Махабхарата
Помазание Ашваттхамана в военачальники; конец парвы9.64.20-25
9768 / 15823
Махабхарата · 9.64.20-25
Деванагари

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य विशेषतः ॥
उवाच राजन् पुत्रस् ते प्राप्तकालम् इदं वचः ॥
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पम् उत्सृजन् ॥
कृपादीन् स तदा वीरान् सर्वान् एव नराधिपः ॥
ईदृशो मर्त्यधर्मो ऽयं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते ॥
विनाशः सर्वभूतानां कालपर्यायकारितः ॥
सो ऽयं मां समनुप्राप्तः प्रत्यक्षं भवतां हि यः ॥
पृथिवीं पालयित्वाहम् एतां निष्ठाम् उपागतः ॥
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो युद्धे कस्यां चिद् आपदि ॥
दिष्ट्याहं निहतः पापैश् छलेनैव विशेषतः ॥
उत्साहश् च कृतो नित्यं मया दिष्ट्या युयुत्सता ॥
दिष्ट्या चास्मि हतो युद्धे निहतज्ञातिबान्धवः ॥

Транслитерация (IAST)

tasya tad vacanaṃ śrutvā duḥkhitasya viśeṣataḥ ||
uvāca rājan putras te prāptakālam idaṃ vacaḥ ||
vimṛjya netre pāṇibhyāṃ śokajaṃ bāṣpam utsṛjan ||
kṛpādīn sa tadā vīrān sarvān eva narādhipaḥ ||
īdṛśo martyadharmo 'yaṃ dhātrā nirdiṣṭa ucyate ||
vināśaḥ sarvabhūtānāṃ kālaparyāyakāritaḥ ||
so 'yaṃ māṃ samanuprāptaḥ pratyakṣaṃ bhavatāṃ hi yaḥ ||
pṛthivīṃ pālayitvāham etāṃ niṣṭhām upāgataḥ ||
diṣṭyā nāhaṃ parāvṛtto yuddhe kasyāṃ cid āpadi ||
diṣṭyāhaṃ nihataḥ pāpaiś chalenaiva viśeṣataḥ ||
utsāhaś ca kṛto nityaṃ mayā diṣṭyā yuyutsatā ||
diṣṭyā cāsmi hato yuddhe nihatajñātibāndhavaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तस्य तत् वचनं श्रुत्वाtasya tat vacanaṃ śrutvāего то слово услышав
दुःखितस्य विशेषतःduḥkhitasya viśeṣataḥособенно опечаленного
उवाच राजन् पुत्रः तेuvāca rājan putraḥ teсказал, о царь, сын твой
प्राप्तकालम् इदं वचःprāptakālam idaṃ vacaḥсвоевременное это слово
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यांvimṛjya netre pāṇibhyāṃотерев глаза руками
शोकजं बाष्पम् उत्सृजन्śokajaṃ bāṣpam utsṛjanот скорби рождённые слёзы испуская
कृपादीन् सः तदा वीरान्kṛpādīn saḥ tadā vīrānк Крипе и прочим тогда героям
सर्वान् एव नराधिपःsarvān eva narādhipaḥко всем, владыка людей
ईदृशः मर्त्यधर्मः अयंīdṛśaḥ martyadharmaḥ ayaṃ«таков смертных закон этот
धात्रा निर्दिष्टः उच्यतेdhātrā nirdiṣṭaḥ ucyateТворцом назначенный, зовётся
विनाशः सर्वभूतानांvināśaḥ sarvabhūtānāṃгибель всех существ
कालपर्यायकारितःkālaparyāyakāritaḥоборотом Времени творимая
सः अयं मां समनुप्राप्तःsaḥ ayaṃ māṃ samanuprāptaḥон, тот конец, меня настиг
प्रत्यक्षं भवतां हि यःpratyakṣaṃ bhavatāṃ hi yaḥна глазах ваших ведь, который
पृथिवीं पालयित्वा अहम्pṛthivīṃ pālayitvā ahamземлю охранив, я
एतां निष्ठाम् उपागतःetāṃ niṣṭhām upāgataḥк этому концу пришёл
दिष्ट्या न अहं परावृत्तःdiṣṭyā na ahaṃ parāvṛttaḥпо счастью, не я отвратился
युद्धे कस्यां चित् आपदिyuddhe kasyāṃ cit āpadiв битве, в какой-либо беде
दिष्ट्या अहं निहतः पापैःdiṣṭyā ahaṃ nihataḥ pāpaiḥпо счастью, я убит грешными
छलेन एव विशेषतःchalena eva viśeṣataḥобманом именно, особенно
उत्साहः च कृतः नित्यंutsāhaḥ ca kṛtaḥ nityaṃи усердие проявлено всегда
मया दिष्ट्या युयुत्सताmayā diṣṭyā yuyutsatāмною, по счастью, желавшим сражаться
दिष्ट्या च अस्मि हतः युद्धेdiṣṭyā ca asmi hataḥ yuddheпо счастью, и убит я в битве
निहतज्ञातिबान्धवःnihatajñātibāndhavaḥс убитыми родичами и близкими
Литературный перевод

Дурьодхана сказал: «Его то слово услышав, особенно опечаленного, сказал, о царь, сын твой своевременное это слово, отерев глаза руками, от скорби рождённые слёзы испуская, к Крипе и прочим тогда героям, ко всем, владыка людей: „Таков смертных закон этот, Творцом назначенный, зовётся: гибель всех существ, оборотом Времени творимая. Он, тот конец, меня настиг — на глазах ваших ведь, — который, землю охранив, я к этому концу пришёл. По счастью, не я отвратился в битве, в какой-либо беде; по счастью, я убит грешными обманом именно. И усердие проявлено всегда мною, по счастью, желавшим сражаться; по счастью, и убит я в битве, с убитыми родичами и близкими“».

Версия

88b9b1c4262b · опубликовано 20 июн. 2026 г., 18:15:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами