Махабхарата
Нарада учит Галaву признакам высшего блага12.276.47-58
11292 / 15823
Махабхарата · 12.276.47-58
Деванагари

येन खट्वां समारूढः कर्मणानुशयी भवेत् ॥
आदितस् तन् न कर्तव्यम् इच्छता भवम् आत्मनः ॥
यत्र राजा च राज्ञश् च पुरुषाः प्रत्यनन्तराः ॥
कुटुम्बिनाम् अग्रभुजस् त्यजेत् तद् राष्ट्रम् आत्मवान् ॥
श्रोत्रियास् त्व् अग्रभोक्तारो धर्मनित्याः सनातनाः ॥
याजनाध्यापने युक्ता यत्र तद् राष्ट्रम् आवसेत् ॥
स्वाहास्वधावषट्कारा यत्र सम्यग् अनुष्ठिताः ॥
अजस्रं चैव वर्तन्ते वसेत् तत्राविचारयन् ॥
अशुचीन्य् अत्र पश्येत ब्राह्मणान् वृत्तिकर्शितान् ॥
त्यजेत् तद् राष्ट्रम् आसन्नम् उपसृष्टम् इवामिषम् ॥
प्रीयमाणा नरा यत्र प्रयच्छेयुर् अयाचिताः ॥
स्वस्थचित्तो वसेत् तत्र कृतकृत्य इवात्मवान् ॥
दण्डो यत्राविनीतेषु सत्कारश् च कृतात्मसु ॥
चरेत् तत्र वसेच् चैव पुण्यशीलेषु साधुषु ॥
उपसृष्टेष्व् अदान्तेषु दुराचारेष्व् असाधुषु ॥
अविनीतेषु लुब्धेषु सुमहद् दण्डधारणम् ॥
यत्र राजा धर्मनित्यो राज्यं वै पर्युपासिता ॥
अपास्य कामान् कामेशो वसेत् तत्राविचारयन् ॥
तथाशीला हि राजानः सर्वान् विषयवासिनः ॥
श्रेयसा योजयन्त्य् आशु श्रेयसि प्रत्युपस्थिते ॥
पृच्छतस् ते मया तात श्रेय एतद् उदाहृतम् ॥
न हि शक्यं प्रधानेन श्रेयः संख्यातुम् आत्मनः ॥
एवं प्रवर्तमानस्य वृत्तिं प्रणिहितात्मनः ॥
तपसैवेह बहुलं श्रेयो व्यक्तं भविष्यति ॥

Транслитерация (IAST)

