वामदेव उवाच
अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद् वसुधाधिपः ॥
जघन्यम् आहुर् विजयं यो युद्धेन नराधिप ॥
न चाप्य् अलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति ॥
न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विधीयते ॥
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकः ॥
संतुष्टपुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥
यस्य योधाः सुसंतुष्टाः सान्त्विताः सूपधास्थिताः ॥
अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति भूमिपः ॥
पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ताः सुपूजिताः ॥
सधना धान्यवन्तश् च दृढमूलः स पार्थिवः ॥
प्रभावकालाव् अधिकौ यदा मन्येत चात्मनः ॥
तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिं धनान्य् उत ॥
vāmadeva uvāca
ayuddhenaiva vijayaṃ vardhayed vasudhādhipaḥ ||
jaghanyam āhur vijayaṃ yo yuddhena narādhipa ||
na cāpy alabdhaṃ lipseta mūle nātidṛḍhe sati ||
na hi durbalamūlasya rājño lābho vidhīyate ||
yasya sphīto janapadaḥ saṃpannaḥ priyarājakaḥ ||
saṃtuṣṭapuṣṭasacivo dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||
yasya yodhāḥ susaṃtuṣṭāḥ sāntvitāḥ sūpadhāsthitāḥ ||
alpenāpi sa daṇḍena mahīṃ jayati bhūmipaḥ ||
paurajānapadā yasya svanuraktāḥ supūjitāḥ ||
sadhanā dhānyavantaś ca dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||
prabhāvakālāv adhikau yadā manyeta cātmanaḥ ||
tadā lipseta medhāvī parabhūmiṃ dhanāny uta ||
Вамадева сказал: «Владыка земли должен увеличивать победу без войны; победу, добытую войной, называют низшей, владыка людей. Не следует стремиться к ещё не полученному, если корень царства недостаточно прочен: царю со слабым основанием не положено приобретение. У кого область процветает, богата и любит царя, у кого советники довольны и обеспечены, тот земной владыка имеет крепкий корень. У кого воины хорошо довольны, умиротворены и хорошо испытаны, тот царь даже малой силой завоёвывает землю. У кого горожане и сельские жители преданы, хорошо почтены, имеют богатство и зерно, тот земной владыка имеет крепкий корень. Только когда мудрый считает свои силу и время превосходными, тогда пусть стремится к чужой земле и богатствам».
1abae715d7ab · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:54:39 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Вамадева ставит внутреннюю устойчивость выше внешнего завоевания. Победа без войны возможна там, где область, советники, воины и народ довольны и прочно связаны с царём.