Махабхарата
Назначение слуг согласно их природе12.119.15-20
10480 / 15823
Махабхарата · 12.119.15-20
Деванагари

बाणवद् विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा जनाः ॥
ये भृत्याः पार्थिवहितास् तेषां सान्त्वं प्रयोजयेत् ॥
कोशश् च सततं रक्ष्यो यत्नम् आस्थाय राजभिः ॥
कोशमूला हि राजानः कोशमूलकरो भव ॥
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितम् ॥
सदास्तु सत्सु संन्यस्तं धनधान्यपरो भव ॥
नित्ययुक्ताश् च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः ॥
वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यम् इहेष्यते ॥
ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसंवृतः ॥
पौरकार्यहितान्वेषी भव कौरवनन्दन ॥
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मया ॥
श्वा ते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥

Транслитерация (IAST)

bāṇavad visṛtā yānti svāmikāryaparā janāḥ ||
ye bhṛtyāḥ pārthivahitās teṣāṃ sāntvaṃ prayojayet ||
kośaś ca satataṃ rakṣyo yatnam āsthāya rājabhiḥ ||
kośamūlā hi rājānaḥ kośamūlakaro bhava ||
koṣṭhāgāraṃ ca te nityaṃ sphītaṃ dhānyaiḥ susaṃcitam ||
sadāstu satsu saṃnyastaṃ dhanadhānyaparo bhava ||
nityayuktāś ca te bhṛtyā bhavantu raṇakovidāḥ ||
vājināṃ ca prayogeṣu vaiśāradyam iheṣyate ||
jñātibandhujanāvekṣī mitrasaṃbandhisaṃvṛtaḥ ||
paurakāryahitānveṣī bhava kauravanandana ||
eṣā te naiṣṭhikī buddhiḥ prajñā cābhihitā mayā ||
śvā te nidarśanaṃ tāta kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
बाण वत् विसृताः यान्तिbāṇa vat visṛtāḥ yāntiкак стрелы, выпущенные, идут; летят
स्वामि कार्य पराः जनाःsvāmi kārya parāḥ janāḥлюди, преданные делу господина; служению
ये भृत्याः पार्थिव हिताःye bhṛtyāḥ pārthiva hitāḥте слуги, полезные царю; правителю
तेषाम् सान्त्वम् प्रयोजयेत्teṣām sāntvam prayojayetк ним следует применять ласку; мягкую речь
कोशः च सततम् रक्ष्यःkośaḥ ca satatam rakṣyaḥи казну постоянно надо охранять; беречь
यत्नम् आस्थाय राजभिःyatnam āsthāya rājabhiḥцарям приложив усилие; старание
कोश मूलाः हि राजानःkośa mūlāḥ hi rājānaḥведь цари имеют корень в казне; основаны на ней
कोश मूल करः भवkośa mūla karaḥ bhavaбудь делающим казну корнем; укрепляющим
कोष्ठ आगारम् च तेkoṣṭha āgāram ca teи зернохранилище твоё; кладовая
नित्यम् स्फीतम् धान्यैःnityam sphītam dhānyaiḥвсегда полное зерном; обильное
सु संचितम्su saṃcitamхорошо накопленное; собранное
सदा अस्तुsadā astuпусть всегда будет; остаётся
सत्सु संन्यस्तम्satsu saṃnyastamвверенное добрым людям; достойным
धन धान्य परः भवdhana dhānya paraḥ bhavaбудь сосредоточен на богатстве и зерне; запасах
नित्य युक्ताः च ते भृत्याःnitya yuktāḥ ca te bhṛtyāḥи твои слуги пусть всегда будут заняты; готовы
भवन्तु रण कोविदाःbhavantu raṇa kovidāḥпусть будут искусны в битве; войне
वाजिनाम् च प्रयोगेषुvājinām ca prayogeṣuи в применении коней; управлении
वैशारद्यम् इह इष्यतेvaiśāradyam iha iṣyateздесь желается искусность; мастерство
ज्ञाति बन्धु जन अवेक्षीjñāti bandhu jana avekṣīсмотрящий за родичами, близкими и людьми; заботящийся
मित्र संबन्धि संवृतःmitra saṃbandhi saṃvṛtaḥокружённый друзьями и союзниками; родственными связями
पौर कार्य हित अन्वेषीpaura kārya hita anveṣīищущий пользы городских дел; горожан
भव कौरव नन्दनbhava kaurava nandanaбудь, радость Кауравов; о потомок
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिःeṣā te naiṣṭhikī buddhiḥэто тебе окончательное понимание; твёрдый вывод
प्रज्ञा च अभिहिता मयाprajñā ca abhihitā mayāи мудрость сказана мной; объяснена
श्वा ते निदर्शनम् तातśvā te nidarśanam tātaпёс тебе пример, отец; сын
किम् भूयः श्रोतुम् इच्छसिkim bhūyaḥ śrotum icchasiчто ещё желаешь услышать; слушать дальше
Литературный перевод

«Люди, преданные делу господина, летят, как выпущенные стрелы; к слугам, полезным царю, надо применять мягкую речь и ласковое обращение. Цари должны постоянно и с усилием охранять казну: ведь корень царей — казна, поэтому укрепляй её как корень. Пусть твоё зернохранилище всегда будет полным зерна, хорошо накопленным и вверенным достойным людям; будь внимателен к богатству и запасам. Пусть твои слуги всегда будут готовы и искусны в битве; здесь требуется мастерство и в применении коней. О радость Кауравов, заботься о родичах, близких и людях, будь окружён друзьями и союзниками, ищи пользы городских дел. Это окончательное понимание и эта мудрость сказаны мной для тебя. Пёс служит тебе примером, сын мой; что ещё ты желаешь услышать?»

Версия

d0ba9a167b4d · опубликовано 20 июн. 2026 г., 21:14:49 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами