Махабхарата
Кришна освобождает Бхишму от боли12.52.14-21
10181 / 15823
Махабхарата · 12.52.14-21
Деванагари

वासुदेव उवाच
उपपन्नम् इदं वाक्यं कौरवाणां धुरंधरे ॥
महावीर्ये महासत्त्वे स्थिते सर्वार्थदर्शिनि ॥
यच् च माम् आत्थ गाङ्गेय बाणघातरुजं प्रति ॥
गृहाणात्र वरं भीष्म मत्प्रसादकृतं विभो ॥
न ते ग्लानिर् न ते मूर्छा न दाहो न च ते रुजा ॥
प्रभविष्यन्ति गाङ्गेय क्षुत्पिपासे न चाप्य् उत ॥
ज्ञानानि च समग्राणि प्रतिभास्यन्ति ते ऽनघ ॥
न च ते क्व चिद् आसक्तिर् बुद्धेः प्रादुर्भविष्यति ॥
सत्त्वस्थं च मनो नित्यं तव भीष्म भविष्यति ॥
रजस् तमोभ्यां रहितं घनैर् मुक्त इवोडुराट् ॥
यद् यच् च धर्मसंयुक्तम् अर्थयुक्तम् अथापि वा ॥
चिन्तयिष्यसि तत्राग्र्या बुद्धिस् तव भविष्यति ॥
इमं च राजशार्दूल भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥
चक्षुर् दिव्यं समाश्रित्य द्रक्ष्यस्य् अमितविक्रम ॥
चतुर्विधं प्रजाजालं संयुक्तो ज्ञानचक्षुषा ॥
भीष्म द्रक्ष्यसि तत्त्वेन जले मीन इवामले ॥

Транслитерация (IAST)

vāsudeva uvāca
upapannam idaṃ vākyaṃ kauravāṇāṃ dhuraṃdhare ||
mahāvīrye mahāsattve sthite sarvārthadarśini ||
yac ca mām āttha gāṅgeya bāṇaghātarujaṃ prati ||
gṛhāṇātra varaṃ bhīṣma matprasādakṛtaṃ vibho ||
na te glānir na te mūrchā na dāho na ca te rujā ||
prabhaviṣyanti gāṅgeya kṣutpipāse na cāpy uta ||
jñānāni ca samagrāṇi pratibhāsyanti te 'nagha ||
na ca te kva cid āsaktir buddheḥ prādurbhaviṣyati ||
sattvasthaṃ ca mano nityaṃ tava bhīṣma bhaviṣyati ||
rajas tamobhyāṃ rahitaṃ ghanair mukta ivoḍurāṭ ||
yad yac ca dharmasaṃyuktam arthayuktam athāpi vā ||
cintayiṣyasi tatrāgryā buddhis tava bhaviṣyati ||
imaṃ ca rājaśārdūla bhūtagrāmaṃ caturvidham ||
cakṣur divyaṃ samāśritya drakṣyasy amitavikrama ||
caturvidhaṃ prajājālaṃ saṃyukto jñānacakṣuṣā ||
bhīṣma drakṣyasi tattvena jale mīna ivāmale ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал; Кришна произнёс
उपपन्नम् इदम् वाक्यम्upapannam idam vākyamуместно это слово; подобает такая речь
कौरवाणाम् धुरंधरेkauravāṇām dhuraṃdhareнесущему бремя Кауравов; опоре Куру
महा वीर्ये महा सत्त्वेmahā vīrye mahā sattveпри великой мощи, великой природе; у великого героя
स्थिते सर्व अर्थ दर्शिनिsthite sarva artha darśiniпребывающем как видящий все смыслы; знающем всё
यत् च माम् आत्थ गाङ्गेयyat ca mām āttha gāṅgeyaи что ты мне сказал, Гангейя; сказанное тобой
बाण घात रुजम् प्रतिbāṇa ghāta rujam pratiотносительно боли ударов стрел; о страдании от стрел
गृहाण अत्र वरम् भीष्मgṛhāṇa atra varam bhīṣmaприми здесь дар, Бхишма; получи благословение
मत् प्रसाद कृतम् विभोmat prasāda kṛtam vibhoмоей милостью совершённый, владыка; данный Моей милостью
न ते ग्लानिःna te glāniḥне будет у тебя изнеможения; ни слабости
न ते मूर्छाna te mūrchāне будет у тебя обморока; ни помрачения
न दाहःna dāhaḥни жжения; ни жара
न च ते रुजाna ca te rujāи ни твоей боли; ни страдания
प्रभविष्यन्ति गाङ्गेयprabhaviṣyanti gāṅgeyaвозобладают, Гангейя; овладеют тобой
क्षुत् पिपासेkṣut pipāseголод и жажда; жажда с голодом
न च अपि उतna ca api utaи также не; и даже не
ज्ञानानि च समग्राणिjñānāni ca samagrāṇiи знания всецелые; полные познания
प्रतिभास्यन्ति ते अनघpratibhāsyanti te anaghaбудут сиять тебе, безгрешный; откроются тебе
न च ते क्व चित्na ca te kva citи не будет у тебя нигде; никакой
आसक्तिःāsaktiḥпривязанности; связанности
बुद्धेः प्रादुर्भविष्यतिbuddheḥ prādurbhaviṣyatiразума проявится; возникнет в мысли
सत्त्व स्थम् च मनः नित्यम्sattva stham ca manaḥ nityamи ум всегда в саттве стоящий; в ясности пребывающий
तव भीष्म भविष्यतिtava bhīṣma bhaviṣyatiтвой, Бхишма, будет; останется
रजस् तमोभ्याम् रहितम्rajas tamobhyām rahitamот раджаса и тамаса свободный; лишённый страсти и тьмы
घनैः मुक्तः इव उडु राट्ghanaiḥ muktaḥ iva uḍu rāṭкак царь звёзд, освобождённый от облаков; луна без облаков
यत् यत् च धर्म संयुक्तम्yat yat ca dharma saṃyuktamи что бы ни было соединено с дхармой; связанное с долгом
अर्थ युक्तम् अथ अपि वाartha yuktam atha api vāили также соединено с артхой; относящееся к пользе
चिन्तयिष्यसि तत्र अग्र्याcintayiṣyasi tatra agryāты обдумаешь, там высшая; в том превосходная
बुद्धिः तव भविष्यतिbuddhiḥ tava bhaviṣyatiмысль твоя будет; мудрость возникнет
इमम् च राज शार्दूलimam ca rāja śārdūlaи эту, тигр царей; этот
भूत ग्रामम् चतुर्विधम्bhūta grāmam caturvidhamсонм существ четырёхвидный; четыре вида живых
चक्षुः दिव्यम् समाश्रित्यcakṣuḥ divyam samāśrityaзрение божественное приняв; опираясь на дивный глаз
द्रक्ष्यसि अमित विक्रमdrakṣyasi amita vikramaувидишь, безмернодоблестный; будешь созерцать
चतुर्विधम् प्रजा जालम्caturvidham prajā jālamчетырёхвидную сеть существ; множество рождённых
संयुक्तः ज्ञान चक्षुषाsaṃyuktaḥ jñāna cakṣuṣāсоединённый с глазом знания; наделённый духовным зрением
भीष्म द्रक्ष्यसि तत्त्वेनbhīṣma drakṣyasi tattvenaБхишма, увидишь по сути; познаешь истинно
जले मीनः इव अमलेjale mīnaḥ iva amaleв воде рыбу как чистой; словно рыбу в прозрачной воде
Литературный перевод

Васудева сказал: «Такая речь подобает тебе, опоре Кауравов, великомощному, великому духом, видящему все смыслы. А что ты сказал Мне, Гангейя, о боли от ударов стрел, то прими здесь, Бхишма, дар, данный Моей милостью, владыка. Ни изнеможение, ни обморок, ни жжение, ни боль не овладеют тобой, Гангейя; также не будут владеть тобой голод и жажда. Всецелые знания откроются тебе, безгрешный, и в твоём разуме не возникнет никакой связанности. Твой ум, Бхишма, всегда будет пребывать в саттве, свободный от раджаса и тамаса, как царь звёзд, освобождённый от облаков. О чём бы ты ни стал размышлять, связанном с дхармой или с артхой, в этом твоя мысль будет превосходной. О тигр царей, опираясь на божественное зрение, ты увидишь этот четырёхвидный сонм существ. Наделённый глазом знания, Бхишма, ты истинно увидишь четырёхвидную сеть рождённых, словно рыбу в прозрачной воде».

Версия

e1bf6654e983 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 17:35:58 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами