Махабхарата
Гандхари видит поле побоища11.16.54-59
9915 / 15823
Махабхарата · 11.16.54-59
Деванагари

पाणिभिश् चापरा घ्नन्ति शिरांसि मधुसूदन ॥
प्रेक्ष्य भ्रातॄन् पितॄन् पुत्रान् पतींश् च निहतान् परैः ॥
बाहुभिश् च सखड्गैश् च शिरोभिश् च सकुण्डलैः ॥
अगम्यकल्पा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥
न दुःखेषूचिताः पूर्वं दुःखं गाहन्त्य् अनिन्दिताः ॥
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैर् उपकीर्णां वसुंधराम् ॥
यूथानीव किशोरीणां सुकेशीनां जनार्दन ॥
स्नुषाणां धृतराष्ट्रस्य पश्य वृन्दान्य् अनेकशः ॥
अतो दुःखतरं किं नु केशव प्रतिभाति मे ॥
यद् इमाः कुर्वते सर्वा रूपम् उच्चावचं स्त्रियः ॥
नूनम् आचरितं पापं मया पूर्वेषु जन्मसु ॥
या पश्यामि हतान् पुत्रान् पौत्रान् भ्रातॄंश् च केशव ॥
एवम् आर्ता विलपती ददर्श निहतं सुतम् ॥

Транслитерация (IAST)

pāṇibhiś cāparā ghnanti śirāṃsi madhusūdana ||
prekṣya bhrātṝn pitṝn putrān patīṃś ca nihatān paraiḥ ||
bāhubhiś ca sakhaḍgaiś ca śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ ||
agamyakalpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā ||
na duḥkheṣūcitāḥ pūrvaṃ duḥkhaṃ gāhanty aninditāḥ ||
bhrātṛbhiḥ pitṛbhiḥ putrair upakīrṇāṃ vasuṃdharām ||
yūthānīva kiśorīṇāṃ sukeśīnāṃ janārdana ||
snuṣāṇāṃ dhṛtarāṣṭrasya paśya vṛndāny anekaśaḥ ||
ato duḥkhataraṃ kiṃ nu keśava pratibhāti me ||
yad imāḥ kurvate sarvā rūpam uccāvacaṃ striyaḥ ||
nūnam ācaritaṃ pāpaṃ mayā pūrveṣu janmasu ||
yā paśyāmi hatān putrān pautrān bhrātṝṃś ca keśava ||
evam ārtā vilapatī dadarśa nihataṃ sutam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पाणिभिः च अपराः घ्नन्तिpāṇibhiḥ ca aparāḥ ghnantiи другие руками бьют; иные ладонями ударяют
शिरांसि मधुसूदनśirāṃsi madhusūdanaголовы, Мадхусудана; свои головы
प्रेक्ष्य भ्रातॄन् पितॄन् पुत्रान्prekṣya bhrātṝn pitṝn putrānувидев братьев, отцов, сыновей; глядя на родных
पतीन् च निहतान् परैःpatīn ca nihatān paraiḥи мужей, убитых врагами; супругов, сражённых другими
बाहुभिः च स खड्गैः चbāhubhiḥ ca sa khaḍgaiḥ caи руками с мечами; руками, держащими мечи
शिरोभिः च स कुण्डलैःśirobhiḥ ca sa kuṇḍalaiḥи головами с серьгами; украшенными головами
अगम्यकल्पा पृथिवीagamyakalpā pṛthivīпочти непроходима земля; земля стала недоступной
मांस शोणित कर्दमाmāṃsa śoṇita kardamāгрязная от мяса и крови; болотистая от плоти и крови
न दुःखेषु उचिताः पूर्वम्na duḥkheṣu ucitāḥ pūrvamне привыкшие прежде к страданиям; раньше не знавшие бед
दुःखम् गाहन्ति अनिन्दिताःduḥkham gāhanti aninditāḥв страдание погружаются безупречные; теперь входят в горе
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैःbhrātṛbhiḥ pitṛbhiḥ putraiḥбратьями, отцами, сыновьями; своими родными
उपकीर्णाम् वसुंधराम्upakīrṇām vasuṃdharāmусеянную землю; покрытую землю
यूथानि इव किशोरीणाम्yūthāni iva kiśorīṇāmсловно стада юных кобылиц; как группы молодых самок
सुकेशीनाम् जनार्दनsukeśīnām janārdanaпрекрасноволосых, Джанардана; с красивыми волосами
स्नुषाणाम् धृतराष्ट्रस्यsnuṣāṇām dhṛtarāṣṭrasyaневесток Дхритараштры; снох царя
पश्य वृन्दानि अनेकशःpaśya vṛndāni anekaśaḥпосмотри на многие толпы; взгляни на их группы
अतः दुःखतरम् किम् नुataḥ duḥkhataram kim nuчто же тяжелее этого; что может быть горше
केशव प्रतिभाति मेkeśava pratibhāti meКешава, кажется мне; представляется мне
यत् इमाः कुर्वते सर्वाःyat imāḥ kurvate sarvāḥчто эти все делают; как все они принимают
रूपम् उच्च अवचम् स्त्रियःrūpam ucca avacam striyaḥразный облик, женщины; многообразные состояния
नूनम् आचरितम् पापम्nūnam ācaritam pāpamнесомненно совершено зло; видно, грех был сделан
मया पूर्वेषु जन्मसुmayā pūrveṣu janmasuмной в прежних рождениях; в прошлых жизнях
या पश्यामि हतान् पुत्रान्yā paśyāmi hatān putrānраз я вижу убитых сыновей; ибо вижу павших детей
पौत्रान् भ्रातॄन् च केशवpautrān bhrātṝn ca keśavaвнуков и братьев, Кешава; потомков и братьев
एवम् आर्ता विलपतीevam ārtā vilapatīтак страдая и причитая; так мучимая, плачущая
ददर्श निहतम् सुतम्dadarśa nihatam sutamувидела убитого сына; увидела павшего сына
Литературный перевод

«Иные, о Мадхусудана, увидев братьев, отцов, сыновей и мужей, убитых врагами, бьют себя руками по голове. Земля, покрытая руками с мечами, головами с серьгами, плотью и кровью, стала почти непроходимой. Безупречные женщины, прежде не привыкшие к страданию, теперь погружаются в горе, ступая по земле, усеянной их братьями, отцами и сыновьями. Посмотри, Джанардана, на многие толпы прекрасноволосых невесток Дхритараштры, словно на стада юных кобылиц. Что может казаться мне тяжелее этого, о Кешава, когда все эти женщины принимают такие разные облики горя? Несомненно, в прежних рождениях я совершила зло, раз теперь вижу убитыми сыновей, внуков и братьев, о Кешава». Так, страдая и причитая, она увидела своего убитого сына.

Версия

58e30e27c3f2 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 14:03:22 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами