Махабхарата
Вамадева о победе без войны12.95.7-12
10377 / 15823
Махабхарата · 12.95.7-12
Деванагари

भोगेष्व् अदयमानस्य भूतेषु च दयावतः ॥
वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः ॥
तक्षत्य् आत्मानम् एवैष वनं परशुना यथा ॥
यः सम्यग् वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते ॥
न वै द्विषन्तः क्षीयन्ते राज्ञो नित्यम् अपि घ्नतः ॥
क्रोधं नियन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते ॥
यद् आर्यजनविद्विष्टं कर्म तन् नाचरेद् बुधः ॥
यत् कल्याणम् अभिध्यायेत् तत्रात्मानं नियोजयेत् ॥
नैनम् अन्ये ऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते ॥
कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्य् अनुबुभूषति ॥
इदंवृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः ॥
उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये संप्रतिष्ठते ॥

Транслитерация (IAST)

bhogeṣv adayamānasya bhūteṣu ca dayāvataḥ ||
vardhate tvaramāṇasya viṣayo rakṣitātmanaḥ ||
takṣaty ātmānam evaiṣa vanaṃ paraśunā yathā ||
yaḥ samyag vartamāneṣu sveṣu mithyā pravartate ||
na vai dviṣantaḥ kṣīyante rājño nityam api ghnataḥ ||
krodhaṃ niyantuṃ yo veda tasya dveṣṭā na vidyate ||
yad āryajanavidviṣṭaṃ karma tan nācared budhaḥ ||
yat kalyāṇam abhidhyāyet tatrātmānaṃ niyojayet ||
nainam anye 'vajānanti nātmanā paritapyate ||
kṛtyaśeṣeṇa yo rājā sukhāny anububhūṣati ||
idaṃvṛttaṃ manuṣyeṣu vartate yo mahīpatiḥ ||
ubhau lokau vinirjitya vijaye saṃpratiṣṭhate ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भोगेषु अदयमानस्यbhogeṣu adayamānasyaв наслаждениях не проявляющего жалости; не щадящего себя
भूतेषु च दयावतःbhūteṣu ca dayāvataḥи к существам сострадательного; милостивого
वर्धते त्वरमाणस्यvardhate tvaramāṇasyaвозрастает у спешащего; деятельного
विषयः रक्षित आत्मनःviṣayaḥ rakṣita ātmanaḥобласть у защитившего себя; сдержанного
तक्षति आत्मानम् एव एषःtakṣati ātmānam eva eṣaḥрубит самого себя именно он; повреждает
वनम् परशुना यथाvanam paraśunā yathāкак лес топором; секирой
यः सम्यक् वर्तमानेषुyaḥ samyak vartamāneṣuкто с правильно действующими; своими
स्वेषु मिथ्या प्रवर्ततेsveṣu mithyā pravartateсо своими неправильно поступает; ложно
न वै द्विषन्तः क्षीयन्तेna vai dviṣantaḥ kṣīyanteведь ненавидящие не истощаются; враги
राज्ञः नित्यम् अपि घ्नतःrājñaḥ nityam api ghnataḥу царя, даже постоянно убивающего; поражающего
क्रोधम् नियन्तुम् यः वेदkrodham niyantum yaḥ vedaкто умеет сдерживать гнев; управлять
तस्य द्वेष्टा न विद्यतेtasya dveṣṭā na vidyateу того ненавистника нет; врага
यत् आर्य जन विद्विष्टम्yat ārya jana vidviṣṭamчто благородными людьми ненавидимо; порицаемо
कर्म तत् न आचरेत् बुधःkarma tat na ācaret budhaḥто дело не должен делать мудрый; совершать
यत् कल्याणम् अभिध्यायेत्yat kalyāṇam abhidhyāyetчто благо пусть помышляет; созерцает
तत्र आत्मानम् नियोजयेत्tatra ātmānam niyojayetтуда себя пусть направляет; назначает
न एनम् अन्ये अवजानन्तिna enam anye avajānantiего другие не презирают; не унижают
न आत्मना परितप्यतेna ātmanā paritapyateи сам он не мучится; не страдает
कृत्य शेषेण यः राजाkṛtya śeṣeṇa yaḥ rājāкто царь с остатком дел; после исполнения
सुखानि अनुबुभूषतिsukhāni anububhūṣatiсчастья желает вкушать; наслаждаться
इदम् वृत्तम् मनुष्येषुidam vṛttam manuṣyeṣuэто поведение среди людей; образ
वर्तते यः मही पतिःvartate yaḥ mahī patiḥкто соблюдает, владыка земли; царь
उभौ लोकौ विनिर्जित्यubhau lokau vinirjityaоба мира полностью победив; обретя
विजये संप्रतिष्ठतेvijaye saṃpratiṣṭhateв победе утверждается; стоит
Литературный перевод

«У царя, который строг к собственным наслаждениям, сострадателен к существам, деятелен и защищает себя, область возрастает. Но тот, кто неправильно поступает со своими, хотя они действуют правильно, рубит самого себя, как лес топором. Враги не исчезают у царя, который постоянно убивает; но у того, кто умеет сдерживать гнев, нет ненавистников. Мудрый не должен совершать дело, ненавистное благородным людям; пусть он помышляет о благом и направляет себя туда. Царя, который желает наслаждаться счастьем лишь после завершения должных дел, другие не презирают, и сам он не мучится. Владыка земли, который соблюдает такое поведение среди людей, побеждает оба мира и утверждается в победе».

Версия

b851837b4afc · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:54:39 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами