पञ्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम् ॥
मन्युपङ्काम् अनाधृष्यां नदीं तरति बुद्धिमान् ॥
काममन्यूद्धतं यत् स्यान् नित्यम् अत्यन्तमोहितम् ॥
महता विधिदृष्टेन बलेनाप्रतिघातिना ॥
स्वभावस्रोतसा वृत्तम् उह्यते सततं जगत् ॥
कालोदकेन महता वर्षावर्तेन संततम् ॥
मासोर्मिणर्तुवेगेन पक्षोलपतृणेन च ॥
निमेषोन्मेषफेनेन अहोरात्रजवेन च ॥
कामग्राहेण घोरेण वेदयज्ञप्लवेन च ॥
धर्मद्वीपेन भूतानां चार्थकामरवेण च ॥
ऋतसोपानतीरेण विहिंसातरुवाहिना ॥
युगह्रदौघमध्येन ब्रह्मप्रायभवेन च ॥
धात्रा सृष्टानि भूतानि कृष्यन्ते यमसादनम् ॥
एतत् प्रज्ञामयैर् धीरा निस्तरन्ति मनीषिणः ॥
प्लवैर् अप्लववन्तो हि किं करिष्यन्त्य् अचेतसः ॥
pañcendriyajalāṃ ghorāṃ lobhakūlāṃ sudustarām ||
manyupaṅkām anādhṛṣyāṃ nadīṃ tarati buddhimān ||
kāmamanyūddhataṃ yat syān nityam atyantamohitam ||
mahatā vidhidṛṣṭena balenāpratighātinā ||
svabhāvasrotasā vṛttam uhyate satataṃ jagat ||
kālodakena mahatā varṣāvartena saṃtatam ||
māsormiṇartuvegena pakṣolapatṛṇena ca ||
nimeṣonmeṣaphenena ahorātrajavena ca ||
kāmagrāheṇa ghoreṇa vedayajñaplavena ca ||
dharmadvīpena bhūtānāṃ cārthakāmaraveṇa ca ||
ṛtasopānatīreṇa vihiṃsātaruvāhinā ||
yugahradaughamadhyena brahmaprāyabhavena ca ||
dhātrā sṛṣṭāni bhūtāni kṛṣyante yamasādanam ||
etat prajñāmayair dhīrā nistaranti manīṣiṇaḥ ||
plavair aplavavanto hi kiṃ kariṣyanty acetasaḥ ||
«Разумный пересекает ужасную и труднопреодолимую реку с водами пяти чувств, берегами жадности и илом гнева. Мир, всегда ослеплённый и вздыбленный желанием и гневом, постоянно уносится потоком природы под великой непреодолимой силой порядка. Эта река имеет воды времени, водоворот года, волны месяцев, скорость сезонов, траву и солому полумесяцев, пену мгновений и быстроту дня и ночи. В ней ужасный крокодил желания, плот Вед и жертв, остров дхармы для существ, рёв артхи и камы, берег-лестница истины, деревья насилия, поток озёр юг и состояние, близкое к Брахману. Существа, созданные Творцом, влекутся к обители Ямы. Стойкие мудрецы переправляются через это плотами из праджни; что же сделают неразумные, не имеющие плотов?»
aa6293c771b3 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 02:24:56 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Метафора реки собирает всё человеческое существование: чувства, время, желание, дхарму, Веды и смерть. Переправа невозможна одной силой; нужен плот мудрости.