yena khaṭvāṃ samārūḍhaḥ karmaṇānuśayī bhavet ||
āditas tan na kartavyam icchatā bhavam ātmanaḥ ||
yatra rājā ca rājñaś ca puruṣāḥ pratyanantarāḥ ||
kuṭumbinām agrabhujas tyajet tad rāṣṭram ātmavān ||
śrotriyās tv agrabhoktāro dharmanityāḥ sanātanāḥ ||
yājanādhyāpane yuktā yatra tad rāṣṭram āvaset ||
svāhāsvadhāvaṣaṭkārā yatra samyag anuṣṭhitāḥ ||
ajasraṃ caiva vartante vaset tatrāvicārayan ||
aśucīny atra paśyeta brāhmaṇān vṛttikarśitān ||
tyajet tad rāṣṭram āsannam upasṛṣṭam ivāmiṣam ||
prīyamāṇā narā yatra prayaccheyur ayācitāḥ ||
svasthacitto vaset tatra kṛtakṛtya ivātmavān ||
daṇḍo yatrāvinīteṣu satkāraś ca kṛtātmasu ||
caret tatra vasec caiva puṇyaśīleṣu sādhuṣu ||
upasṛṣṭeṣv adānteṣu durācāreṣv asādhuṣu ||
avinīteṣu lubdheṣu sumahad daṇḍadhāraṇam ||
yatra rājā dharmanityo rājyaṃ vai paryupāsitā ||
apāsya kāmān kāmeśo vaset tatrāvicārayan ||
tathāśīlā hi rājānaḥ sarvān viṣayavāsinaḥ ||
śreyasā yojayanty āśu śreyasi pratyupasthite ||
pṛcchatas te mayā tāta śreya etad udāhṛtam ||
na hi śakyaṃ pradhānena śreyaḥ saṃkhyātum ātmanaḥ ||
evaṃ pravartamānasya vṛttiṃ praṇihitātmanaḥ ||
tapasaiveha bahulaṃ śreyo vyaktaṃ bhaviṣyati ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
येन खट्वाम् समारूढःyena khaṭvām samārūḍhaḥиз-за чего, взойдя на ложе; оказавшись
कर्मणा अनुशयी भवेत्karmaṇā anuśayī bhavetдействием стал бы раскаивающимся; мучимым
आदितः तत् न कर्तव्यम्āditaḥ tat na kartavyamс самого начала это не следует делать; совершать
इच्छता भवम् आत्मनःicchatā bhavam ātmanaḥжелающему блага себе; своему бытию
यत्र राजा च राज्ञः चyatra rājā ca rājñaḥ caгде царь и царские; люди царя
पुरुषाः प्रति अनन्तराःpuruṣāḥ prati anantarāḥближайшие люди; слуги
कुटुम्बिनाम् अग्र भुजःkuṭumbinām agra bhujaḥпервыми едят у домохозяев; берут
त्यजेत् तत् राष्ट्रम् आत्मवान्tyajet tat rāṣṭram ātmavānпусть оставит то царство самовладеющий; разумный
श्रोत्रियाः तु अग्र भोक्तारःśrotriyāḥ tu agra bhoktāraḥа шротрии первые вкушающие; достойные
धर्म नित्याः सनातनाःdharma nityāḥ sanātanāḥпостоянные в дхарме, древней; вечной
याजन अध्यापने युक्ताःyājana adhyāpane yuktāḥзанятые жертвованием и обучением; наставлением
यत्र तत् राष्ट्रम् आवसेत्yatra tat rāṣṭram āvasetгде так, в том царстве жить; селиться
स्वाहा स्वधा वषट् काराःsvāhā svadhā vaṣaṭ kārāḥсваха, свадха и вашат; жертвенные возгласы
यत्र सम्यक् अनुष्ठिताःyatra samyak anuṣṭhitāḥгде правильно исполняются; совершаются
अजस्रम् च एव वर्तन्तेajasram ca eva vartanteи непрерывно продолжаются; постоянно
वसेत् तत्र अविचारयन्vaset tatra avicārayanпусть живёт там без сомнений; размышлений
अशुचीनि अत्र पश्येतaśucīni atra paśyetaесли увидит здесь нечистоты; непорядок
ब्राह्मणान् वृत्ति कर्शितान्brāhmaṇān vṛtti karśitānбрахманов, измученных средствами к жизни; бедностью
त्यजेत् तत् राष्ट्रम् आसन्नम्tyajet tat rāṣṭram āsannamпусть оставит то близкое царство; место
उपसृष्टम् इव आमिषम्upasṛṣṭam iva āmiṣamкак заражённую пищу; испорченную
प्रीयमाणाः नराः यत्रprīyamāṇāḥ narāḥ yatraгде радостные люди; довольные
प्रयच्छेयुः अयाचिताःprayaccheyuḥ ayācitāḥдают без просьбы; непросящему
स्वस्थ चित्तः वसेत् तत्रsvastha cittaḥ vaset tatraс спокойным умом живи там; пребывай
कृत कृत्यः इव आत्मवान्kṛta kṛtyaḥ iva ātmavānсловно исполнивший долг самовладеющий; разумный
दण्डः यत्र अविनीतेषुdaṇḍaḥ yatra avinīteṣuгде наказание для невоспитанных; необузданных
सत्कारः च कृत आत्मसुsatkāraḥ ca kṛta ātmasuи почёт для усмиривших себя; совершенных
चरेत् तत्र वसेत् च एवcaret tatra vaset ca evaпусть действует там и живёт; пребывает
पुण्य शीलेषु साधुषुpuṇya śīleṣu sādhuṣuсреди добродетельных святых; праведных
उपसृष्टेषु अदान्तेषुupasṛṣṭeṣu adānteṣuк заражённым, необузданным; испорченным
दुराचारेषु असाधुषुdurācāreṣu asādhuṣuдурного поведения, недобрым; плохим
अविनीतेषु लुब्धेषुavinīteṣu lubdheṣuневоспитанным, жадным; алчным
सु महत् दण्ड धारणम्su mahat daṇḍa dhāraṇamочень великое применение наказания; должно быть
यत्र राजा धर्म नित्यःyatra rājā dharma nityaḥгде царь постоянен в дхарме; праведен
राज्यम् वै पर्युपासिताrājyam vai paryupāsitāи царство служит ей; поддерживает
अपास्य कामान् काम ईशःapāsya kāmān kāma īśaḥоставив желания, владыка желаний; самообладанный
वसेत् तत्र अविचारयन्vaset tatra avicārayanпусть живёт там без сомнений; не раздумывая
तथा शीलाः हि राजानःtathā śīlāḥ hi rājānaḥведь цари такого нрава; характера
सर्वान् विषय वासिनःsarvān viṣaya vāsinaḥвсех живущих в областях; подданных
श्रेयसा योजयन्ति आशुśreyasā yojayanti āśuбыстро соединяют с благом; ведут
श्रेयसि प्रत्युपस्थितेśreyasi pratyupasthiteкогда благо предстоит; является
पृच्छतः ते मया तातpṛcchataḥ te mayā tātaтебе спрашивающему мной, сынок; о Галава
श्रेयः एतत् उदाहृतम्śreyaḥ etat udāhṛtamэто благо изложено; объяснено
न हि शक्यम् प्रधानेनna hi śakyam pradhānenaведь невозможно главным образом; одним принципом
श्रेयः संख्यातुम् आत्मनःśreyaḥ saṃkhyātum ātmanaḥперечислить благо для себя; собственного атмана
एवम् प्रवर्तमानस्यevam pravartamānasyaтак поступающего; действующего
वृत्तिम् प्रणिहित आत्मनःvṛttim praṇihita ātmanaḥобраз жизни сосредоточенного человека; самовладеющего
तपसा एव इह बहुलम्tapasā eva iha bahulamименно тапасом здесь обильно; много
श्रेयः व्यक्तम् भविष्यतिśreyaḥ vyaktam bhaviṣyatiблаго станет явным; откроется
Литературный перевод

«Действия, из-за которого потом, даже лежа на постели, пришлось бы раскаиваться, желающий собственного блага не должен совершать с самого начала. Где царь и его ближайшие люди первыми берут долю у домохозяев, самовладеющий должен оставить такое царство. Но где первыми вкушают шротрии, постоянные в древней дхарме и занятые жертвованием и обучением, там следует жить. Где правильно и непрерывно звучат “сваха”, “свадха” и “вашат”, там можно жить без сомнений. Если где-то видны нечистота и брахманы, измученные добыванием средств, такую страну надо оставить, как заражённую пищу. Где люди с радостью дают без просьбы, там самовладеющий может жить со спокойным умом, словно уже исполнивший долг. Где невоспитанных наказывают, а усмиривших себя почитают, там нужно действовать и жить среди добродетельных. К испорченным, необузданным, дурным, невоспитанным и жадным следует применять строгое наказание. Где царь постоянен в дхарме и поддерживает царство дхармой, там владыка своих желаний, оставив желания, может жить без сомнений. Цари такого нрава быстро соединяют всех жителей своих областей с благом, когда благо открывается. Так, сынок, я изложил тебе благо, о котором ты спросил. Невозможно перечислить благо собственного атмана одним главным пунктом; но у того, кто так поступает и ведёт сосредоточенную жизнь, через тапас благо здесь станет вполне явным».

Версия

af2281c0b460 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:46:25 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами