कस्य चित् त्व् अथ कालस्य वृत्रहा कुरुनन्दन ॥
स्वर्गायाभिमुखः प्रायाल् लोकानां हितकाम्यया ॥
बिसान् निःसरमाणं तु दृष्ट्वा शक्रं महौजसम् ॥
कण्ठे जग्राह देवेन्द्रं सुलग्ना चाभवत् तदा ॥
स हि तस्मिन् समुत्पन्ने ब्रह्महत्याकृते भये ॥
नलिन्यां बिसमध्यस्थो बभूवाब्दगणान् बहून् ॥
अनुसृत्य तु यत्नात् स तया वै ब्रह्महत्यया ॥
तदा गृहीतः कौरव्य निश्चेष्टः समपद्यत ॥
तस्या व्यपोहने शक्रः परं यत्नं चकार ह ॥
न चाशकत् तां देवेन्द्रो ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् ॥
गृहीत एव तु तया देवेन्द्रो भरतर्षभ ॥
पितामहम् उपागम्य शिरसा प्रत्यपूजयत् ॥
ज्ञात्वा गृहीतं शक्रं तु द्विजप्रवरहत्यया ॥
ब्रह्मा संचिन्तयाम् आस तदा भरतसत्तम ॥
ताम् उवाच महाबाहो ब्रह्महत्यां पितामहः ॥
स्वरेण मधुरेणाथ सान्त्वयन्न् इव भारत ॥
मुच्यतां त्रिदशेन्द्रो ऽयं मत्प्रियं कुरु भामिनि ॥
ब्रूहि किं ते करोम्य् अद्य कामं कं त्वम् इहेच्छसि ॥
ब्रह्महत्योवाच
त्रिलोकपूजिते देवे प्रीते त्रैलोक्यकर्तरि ॥
कृतम् एवेह मन्ये ऽहं निवासं तु विधत्स्व मे ॥
त्वया कृतेयं मर्यादा लोकसंरक्षणार्थिना ॥
स्थापना वै सुमहती त्वया देव प्रवर्तिता ॥
प्रीते तु त्वयि धर्मज्ञ सर्वलोकेश्वरे प्रभो ॥
शक्राद् अपगमिष्यामि निवासं तु विधत्स्व मे ॥
भीष्म उवाच
तथेति तां प्राह तदा ब्रह्महत्यां पितामहः ॥
उपायतः स शक्रस्य ब्रह्महत्यां व्यपोहत ॥
ततः स्वयंभुवा ध्यातस् तत्र वह्निर् महात्मना ॥
ब्रह्माणम् उपसंगम्य ततो वचनम् अब्रवीत् ॥
प्राप्तो ऽस्मि भगवन् देव त्वत्सकाशम् अरिंदम ॥
यत् कर्तव्यं मया देव तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥
kasya cit tv atha kālasya vṛtrahā kurunandana ||
svargāyābhimukhaḥ prāyāl lokānāṃ hitakāmyayā ||
bisān niḥsaramāṇaṃ tu dṛṣṭvā śakraṃ mahaujasam ||
kaṇṭhe jagrāha devendraṃ sulagnā cābhavat tadā ||
sa hi tasmin samutpanne brahmahatyākṛte bhaye ||
nalinyāṃ bisamadhyastho babhūvābdagaṇān bahūn ||
anusṛtya tu yatnāt sa tayā vai brahmahatyayā ||
tadā gṛhītaḥ kauravya niśceṣṭaḥ samapadyata ||
tasyā vyapohane śakraḥ paraṃ yatnaṃ cakāra ha ||
na cāśakat tāṃ devendro brahmahatyāṃ vyapohitum ||
gṛhīta eva tu tayā devendro bharatarṣabha ||
pitāmaham upāgamya śirasā pratyapūjayat ||
jñātvā gṛhītaṃ śakraṃ tu dvijapravarahatyayā ||
brahmā saṃcintayām āsa tadā bharatasattama ||
tām uvāca mahābāho brahmahatyāṃ pitāmahaḥ ||
svareṇa madhureṇātha sāntvayann iva bhārata ||
mucyatāṃ tridaśendro 'yaṃ matpriyaṃ kuru bhāmini ||
brūhi kiṃ te karomy adya kāmaṃ kaṃ tvam ihecchasi ||
brahmahatyovāca
trilokapūjite deve prīte trailokyakartari ||
kṛtam eveha manye 'haṃ nivāsaṃ tu vidhatsva me ||
tvayā kṛteyaṃ maryādā lokasaṃrakṣaṇārthinā ||
sthāpanā vai sumahatī tvayā deva pravartitā ||
prīte tu tvayi dharmajña sarvalokeśvare prabho ||
śakrād apagamiṣyāmi nivāsaṃ tu vidhatsva me ||
bhīṣma uvāca
tatheti tāṃ prāha tadā brahmahatyāṃ pitāmahaḥ ||
upāyataḥ sa śakrasya brahmahatyāṃ vyapohata ||
tataḥ svayaṃbhuvā dhyātas tatra vahnir mahātmanā ||
brahmāṇam upasaṃgamya tato vacanam abravīt ||
prāpto 'smi bhagavan deva tvatsakāśam ariṃdama ||
yat kartavyaṃ mayā deva tad bhavān vaktum arhati ||
Через некоторое время убийца Вритры, желая блага мирам, направился к небу. Брахма-хатья увидела могучего Шакру, выходящего из стебля лотоса, схватила царя богов за горло и крепко прилипла к нему. Из-за страха, созданного этой Брахма-хатьей, Индра много лет скрывался внутри лотосного стебля. Но она старательно преследовала его и, схватив, сделала неподвижным. Шакра приложил все усилия, чтобы отстранить её, но не смог. Схваченный ею, царь богов пришёл к Питамахе и склонился перед ним. Узнав, что Шакра схвачен грехом убийства лучшего дваждырождённого, Брахма стал размышлять. Затем он мягким голосом, словно успокаивая, сказал Брахма-хатье: «Отпусти этого царя богов и сделай мне приятное, красавица. Скажи, что мне сделать для тебя и какого желания ты хочешь». Брахма-хатья ответила: «Если доволен Бог, почитаемый тремя мирами, творец трёх миров, я считаю всё уже сделанным. Но назначь мне обиталище. Ты ради защиты миров установил великий порядок. Когда ты доволен, владыка всех миров, я уйду от Шакры; только назначь мне место». Бхишма сказал: Питамаха ответил ей: «Да будет так», и особым способом отвёл Брахма-хатью от Шакры. Затем Самосущий помыслил об Агни, и Агни пришёл к Брахме и сказал: «Я пришёл к тебе, Бхагаван. Скажи, что я должен сделать».
ab9a79f1a509 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 08:06:25 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Брахма-хатья показана как реальная нравственная сила, а не внутреннее чувство вины. Даже Индра не может просто сбросить её: нужен порядок, который признаёт вину и распределяет её последствия.