Махабхарата
Гандхари видит поле побоища11.16.9-17
9910 / 15823
Махабхарата · 11.16.9-17
Деванагари

ततो व्यासाभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥
पाण्डुपुत्राश् च ते सर्वे युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥
वासुदेवं पुरस्कृत्य हतबन्धुं च पार्थिवम् ॥
कुरुस्त्रियः समासाद्य जग्मुर् आयोधनं प्रति ॥
समासाद्य कुरुक्षेत्रं ताः स्त्रियो निहतेश्वराः ॥
अपश्यन्त हतांस् तत्र पुत्रान् भ्रातॄन् पितॄन् पतीन् ॥
क्रव्यादैर् भक्ष्यमाणान् वै गोमायुबडवायसैः ॥
भूतैः पिशाचै रक्षोभिर् विविधैश् च निशाचरैः ॥
रुद्राक्रीडनिभं दृष्ट्वा तदा विशसनं स्त्रियः ॥
महार्हेभ्यो ऽथ यानेभ्यो विक्रोशन्त्यो निपेतिरे ॥
अदृष्टपूर्वं पश्यन्त्यो दुःखार्ता भरतस्त्रियः ॥
शरीरेष्व् अस्खलन्न् अन्या न्यपतंश् चापरा भुवि ॥
श्रान्तानां चाप्य् अनाथानां नासीत् का चन चेतना ॥
पाञ्चालकुरुयोषाणां कृपणं तद् अभून् महत् ॥
दुःखोपहतचित्ताभिः समन्ताद् अनुनादितम् ॥
दृष्ट्वायोधनम् अत्युग्रं धर्मज्ञा सुबलात्मजा ॥
ततः सा पुण्डरीकाक्षम् आमन्त्र्य पुरुषोत्तमम् ॥
कुरूणां वैशसं दृष्ट्वा दुःखाद् वचनम् अब्रवीत् ॥

Транслитерация (IAST)

tato vyāsābhyanujñāto dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ ||
pāṇḍuputrāś ca te sarve yudhiṣṭhirapurogamāḥ ||
vāsudevaṃ puraskṛtya hatabandhuṃ ca pārthivam ||
kurustriyaḥ samāsādya jagmur āyodhanaṃ prati ||
samāsādya kurukṣetraṃ tāḥ striyo nihateśvarāḥ ||
apaśyanta hatāṃs tatra putrān bhrātṝn pitṝn patīn ||
kravyādair bhakṣyamāṇān vai gomāyubaḍavāyasaiḥ ||
bhūtaiḥ piśācai rakṣobhir vividhaiś ca niśācaraiḥ ||
rudrākrīḍanibhaṃ dṛṣṭvā tadā viśasanaṃ striyaḥ ||
mahārhebhyo 'tha yānebhyo vikrośantyo nipetire ||
adṛṣṭapūrvaṃ paśyantyo duḥkhārtā bharatastriyaḥ ||
śarīreṣv askhalann anyā nyapataṃś cāparā bhuvi ||
śrāntānāṃ cāpy anāthānāṃ nāsīt kā cana cetanā ||
pāñcālakuruyoṣāṇāṃ kṛpaṇaṃ tad abhūn mahat ||
duḥkhopahatacittābhiḥ samantād anunāditam ||
dṛṣṭvāyodhanam atyugraṃ dharmajñā subalātmajā ||
tataḥ sā puṇḍarīkākṣam āmantrya puruṣottamam ||
kurūṇāṃ vaiśasaṃ dṛṣṭvā duḥkhād vacanam abravīt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः व्यास अभ्यनुज्ञातःtataḥ vyāsa abhyanujñātaḥзатем Вьясой разрешённый; получив позволение Вьясы
धृतराष्ट्रः महीपतिःdhṛtarāṣṭraḥ mahīpatiḥДхритараштра, владыка земли; царь Дхритараштра
पाण्डुपुत्राः च ते सर्वेpāṇḍuputrāḥ ca te sarveи все те сыновья Панду; все Пандавы
युधिष्ठिर पुरोगमाःyudhiṣṭhira purogamāḥс Юдхиштхирой впереди; ведомые Юдхиштхирой
वासुदेवम् पुरस्कृत्यvāsudevam puraskṛtyaпоставив Васудеву впереди; следуя за Кришной
हत बन्धुम् च पार्थिवम्hata bandhum ca pārthivamи царя с убитыми родичами; осиротевшего государя
कुरु स्त्रियः समासाद्यkuru striyaḥ samāsādyaженщин Куру собрав; присоединившись к женщинам Куру
जग्मुः आयोधनम् प्रतिjagmuḥ āyodhanam pratiпошли к месту битвы; направились к побоищу
समासाद्य कुरुक्षेत्रम्samāsādya kurukṣetramдостигнув Курукшетры; придя на поле Куру
ताः स्त्रियः निहत ईश्वराःtāḥ striyaḥ nihata īśvarāḥте женщины с убитыми владыками; вдовы
अपश्यन्त हतान् तत्रapaśyanta hatān tatraувидели там убитых; смотрели на павших
पुत्रान् भ्रातॄन् पितॄन् पतीन्putrān bhrātṝn pitṝn patīnсыновей, братьев, отцов, мужей; родных мужчин
क्रव्यादैः भक्ष्यमाणान् वैkravyādaiḥ bhakṣyamāṇān vaiплотоядными пожираемых; поедаемых падальщиками
गोमायु बड वायसैःgomāyu baḍa vāyasaiḥшакалами, птицами, воронами; падальными зверями и птицами
भूतैः पिशाचैः रक्षोभिःbhūtaiḥ piśācaiḥ rakṣobhiḥдухами, пишачами, ракшасами; нечистыми существами
विविधैः च निशाचरैःvividhaiḥ ca niśācaraiḥи разными ночными тварями; различными ночными хищниками
रुद्र आक्रीड निभम्rudra ākrīḍa nibhamподобное игрищу Рудры; словно площадка Рудры
दृष्ट्वा तदा विशसनम्dṛṣṭvā tadā viśasanamувидев тогда бойню; созерцая это истребление
स्त्रियःstriyaḥженщины; жёны
महार्हेभ्यः अथ यानेभ्यःmahārhebhyaḥ atha yānebhyaḥс драгоценных повозок; с дорогих колесниц
विक्रोशन्त्यः निपेतिरेvikrośantyaḥ nipetireкрича, падали; с воплем низвергались
अदृष्टपूर्वम् पश्यन्त्यःadṛṣṭapūrvam paśyantyaḥвидя невиданное прежде; созерцая небывалое
दुःख आर्ताः भरत स्त्रियःduḥkha ārtāḥ bharata striyaḥстраданием мучимые женщины Бхаратов; женщины рода Бхараты
शरीरेषु अस्खलन् अन्याःśarīreṣu askhalan anyāḥна телах спотыкались одни; иные спотыкались о тела
न्यपतन् च अपराः भुविnyapatan ca aparāḥ bhuviи другие падали на землю; другие валились наземь
श्रान्तानाम् च अपि अनाथानाम्śrāntānām ca api anāthānāmи усталых, беспомощных; изнурённых и беззащитных
न आसीत् का चन चेतनाna āsīt kā cana cetanāне было никакого сознания; не оставалось чувств
पाञ्चाल कुरु योषाणाम्pāñcāla kuru yoṣāṇāmженщин Панчалов и Куру; жён обоих родов
कृपणम् तत् अभूत् महत्kṛpaṇam tat abhūt mahatжалкое то стало великим; это было великое бедствие
दुःख उपहत चित्ताभिःduḥkha upahata cittābhiḥс умами, поражёнными горем; женщинами с разбитыми сердцами
समन्तात् अनुनादितम्samantāt anunāditamсо всех сторон оглашено; повсюду звучало
दृष्ट्वा आयोधनम् अत्युग्रम्dṛṣṭvā āyodhanam atyugramувидев поле битвы ужасное; глядя на страшное побоище
धर्मज्ञा सुबलात्मजाdharmajñā subalātmajāзнающая дхарму дочь Субалы; Гандхари
ततः सा पुण्डरीकाक्षम्tataḥ sā puṇḍarīkākṣamзатем она к лотосоокому; тогда к Кришне
आमन्त्र्य पुरुषोत्तमम्āmantrya puruṣottamamобратившись, к высшему человеку; призвав Пурушоттаму
कुरूणाम् वैशसम् दृष्ट्वाkurūṇām vaiśasam dṛṣṭvāувидев истребление Куру; созерцая гибель рода
दुःखात् वचनम् अब्रवीत्duḥkhāt vacanam abravītот горя слово сказала; в скорби произнесла
Литературный перевод

Затем, с позволения Вьясы, царь Дхритараштра, все сыновья Панду во главе с Юдхиштхирой, поставив впереди Васудеву, и осиротевший царь вместе с женщинами Куру направились к полю битвы. Достигнув Курукшетры, эти женщины, потерявшие своих владык, увидели там убитых сыновей, братьев, отцов и мужей, которых пожирали шакалы, птицы, вороны, духи, пишачи, ракшасы и разные ночные твари. Увидев это истребление, подобное игрищу Рудры, женщины с криками падали с драгоценных повозок. Женщины Бхаратов, мучимые горем и видевшие то, чего никогда не видели прежде, спотыкались о тела; другие падали на землю. Изнурённые и беспомощные женщины Панчалов и Куру лишались чувств, и это было великое бедствие. Всё вокруг оглашалось голосами женщин, чьи сердца были поражены горем. Тогда дочь Субалы, знающая дхарму, увидев страшное поле битвы и истребление Куру, обратилась к лотосоокому Пурушоттаме и от горя сказала».

Версия

37eb5d219771 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 14:03:22 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами