त्वदीयास् तांस् तु संप्रेक्ष्य सर्वतः समभिद्रुतान् ॥
साश्वपत्तिद्विपरथाः पाण्डवान् अभिदुद्रुवुः ॥
के चित् पदातयः पद्भिर् मुष्टिभिश् च परस्परम् ॥
निजघ्नुः समरे शूराः क्षीणशस्त्रास् ततो ऽपतन् ॥
रथेभ्यो रथिनः पेतुर् द्विपेभ्यो हस्तिसादिनः ॥
विमानेभ्य इव भ्रष्टाः सिद्धाः पुण्यक्षयाद् यथा ॥
एवम् अन्योन्यम् आयस्ता योधा जघ्नुर् महामृधे ॥
पितॄन् भ्रातॄन् वयस्यांश् च पुत्रान् अपि तथापरे ॥
एवम् आसीद् अमर्यादं युद्धं भरतसत्तम ॥
प्रासासिबाणकलिले वर्तमाने सुदारुणे ॥
tvadīyās tāṃs tu saṃprekṣya sarvataḥ samabhidrutān ||
sāśvapattidviparathāḥ pāṇḍavān abhidudruvuḥ ||
ke cit padātayaḥ padbhir muṣṭibhiś ca parasparam ||
nijaghnuḥ samare śūrāḥ kṣīṇaśastrās tato 'patan ||
rathebhyo rathinaḥ petur dvipebhyo hastisādinaḥ ||
vimānebhya iva bhraṣṭāḥ siddhāḥ puṇyakṣayād yathā ||
evam anyonyam āyastā yodhā jaghnur mahāmṛdhe ||
pitṝn bhrātṝn vayasyāṃś ca putrān api tathāpare ||
evam āsīd amaryādaṃ yuddhaṃ bharatasattama ||
prāsāsibāṇakalile vartamāne sudāruṇe ||
«А твои, увидев их, со всех сторон налетающих, с конями, пешими, слонами и колесницами устремились на Пандавов. Иные пехотинцы ногами и кулаками разили друг друга в битве, герои, с истощённым оружием, и затем падали. С колесниц падали колесничие, со слонов — погонщики, словно с небесных колесниц низвергшиеся сиддхи при исчерпании заслуг. Так, напрягаясь друг против друга, воины разили в великой битве отцов, братьев и сверстников, а иные и сыновей. Так была безграничная битва, о лучший из Бхаратов, идущая, прежестокая, в сумятице дротиков, мечей и стрел».
2bc1c92e9f93 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 14:45:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Когда иссякает оружие, бьются «ногами и кулаками»: война обнажена до голой схватки тел. Падающие воины уподоблены «сиддхам, низвергшимся с небес при исчерпании заслуг» — даже гибель безымянных обрамлена образом нисхождения душ. Глава замыкается словом amaryāda — «битва безграничная», переступившая все пределы: дхармы, родства, меры. В этом её приговор.