dṛṣṭvā nṛpaśārdūlaṃ śārdūlasamavikramam ||
harṣakāle tu saṃprāpte kasmāt tvā manyur āviśat ||
na taṃ paśyāmi kaunteya yas te vadhyo bhaved iha ||
kasmād bhavān mahākhaḍgaṃ parigṛhṇāti satvaram ||
tat tvā pṛcchāmi kaunteya kim idaṃ te cikīrṣitam ||
parāmṛśasi yat kruddhaḥ khaḍgam adbhutavikrama ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
युधिष्ठिरेण एवम् उक्तःyudhiṣṭhireṇa evam uktaḥЮдхиштхирой так сказанный; так сказано Юдхиштхирой
कौन्तेयः श्वेतवाहनःkaunteyaḥ śvetavāhanaḥКаунтея с белыми конями; Арджуна Белоконный
असिम् जग्राह संक्रुद्धःasim jagrāha saṃkruddhaḥмеч схватил разгневанный; в гневе взял меч
जिघांसुः भरतर्षभम्jighāṃsuḥ bharatarṣabhamжелая убить быка Бхаратов; хотя убить старшего брата
तस्य कोपम् समुद्वीक्ष्यtasya kopam samudvīkṣyaего гнев увидев; увидев его ярость
चित्तज्ञः केशवः तदाcittajñaḥ keśavaḥ tadāзнающий сердце Кешава тогда; Кришна, знающий сердца
उवाच किम् इदम् पार्थuvāca kim idam pārthaсказал: что это, Партха; сказал: что это
गृहीतः खड्गः इति उतgṛhītaḥ khaḍgaḥ iti utaсхвачен меч, так; зачем взят меч
न इह पश्यामि योद्धव्यम्na iha paśyāmi yoddhavyamне здесь вижу с кем сражаться; здесь нет противника
तव किम् चित् धनंजयtava kim cit dhanaṃjayaдля тебя кого-либо, Дхананджая; для тебя, Арджуна
ते ध्वस्ताः धार्तराष्ट्राः हिte dhvastāḥ dhārtarāṣṭrāḥ hiте разбиты Дхритараштриды ведь; Кауравы разбиты
सर्वे भीमेन धीमताsarve bhīmena dhīmatāвсе мудрым Бхимой; все Бхимой
अपयातः असि कौन्तेयapayātaḥ asi kaunteyaты ушёл, Каунтея; ты отошёл с поля
राजा द्रष्टव्यः इति अपिrājā draṣṭavyaḥ iti apiцарь должен быть увиден, так; чтобы увидеть царя
सः राजा भवता दृष्टःsaḥ rājā bhavatā dṛṣṭaḥэтот царь тобой увиден; ты увидел царя
कुशली च युधिष्ठिरःkuśalī ca yudhiṣṭhiraḥи благополучен Юдхиштхира; Юдхиштхира жив
तम् दृष्ट्वा नृपशार्दूलम्tam dṛṣṭvā nṛpaśārdūlamего увидев, тигра царей; увидев царя
शार्दूलसमविक्रमम्śārdūlasamavikramamтигру равного доблестью; доблестного как тигр
हर्षकाले तु संप्राप्तेharṣakāle tu saṃprāpteв час радости же наступивший; когда пришла радость
कस्मात् त्वा मन्युः आविशत्kasmāt tvā manyuḥ āviśatпочему тебя гнев вошёл; почему тебя охватил гнев
न तम् पश्यामि कौन्तेयna tam paśyāmi kaunteyaне того вижу, Каунтея; я не вижу здесь того
यः ते वध्यः भवेत् इहyaḥ te vadhyaḥ bhavet ihaкто тобою убит должен быть; кого тебе надо убить
कस्मात् भवान् महाखड्गम्kasmāt bhavān mahākhaḍgamпочему ты великий меч; зачем ты огромный меч
परिगृह्णाति सत्वरम्parigṛhṇāti satvaramберёшь поспешно; хватаешь поспешно
तत् त्वा पृच्छामि कौन्तेयtat tvā pṛcchāmi kaunteyaэто тебя спрашиваю, Каунтея; поэтому спрашиваю
किम् इदम् ते चिकीर्षितम्kim idam te cikīrṣitamчто это тобой задумано; что ты хочешь сделать
परामृशसि यत् क्रुद्धःparāmṛśasi yat kruddhaḥкасаешься которого разгневанный; почему в гневе хватаешь
खड्गम् अद्भुतविक्रमkhaḍgam adbhutavikramaмеч, чудесной доблести; меч, дивный герой
Литературный перевод

Санджая сказал: «Когда Юдхиштхира сказал так, Каунтея Белоконный, разгневанный, схватил меч, желая убить быка среди Бхаратов. Увидев его гнев, Кешава, знающий сердца, сказал: “Что это, Партха? Зачем ты взял меч? Я не вижу здесь никого, с кем тебе надо сражаться, Дхананджая. Все Дхритараштриды разбиты мудрым Бхимой. Ты отошёл, Каунтея, чтобы увидеть царя; царь тобою увиден, и Юдхиштхира благополучен. Увидев этого тигра среди царей, доблестного как тигр, когда настал час радости, почему тебя охватил гнев? Я не вижу здесь, Каунтея, никого, кто должен быть убит тобою. Почему ты поспешно хватаешь великий меч? Поэтому спрашиваю тебя, Каунтея: что ты хочешь сделать, что в гневе касаешься меча, о герой чудесной доблести?”»

Версия

b03c644ddeba · опубликовано 20 июн. 2026 г., 07:07:15 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами