Махабхарата
Вьяса о царском усилии и Хаягриве12.25.1-8
10067 / 15823
Махабхарата · 12.25.1-8
Деванагари

वैशंपायन उवाच
पुनर् एव महर्षिस् तं कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत् ॥
अजातशत्रुं कौन्तेयम् इदं वचनम् अर्थवत् ॥
अरण्ये वसतां तात भ्रातॄणां ते तपस्विनाम् ॥
मनोरथा महाराज ये तत्रासन् युधिष्ठिर ॥
तान् इमे भरतश्रेष्ठ प्राप्नुवन्तु महारथाः ॥
प्रशाधि पृथिवीं पार्थ ययातिर् इव नाहुषः ॥
अरण्ये दुःखवसतिर् अनुभूता तपस्विभिः ॥
दुःखस्यान्ते नरव्याघ्राः सुखं त्व् अनुभवन्त्व् इमे ॥
धर्मम् अर्थं च कामं च भ्रातृभिः सह भारत ॥
अनुभूय ततः पश्चात् प्रस्थातासि विशां पते ॥
अतिथीनां च पितॄणां देवतानां च भारत ॥
आनृण्यं गच्छ कौन्तेय ततः स्वर्गं गमिष्यसि ॥
सर्वमेधाश्वमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन ॥
ततः पश्चान् महाराज गमिष्यसि परां गतिम् ॥
भ्रातॄंश् च सर्वान् क्रतुभिः संयोज्य बहुदक्षिणैः ॥
संप्राप्तः कीर्तिम् अतुलां पाण्डवेय भविष्यसि ॥

Транслитерация (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
punar eva maharṣis taṃ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt ||
ajātaśatruṃ kaunteyam idaṃ vacanam arthavat ||
araṇye vasatāṃ tāta bhrātṝṇāṃ te tapasvinām ||
manorathā mahārāja ye tatrāsan yudhiṣṭhira ||
tān ime bharataśreṣṭha prāpnuvantu mahārathāḥ ||
praśādhi pṛthivīṃ pārtha yayātir iva nāhuṣaḥ ||
araṇye duḥkhavasatir anubhūtā tapasvibhiḥ ||
duḥkhasyānte naravyāghrāḥ sukhaṃ tv anubhavantv ime ||
dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca bhrātṛbhiḥ saha bhārata ||
anubhūya tataḥ paścāt prasthātāsi viśāṃ pate ||
atithīnāṃ ca pitṝṇāṃ devatānāṃ ca bhārata ||
ānṛṇyaṃ gaccha kaunteya tataḥ svargaṃ gamiṣyasi ||
sarvamedhāśvamedhābhyāṃ yajasva kurunandana ||
tataḥ paścān mahārāja gamiṣyasi parāṃ gatim ||
bhrātṝṃś ca sarvān kratubhiḥ saṃyojya bahudakṣiṇaiḥ ||
saṃprāptaḥ kīrtim atulāṃ pāṇḍaveya bhaviṣyasi ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
पुनर् एव महर्षिः तम्punar eva maharṣiḥ tamснова именно махарши его; опять великий риши его
कृष्ण द्वैपायनः अब्रवीत्kṛṣṇa dvaipāyanaḥ abravītКришна-Двайпаяна сказал; Вьяса произнёс
अजात शत्रुम् कौन्तेयम्ajāta śatrum kaunteyamАджаташатру, Каунтею; сына Кунти без врагов
इदम् वचनम् अर्थवत्idam vacanam arthavatэто слово содержательное; эти полные смысла слова
अरण्ये वसताम् तातaraṇye vasatām tātaв лесу живших, милый; когда жили в лесу
भ्रातॄणाम् ते तपस्विनाम्bhrātṝṇām te tapasvināmтвоих братьев-подвижников; твоих аскетичных братьев
मनोरथाः महा राजmanorathāḥ mahā rājaжелания, великий царь; надежды
ये तत्र आसन् युधिष्ठिरye tatra āsan yudhiṣṭhiraкоторые там были, Юдхиштхира; которые возникали там
तान् इमे भरत श्रेष्ठtān ime bharata śreṣṭhaих эти, лучший Бхарата; пусть их эти
प्राप्नुवन्तु महा रथाःprāpnuvantu mahā rathāḥпусть достигнут махаратхи; великие колесничие обретут
प्रशाधि पृथिवीम् पार्थpraśādhi pṛthivīm pārthaправь землёй, Партха; владычествуй над землёй
ययातिः इव नाहुषःyayātiḥ iva nāhuṣaḥкак Яяти Нахуша; подобно Яяти, сыну Нахуши
अरण्ये दुःख वसतिःaraṇye duḥkha vasatiḥв лесу жизнь в страдании; трудное пребывание
अनुभूता तपस्विभिःanubhūtā tapasvibhiḥиспытана подвижниками; пережита аскетами
दुःखस्य अन्ते नर व्याघ्राःduḥkhasya ante nara vyāghrāḥв конце страдания тигры людей; после конца тягот
सुखम् तु अनुभवन्तु इमेsukham tu anubhavantu imeсчастье же пусть испытают эти; пусть они насладятся счастьем
धर्मम् अर्थम् च कामम् चdharmam artham ca kāmam caдхарму, артху и каму; праведность, пользу и желание
भ्रातृभिः सह भारतbhrātṛbhiḥ saha bhārataс братьями вместе, Бхарата; вместе с братьями
अनुभूय ततः पश्चात्anubhūya tataḥ paścātиспытав, затем после; насладившись этим
प्रस्थाता असि विशाम् पतेprasthātā asi viśām pateты отправишься, владыка людей; потом уйдёшь
अतिथीनाम् च पितॄणाम्atithīnām ca pitṝṇāmи гостей, и предков; перед гостями и питарами
देवतानाम् च भारतdevatānām ca bhārataи божеств, Бхарата; и перед богами
आनृण्यम् गच्छ कौन्तेयānṛṇyam gaccha kaunteyaк свободе от долга иди, Каунтея; исполни задолженность
ततः स्वर्गम् गमिष्यसिtataḥ svargam gamiṣyasiзатем на небо пойдёшь; после этого достигнешь рая
सर्वमेध अश्वमेधाभ्याम्sarvamedha aśvamedhābhyāmсарвамедхой и ашвамедхой; всеобщей и конской жертвами
यजस्व कुरु नन्दनyajasva kuru nandanaжертвуй, радость Куру; совершай жертвы
ततः पश्चात् महा राजtataḥ paścāt mahā rājaзатем после, великий царь; после этого
गमिष्यसि पराम् गतिम्gamiṣyasi parām gatimпойдёшь к высшей участи; достигнешь высшего пути
भ्रातॄन् च सर्वान् क्रतुभिःbhrātṝn ca sarvān kratubhiḥи всех братьев обрядами; жертвами всех братьев
संयोज्य बहु दक्षिणैःsaṃyojya bahu dakṣiṇaiḥсоединив с большими дарами; приобщив к щедрым жертвам
संप्राप्तः कीर्तिम् अतुलाम्saṃprāptaḥ kīrtim atulāmдостигший несравненной славы; обретя несравненную известность
पाण्डवेय भविष्यसिpāṇḍaveya bhaviṣyasiты будешь, сын Панду; станешь, Пандава
Литературный перевод

Вайшампаяна сказал: «Кришна-Двайпаяна, великий риши, снова обратился к Каунтее Аджаташатру с такими полными смысла словами: “О милый, о великий царь Юдхиштхира, пусть эти великие колесничие, твои братья-подвижники, получат теперь те желания, которые были у них, когда они жили в лесу. Правь землёй, о Партха, как Яяти, сын Нахуши. Тяжёлое пребывание в лесу уже испытано подвижниками; пусть после конца страданий эти тигры среди людей вкусят счастье. Вместе с братьями, о Бхарата, испытай дхарму, артху и каму, а потом, о владыка людей, отправишься дальше. Исполни свой долг перед гостями, предками и божествами, о Каунтея; тогда ты достигнешь неба. Соверши сарвамедху и ашвамедху, о радость Куру, и после этого, о великий царь, достигнешь высшего пути. Приобщив всех братьев к жертвам с большими дарами, ты, сын Панду, обретёшь несравненную славу”».

Версия

8954dd270100 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 15:55:24 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами