Махабхарата
Карна сжигает войско Пандавов8.56.45-58
8958 / 15823
Махабхарата · 8.56.45-58
Деванагари

दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखीम् ॥
अभिजग्मुर् महेष्वासा रुवन्तो भैरवान् रवान् ॥
दुर्योधनो हि राजेन्द्र मुदा परमया युतः ॥
वादयाम् आस संहृष्टो नानावाद्यानि सर्वशः ॥
पाञ्चालापि महेष्वासा भग्ना भग्ना नरोत्तमाः ॥
न्यवर्तन्त यथा शूरा मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥
तान् निवृत्तान् रणे शूरान् राधेयः शत्रुतापनः ॥
अनेकशो महाराज बभञ्ज पुरुषर्षभः ॥
तत्र भारत कर्णेन पाञ्चाला विंशती रथाः ॥
निहताः सादयः क्रोधाच् चेदयश् च परःशताः ॥
कृत्वा शून्यान् रथोपस्थान् वाजिपृष्ठांश् च भारत ॥
निर्मनुष्यान् गजस्कन्धान् पादातांश् चैव विद्रुतान् ॥
आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्ष्यः परंतपः ॥
कालान्तकवपुः क्रूरः सूतपुत्रश् चचार ह ॥
एवम् एतान् महाराज नरवाजिरथद्विपान् ॥
हत्वा तस्थौ महेष्वासः कर्णो ऽरिगणसूदनः ॥
यथा भूतगणान् हत्वा कालस् तिष्ठेन् महाबलः ॥
तथा स सोमकान् हत्वा तस्थाव् एको महारथः ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम पाञ्चालानां पराक्रमम् ॥
वध्यमानापि कर्णेन नाजहू रणमूर्धनि ॥
राजा दुःशासनश् चैव कृपः शारद्वतस् तथा ॥
अश्वत्थामा कृतवर्मा शकुनिश् चापि सौबलः ॥
न्यहनन् पाण्डवीं सेनां शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
कर्णपुत्रौ च राजेन्द्र भ्रातरौ सत्यविक्रमौ ॥
अनाशयेतां बलिनः पाञ्चालान् वै ततस् ततः ॥
तत्र युद्धं तदा ह्य् आसीत् क्रूरं विशसनं महत् ॥
तथैव पाण्डवाः शूरा धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥
द्रौपदेयाश् च संक्रुद्धा अभ्यघ्नंस् तावकं बलम् ॥
एवम् एष क्षयो वृत्तः पाण्डवानां ततस् ततः ॥
तावकानाम् अपि रणे भीमं प्राप्य महाबलम् ॥

Транслитерация (IAST)

dṛṣṭvā tu pāṇḍavīṃ senāṃ dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhīm ||
abhijagmur maheṣvāsā ruvanto bhairavān ravān ||
duryodhano hi rājendra mudā paramayā yutaḥ ||
vādayām āsa saṃhṛṣṭo nānāvādyāni sarvaśaḥ ||
pāñcālāpi maheṣvāsā bhagnā bhagnā narottamāḥ ||
nyavartanta yathā śūrā mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam ||
tān nivṛttān raṇe śūrān rādheyaḥ śatrutāpanaḥ ||
anekaśo mahārāja babhañja puruṣarṣabhaḥ ||
tatra bhārata karṇena pāñcālā viṃśatī rathāḥ ||
nihatāḥ sādayaḥ krodhāc cedayaś ca paraḥśatāḥ ||
kṛtvā śūnyān rathopasthān vājipṛṣṭhāṃś ca bhārata ||
nirmanuṣyān gajaskandhān pādātāṃś caiva vidrutān ||
āditya iva madhyāhne durnirīkṣyaḥ paraṃtapaḥ ||
kālāntakavapuḥ krūraḥ sūtaputraś cacāra ha ||
evam etān mahārāja naravājirathadvipān ||
hatvā tasthau maheṣvāsaḥ karṇo 'rigaṇasūdanaḥ ||
yathā bhūtagaṇān hatvā kālas tiṣṭhen mahābalaḥ ||
tathā sa somakān hatvā tasthāv eko mahārathaḥ ||
tatrādbhutam apaśyāma pāñcālānāṃ parākramam ||
vadhyamānāpi karṇena nājahū raṇamūrdhani ||
rājā duḥśāsanaś caiva kṛpaḥ śāradvatas tathā ||
aśvatthāmā kṛtavarmā śakuniś cāpi saubalaḥ ||
nyahanan pāṇḍavīṃ senāṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
karṇaputrau ca rājendra bhrātarau satyavikramau ||
anāśayetāṃ balinaḥ pāñcālān vai tatas tataḥ ||
tatra yuddhaṃ tadā hy āsīt krūraṃ viśasanaṃ mahat ||
tathaiva pāṇḍavāḥ śūrā dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau ||
draupadeyāś ca saṃkruddhā abhyaghnaṃs tāvakaṃ balam ||
evam eṣa kṣayo vṛttaḥ pāṇḍavānāṃ tatas tataḥ ||
tāvakānām api raṇe bhīmaṃ prāpya mahābalam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दृष्ट्वा तु पाण्डवीम् सेनाम्dṛṣṭvā tu pāṇḍavīm senāmувидев же пандавское войско; увидев армию Пандавов
धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखीम्dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhīmДхритараштриды спиной обращённую; отступающую
अभिजग्मुः महेष्वासाःabhijagmuḥ maheṣvāsāḥподошли великие лучники; двинулись
रुवन्तः भैरवान् रवान्ruvantaḥ bhairavān ravānиздавая страшные крики; крича ужасно
दुर्योधनः हि राजेन्द्रduryodhanaḥ hi rājendraДурьодхана ведь, царь царей; Дурьодхана
मुदा परमया युतःmudā paramayā yutaḥрадостью высшей соединённый; исполненный радости
वादयाम् आस संहृष्टःvādayām āsa saṃhṛṣṭaḥзаставил играть, обрадованный; велел заиграть
नानावाद्यानि सर्वशःnānāvādyāni sarvaśaḥразные инструменты повсюду; всякие инструменты
पाञ्चालाः अपि महेष्वासाःpāñcālāḥ api maheṣvāsāḥПанчалы же великие лучники; Панчалы-стрелки
भग्नाः भग्नाः नरोत्तमाःbhagnāḥ bhagnāḥ narottamāḥразбитые-разбитые лучшие люди; хотя разбитые
न्यवर्तन्त यथा शूराःnyavartanta yathā śūrāḥвозвращались как герои; поворачивали как герои
मृत्युम् कृत्वा निवर्तनम्mṛtyum kṛtvā nivartanamсделав смерть возвращением; решив вернуться через смерть
तान् निवृत्तान् रणे शूरान्tān nivṛttān raṇe śūrānих вернувшихся в бою героев; этих вернувшихся
राधेयः शत्रुतापनःrādheyaḥ śatrutāpanaḥРадхея врагов палящий; Карна
अनेकशः महाराजanekaśaḥ mahārājaмногократно, великий царь; много раз
बभञ्ज पुरुषर्षभःbabhañja puruṣarṣabhaḥломал бык людей; разбивал герой
तत्र भारत कर्णेनtatra bhārata karṇenaтам, Бхарата, Карной; там Карна
पाञ्चालाः विंशती रथाःpāñcālāḥ viṃśatī rathāḥПанчалов двадцать колесниц; двадцать ратх Панчалов
निहताः सादयः क्रोधात्nihatāḥ sādayaḥ krodhātубиты со всадниками от гнева; гневно сражены
चेदयः च परःशताःcedayaḥ ca paraḥśatāḥи Чеди больше сотни; и сотни Чеди
कृत्वा शून्यान् रथोपस्थान्kṛtvā śūnyān rathopasthānсделав пустыми сиденья колесниц; опустошив ратхи
वाजिपृष्ठान् च भारतvājipṛṣṭhān ca bhārataи спины коней, Бхарата; и конские спины
निर्मनुष्यान् गजस्कन्धान्nirmanuṣyān gajaskandhānбезлюдными спины слонов; опустошив слонов
पादातान् च एव विद्रुतान्pādātān ca eva vidrutānи пеших также бегущими; и обратив пехоту
आदित्यः इव मध्याह्नेādityaḥ iva madhyāhneкак солнце в полдень; словно полуденное солнце
दुर्निरीक्ष्यः परंतपःdurnirīkṣyaḥ paraṃtapaḥтрудносмотримый, врагов палящий; невыносимый для взгляда
कालान्तकवपुः क्रूरःkālāntakavapuḥ krūraḥс обликом конца времени, жестокий; страшный как конец
सूतपुत्रः चचार हsūtaputraḥ cacāra haсын возницы двигался; Карна двигался
एवम् एतान् महाराजevam etān mahārājaтак этих, великий царь; так этих
नरवाजिरथद्विपान्naravājirathadvipānлюдей, коней, колесницы, слонов; людей, коней, ратхи, слонов
हत्वा तस्थौ महेष्वासःhatvā tasthau maheṣvāsaḥубив, стоял великий лучник; сразив, стоял
कर्णः अरिगणसूदनःkarṇaḥ arigaṇasūdanaḥКарна сонмы врагов губящий; Карна, губитель врагов
यथा भूतगणान् हत्वाyathā bhūtagaṇān hatvāкак толпы существ убив; как существа истребив
कालः तिष्ठेत् महाबलःkālaḥ tiṣṭhet mahābalaḥВремя стояло бы великосильное; стояло бы Время
तथा सः सोमकान् हत्वाtathā saḥ somakān hatvāтак он Сомаков убив; так он Сомаков сразив
तस्थौ एकः महारथःtasthau ekaḥ mahārathaḥстоял один махаратха; стоял один
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам чудо мы увидели; там мы видели чудо
पाञ्चालानाम् पराक्रमम्pāñcālānām parākramamПанчалов доблесть; стойкость Панчалов
वध्यमानाः अपि कर्णेनvadhyamānāḥ api karṇenaдаже поражаемые Карной; хотя Карна их бил
न अजहुः रणमूर्धनिna ajahuḥ raṇamūrdhaniне оставили вершину боя; не покинули бой
राजा दुःशासनः च एवrājā duḥśāsanaḥ ca evaцарь и Духшасана также; Дурьодхана и Духшасана
कृपः शारद्वतः तथाkṛpaḥ śāradvataḥ tathāКрипа сын Шарадваты также; Крипа Шарадвата
अश्वत्थामा कृतवर्माaśvatthāmā kṛtavarmāАшваттхаман, Критаварман; Ашваттхаман и Критаварман
शकुनिः च अपि सौबलःśakuniḥ ca api saubalaḥи Шакуни также Саубала; Шакуни Саубала
न्यहनन् पाण्डवीम् सेनाम्nyahanan pāṇḍavīm senāmубивали пандавское войско; били армию Пандавов
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; сотнями, затем тысячами
कर्णपुत्रौ च राजेन्द्रkarṇaputrau ca rājendraи два сына Карны, царь царей; сыновья Карны
भ्रातरौ सत्यविक्रमौbhrātarau satyavikramauбратья истинной доблести; два храбрых брата
अनाशयेताम् बलिनःanāśayetām balinaḥуничтожали сильных; губили могучих
पाञ्चालान् वै ततः ततःpāñcālān vai tataḥ tataḥПанчалов же там и там; Панчалов повсюду
तत्र युद्धम् तदा हि आसीत्tatra yuddham tadā hi āsītтам битва тогда была; там тогда шёл бой
क्रूरम् विशसनम् महत्krūram viśasanam mahatжестокая, великая бойня; страшное побоище
तथा एव पाण्डवाः शूराःtathā eva pāṇḍavāḥ śūrāḥтак же Пандавы герои; так же герои Пандавы
धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौdhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinauДхриштадьюмна и Шикханди; Дхриштадьюмна, Шикханди
द्रौपदेयाः च संक्रुद्धाःdraupadeyāḥ ca saṃkruddhāḥи Драупадеи разгневанные; сыновья Драупади
अभ्यघ्नन् तावकम् बलम्abhyaghnan tāvakam balamбили твоё войско; поражали твою армию
एवम् एष क्षयः वृत्तःevam eṣa kṣayaḥ vṛttaḥтак это уничтожение произошло; так шло истребление
पाण्डवानाम् ततः ततःpāṇḍavānām tataḥ tataḥПандавов там и там; у Пандавов повсюду
तावकानाम् अपि रणेtāvakānām api raṇeи твоих также в бою; и у твоих
भीमम् प्राप्य महाबलम्bhīmam prāpya mahābalamБхиму достигнув великосильного; встретив могучего Бхиму
Литературный перевод

Увидев, что пандавская армия отступает, Дхритараштриды, великие лучники, двинулись вперёд, издавая страшные крики. Дурьодхана, о царь царей, исполненный величайшей радости, велел повсюду заиграть разным инструментам. Но Панчалы, великие лучники и лучшие из людей, даже разбитые, снова повернули назад как герои, сделав смерть своим возвращением. Радхея, палящий врагов, снова и снова разбивал этих героев, вернувшихся в бой, великий царь. Там, Бхарата, Карна в гневе сразил двадцать колесниц Панчалов вместе со всадниками и сотни Чеди. Он опустошил сиденья колесниц, конские спины и спины слонов, обратил пеших в бегство и, палящий врагов, двигался как полуденное солнце, на которое трудно смотреть; жестокий сын возницы был подобен концу времени. Так, сразив людей, коней, колесницы и слонов, великий лучник Карна, губитель сонмов врагов, стоял один. Как могучее Время стояло бы, истребив толпы существ, так этот махаратха стоял один, сразив Сомаков. И всё же там мы увидели чудо доблести Панчалов: даже поражаемые Карной, они не оставили вершину боя. Царь, Духшасана, Крипа Шарадвата, Ашваттхаман, Критаварман и Шакуни Саубала убивали пандавское войско сотнями и тысячами. Два сына Карны, братья истинной доблести, повсюду губили могучих Панчалов. Тогда там шёл жестокий бой, великое побоище. Так же и герои Пандавы, Дхриштадьюмна, Шикханди и разгневанные сыновья Драупади поражали твоё войско. Так повсюду происходило истребление Пандавов и твоих воинов в бою, когда они встречали могучего Бхиму».

Версия

d8e9909e9230 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 07:50:39 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами