Махабхарата
Песнь Манки об отрешённости12.171.29-39
10753 / 15823
Махабхарата · 12.171.29-39
Деванагари

य इमं मामकं देहं भूतग्रामः समाश्रितः ॥
स यात्व् इतो यथाकामं वसतां वा यथासुखम् ॥
न युष्मास्व् इह मे प्रीतिः कामलोभानुसारिषु ॥
तस्माद् उत्सृज्य सर्वान् वः सत्यम् एवाश्रयाम्य् अहम् ॥
सर्वभूतान्य् अहं देहे पश्यन् मनसि चात्मनः ॥
योगे बुद्धिं श्रुते सत्त्वं मनो ब्रह्मणि धारयन् ॥
विहरिष्याम्य् अनासक्तः सुखी लोकान् निरामयः ॥
यथा मा त्वं पुनर् नैवं दुःखेषु प्रणिधास्यसि ॥
त्वया हि मे प्रणुन्नस्य गतिर् अन्या न विद्यते ॥
तृष्णाशोकश्रमाणां हि त्वं काम प्रभवः सदा ॥
धननाशो ऽधिकं दुःखं मन्ये सर्वमहत्तरम् ॥
ज्ञातयो ह्य् अवमन्यन्ते मित्राणि च धनच्युतम् ॥
अवज्ञानसहस्रैस् तु दोषाः कष्टतराधने ॥
धने सुखकला या च सापि दुःखैर् विधीयते ॥
धनम् अस्येति पुरुषं पुरा निघ्नन्ति दस्यवः ॥
क्लिश्यन्ति विविधैर् दण्डैर् नित्यम् उद्वेजयन्ति च ॥
मन्दलोलुपता दुःखम् इति बुद्धं चिरान् मया ॥
यद् यद् आलम्बसे काम तत् तद् एवानुरुध्यसे ॥
अतत्त्वज्ञो ऽसि बालश् च दुस्तोषो ऽपूरणो ऽनलः ॥
नैव त्वं वेत्थ सुलभं नैव त्वं वेत्थ दुर्लभम् ॥
पातालम् इव दुष्पूरो मां दुःखैर् योक्तुम् इच्छसि ॥
नाहम् अद्य समावेष्टुं शक्यः काम पुनस् त्वया ॥

Транслитерация (IAST)

ya imaṃ māmakaṃ dehaṃ bhūtagrāmaḥ samāśritaḥ ||
sa yātv ito yathākāmaṃ vasatāṃ vā yathāsukham ||
na yuṣmāsv iha me prītiḥ kāmalobhānusāriṣu ||
tasmād utsṛjya sarvān vaḥ satyam evāśrayāmy aham ||
sarvabhūtāny ahaṃ dehe paśyan manasi cātmanaḥ ||
yoge buddhiṃ śrute sattvaṃ mano brahmaṇi dhārayan ||
vihariṣyāmy anāsaktaḥ sukhī lokān nirāmayaḥ ||
yathā mā tvaṃ punar naivaṃ duḥkheṣu praṇidhāsyasi ||
tvayā hi me praṇunnasya gatir anyā na vidyate ||
tṛṣṇāśokaśramāṇāṃ hi tvaṃ kāma prabhavaḥ sadā ||
dhananāśo 'dhikaṃ duḥkhaṃ manye sarvamahattaram ||
jñātayo hy avamanyante mitrāṇi ca dhanacyutam ||
avajñānasahasrais tu doṣāḥ kaṣṭatarādhane ||
dhane sukhakalā yā ca sāpi duḥkhair vidhīyate ||
dhanam asyeti puruṣaṃ purā nighnanti dasyavaḥ ||
kliśyanti vividhair daṇḍair nityam udvejayanti ca ||
mandalolupatā duḥkham iti buddhaṃ cirān mayā ||
yad yad ālambase kāma tat tad evānurudhyase ||
atattvajño 'si bālaś ca dustoṣo 'pūraṇo 'nalaḥ ||
naiva tvaṃ vettha sulabhaṃ naiva tvaṃ vettha durlabham ||
pātālam iva duṣpūro māṃ duḥkhair yoktum icchasi ||
nāham adya samāveṣṭuṃ śakyaḥ kāma punas tvayā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यः इमम् मामकं देहम्yaḥ imam māmakaṃ dehamкто это моё тело; этот организм
भूत ग्रामः समाश्रितःbhūta grāmaḥ samāśritaḥсонм существ населяет; прибег
सः यातु इतः यथा कामम्saḥ yātu itaḥ yathā kāmamпусть он идёт отсюда как хочет; по желанию
वसताम् वा यथा सुखम्vasatām vā yathā sukhamили пусть живёт как удобно; счастливо
न युष्मासु इह मे प्रीतिःna yuṣmāsu iha me prītiḥнет у меня здесь любви к вам; расположения
काम लोभ अनुसारिषुkāma lobha anusāriṣuследующим за желанием и жадностью; подчинённым
तस्मात् उत्सृज्य सर्वान् वःtasmāt utsṛjya sarvān vaḥпоэтому оставив всех вас; отпустив
सत्यम् एव आश्रयामि अहम्satyam eva āśrayāmi ahamистину одну принимаю прибежищем я; опираюсь
सर्व भूतानि अहम् देहेsarva bhūtāni aham deheвсе существа я в теле; вижу
पश्यन् मनसि च आत्मनःpaśyan manasi ca ātmanaḥвидя и в уме себя; внутри
योगे बुद्धिम् श्रुते सत्त्वम्yoge buddhim śrute sattvamв йоге разум, в учении чистоту; сущность
मनः ब्रह्मणि धारयन्manaḥ brahmaṇi dhārayanум в Брахмане удерживая; направляя
विहरिष्यामि अनासक्तःvihariṣyāmi anāsaktaḥбуду жить непривязанным; странствовать
सुखी लोकान् निरामयःsukhī lokān nirāmayaḥсчастливый, по мирам, безболезненный; свободный
यथा मा त्वम् पुनःyathā mā tvam punaḥтак чтобы меня ты снова; больше
न एवम् दुःखेषु प्रणिधास्यसिna evam duḥkheṣu praṇidhāsyasiне поместил так в страдания; не вверг
त्वया हि मे प्रणुन्नस्यtvayā hi me praṇunnasyaтобою ведь меня толкаемого; гонимого
गतिः अन्या न विद्यतेgatiḥ anyā na vidyateиного пути не находится; нет
तृष्णा शोक श्रमाणाम् हिtṛṣṇā śoka śramāṇām hiведь жажды, скорби и усталости; мучений
त्वम् काम प्रभवः सदाtvam kāma prabhavaḥ sadāты, желание, источник всегда; причина
धन नाशः अधिकम् दुःखम्dhana nāśaḥ adhikam duḥkhamпотеря богатства чрезмерное страдание; боль
मन्ये सर्व महत्तरम्manye sarva mahattaramсчитаю величайшим из всех; самым большим
ज्ञातयः हि अवमन्यन्तेjñātayaḥ hi avamanyanteведь родичи презирают; не уважают
मित्राणि च धन च्युतम्mitrāṇi ca dhana cyutamи друзья лишённого богатства; обедневшего
अवज्ञान सहस्रैः तुavajñāna sahasraiḥ tuтысячами презрений же; унижений
दोषाः कष्टतर आधनेdoṣāḥ kaṣṭatara ādhaneизъяны в труднодобытом богатстве; накоплении
धने सुख कला या चdhane sukha kalā yā caи какая доля счастья в богатстве; частица
सा अपि दुःखैः विधीयतेsā api duḥkhaiḥ vidhīyateта тоже страданиями создаётся; обусловлена
धनम् अस्य इति पुरुषम्dhanam asya iti puruṣam«у него богатство» так человека; богатого
पुरा निघ्नन्ति दस्यवःpurā nighnanti dasyavaḥпрежде убивают разбойники; грабители
क्लिश्यन्ति विविधैः दण्डैःkliśyanti vividhaiḥ daṇḍaiḥмучают различными наказаниями; штрафами
नित्यम् उद्वेजयन्ति चnityam udvejayanti caи постоянно тревожат; пугают
मन्द लोलुपता दुःखम्manda lolupatā duḥkhamнизкая жадность — страдание; алчность
इति बुद्धम् चिरात् मयाiti buddham cirāt mayāтак понято давно мной; наконец
यत् यत् आलम्बसे कामyat yat ālambase kāmaза что бы ты ни цеплялось, желание; опиралось
तत् तत् एव अनुरुध्यसेtat tat eva anurudhyaseтем именно сковываешься; следуешь
अतत्त्व ज्ञः असि बालः चatattva jñaḥ asi bālaḥ caты не знаешь истины и глупо; детское
दुस्तोषः अपूरणः अनलःdustoṣaḥ apūraṇaḥ analaḥтрудноудовлетворимое, ненаполняемое, огонь; ненасытное
न एव त्वम् वेत्थ सुलभम्na eva tvam vettha sulabhamты не знаешь лёгкодоступного; простого
न एव त्वम् वेत्थ दुर्लभम्na eva tvam vettha durlabhamты не знаешь труднодоступного; редкого
पातालम् इव दुष्पूरःpātālam iva duṣpūraḥкак подземный мир, трудно наполняемый; бездонный
माम् दुःखैः योक्तुम् इच्छसिmām duḥkhaiḥ yoktum icchasiменя страданиями запрячь хочешь; связать
न अहम् अद्य समावेष्टुम्na aham adya samāveṣṭumя сегодня не могу быть охвачен; обвит
शक्यः काम पुनः त्वयाśakyaḥ kāma punaḥ tvayāтобою снова, желание; больше
Литературный перевод

«Пусть сонм существ, населяющий это моё тело, идёт отсюда как хочет или живёт как удобно. У меня больше нет любви к вам, следующим за желанием и жадностью. Поэтому, оставив всех вас, я принимаю прибежищем одну истину. Видя всех существ в теле и себя в уме, удерживая разум в йоге, чистоту в услышанном учении и ум в Брахмане, я буду жить непривязанным, счастливым и свободным от болезни. Пусть ты больше не ввергнешь меня так в страдания. Когда ты, желание, толкаешь меня, у меня нет другого пути; ты всегда источник жажды, скорби и усталости. Потерю богатства я считаю величайшим страданием, ведь родичи и друзья презирают того, кто лишился богатства. В труднодобытом богатстве есть тысячи унижений; даже та доля счастья, которая в нём есть, создаётся страданиями. Человека убивают разбойники уже за то, что о нём говорят: “У него есть богатство”; его мучают разными наказаниями и постоянно тревожат. Я наконец понял: низкая жадность — страдание. О желание, за что бы ты ни цеплялось, тем ты и сковываешься. Ты не знаешь истины, ты глупо, трудноудовлетворимо, ненаполняемо, как огонь. Ты не знаешь ни лёгкодоступного, ни труднодоступного. Как бездонный подземный мир, ты хочешь запрячь меня в страдания; но сегодня ты больше не сможешь охватить меня».

Версия

fc062776f016 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 22:59:17 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами