भृगुर् उवाच
न विशेषो ऽस्ति वर्णानां सर्वं ब्राह्मम् इदं जगत् ॥
ब्रह्मणा पूर्वसृष्टं हि कर्मभिर् वर्णतां गतम् ॥
कामभोगप्रियास् तीक्ष्णाः क्रोधनाः प्रियसाहसाः ॥
त्यक्तस्वधर्मा रक्ताङ्गास् ते द्विजाः क्षत्रतां गताः ॥
गोषु वृत्तिं समाधाय पीताः कृष्युपजीविनः ॥
स्वधर्मं नानुतिष्ठन्ति ते द्विजा वैश्यतां गताः ॥
हिंसानृतप्रिया लुब्धाः सर्वकर्मोपजीविनः ॥
कृष्णाः शौचपरिभ्रष्टास् ते द्विजाः शूद्रतां गताः ॥
इत्य् एतैः कर्मभिर् व्यस्ता द्विजा वर्णान्तरं गताः ॥
धर्मो यज्ञक्रिया चैषां नित्यं न प्रतिषिध्यते ॥
वर्णाश् चत्वार एते हि येषां ब्राह्मी सरस्वती ॥
विहिता ब्रह्मणा पूर्वं लोभात् त्व् अज्ञानतां गताः ॥
ब्राह्मणा धर्मतन्त्रस्थास् तपस् तेषां न नश्यति ॥
ब्रह्म धारयतां नित्यं व्रतानि नियमांस् तथा ॥
bhṛgur uvāca
na viśeṣo 'sti varṇānāṃ sarvaṃ brāhmam idaṃ jagat ||
brahmaṇā pūrvasṛṣṭaṃ hi karmabhir varṇatāṃ gatam ||
kāmabhogapriyās tīkṣṇāḥ krodhanāḥ priyasāhasāḥ ||
tyaktasvadharmā raktāṅgās te dvijāḥ kṣatratāṃ gatāḥ ||
goṣu vṛttiṃ samādhāya pītāḥ kṛṣyupajīvinaḥ ||
svadharmaṃ nānutiṣṭhanti te dvijā vaiśyatāṃ gatāḥ ||
hiṃsānṛtapriyā lubdhāḥ sarvakarmopajīvinaḥ ||
kṛṣṇāḥ śaucaparibhraṣṭās te dvijāḥ śūdratāṃ gatāḥ ||
ity etaiḥ karmabhir vyastā dvijā varṇāntaraṃ gatāḥ ||
dharmo yajñakriyā caiṣāṃ nityaṃ na pratiṣidhyate ||
varṇāś catvāra ete hi yeṣāṃ brāhmī sarasvatī ||
vihitā brahmaṇā pūrvaṃ lobhāt tv ajñānatāṃ gatāḥ ||
brāhmaṇā dharmatantrasthās tapas teṣāṃ na naśyati ||
brahma dhārayatāṃ nityaṃ vratāni niyamāṃs tathā ||
Бхригу ответил: «Изначально нет различия варн: весь этот мир принадлежит Брахме. Созданное прежде Брахмой пришло к состоянию варн по делам. Дваждырождённые, которые полюбили желания и наслаждения, стали резкими, гневливыми, любящими дерзость и оставили свою дхарму, пришли к кшатрийскому состоянию. Те, кто сосредоточил жизнь на коровах, стал жить земледелием и не исполняет свою прежнюю дхарму, пришли к вайшьевскому состоянию. Те, кто любит насилие и ложь, жаден, живёт всякой работой и отпал от чистоты, пришли к шудрскому состоянию. Так, разделённые этими делами, дваждырождённые перешли в другие варны; однако дхарма и жертвенное действие для них не запрещаются. Эти четыре варны получили от Брахмы брахмическую Сарасвати, но из-за жадности пришли к невежеству. Брахманы, стоящие в системе дхармы, постоянно хранящие Брахман, обеты и правила, не теряют своего тапаса».
808589612454 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 23:36:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Ответ Бхригу делает главный акцент на karma: варна раскрывается через качества и действия, а не через одну внешность. Падение связано с оставлением своей дхармы, жадностью и невежеством.