Махабхарата
Парашара о привязанности, тапасе и основании домохозяина12.284.10-17
11333 / 15823
Махабхарата · 12.284.10-17
Деванагари

तपो हि बुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मदर्शनम् ॥
अन्विच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥
स्नेहायतननाशाच् च धननाशाच् च पार्थिव ॥
आधिव्याधिप्रतापाच् च निर्वेदम् उपगच्छति ॥
निर्वेदाद् आत्मसंबोधः संबोधाच् छास्त्रदर्शनम् ॥
शास्त्रार्थदर्शनाद् राजंस् तप एवानुपश्यति ॥
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ॥
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ॥
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रदेशकम् ॥
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वम् असृजत् तपसा विभुः ॥
क्व चित् क्व चिद् व्रतपरो व्रतान्य् आस्थाय पार्थिव ॥
आदित्या वसवो रुद्रास् तथैवाग्न्य् अश्विमारुताः ॥
विश्वेदेवास् तथा साध्याः पितरो ऽथ मरुद्गणाः ॥
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश् चान्ये दिवौकसः ॥
संसिद्धास् तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥

Транслитерация (IAST)

tapo hi buddhiyuktānāṃ śāśvataṃ brahmadarśanam ||
anvicchatāṃ śubhaṃ karma narāṇāṃ tyajatāṃ sukham ||
snehāyatananāśāc ca dhananāśāc ca pārthiva ||
ādhivyādhipratāpāc ca nirvedam upagacchati ||
nirvedād ātmasaṃbodhaḥ saṃbodhāc chāstradarśanam ||
śāstrārthadarśanād rājaṃs tapa evānupaśyati ||
durlabho hi manuṣyendra naraḥ pratyavamarśavān ||
yo vai priyasukhe kṣīṇe tapaḥ kartuṃ vyavasyati ||
tapaḥ sarvagataṃ tāta hīnasyāpi vidhīyate ||
jitendriyasya dāntasya svargamārgapradeśakam ||
prajāpatiḥ prajāḥ pūrvam asṛjat tapasā vibhuḥ ||
kva cit kva cid vrataparo vratāny āsthāya pārthiva ||
ādityā vasavo rudrās tathaivāgny aśvimārutāḥ ||
viśvedevās tathā sādhyāḥ pitaro 'tha marudgaṇāḥ ||
yakṣarākṣasagandharvāḥ siddhāś cānye divaukasaḥ ||
saṃsiddhās tapasā tāta ye cānye svargavāsinaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तपः हि बुद्धि युक्तानाम्tapaḥ hi buddhi yuktānāmтапас ведь у соединённых с разумом; мудрых
शाश्वतम् ब्रह्म दर्शनम्śāśvatam brahma darśanamвечное видение Брахмана; созерцание
अन्विच्छताम् शुभम् कर्मanvicchatām śubham karmaищущих благое действие; карму
नराणाम् त्यजताम् सुखम्narāṇām tyajatām sukhamлюдей, оставляющих счастье; удобство
स्नेह आयतन नाशात् चsneha āyatana nāśāt caи от гибели опор привязанности; любви
धन नाशात् च पार्थिवdhana nāśāt ca pārthivaи от гибели богатства, царь; утраты
आधि व्याधि प्रतापात् चādhi vyādhi pratāpāt caи от мучения душевной боли и болезни; страдания
निर्वेदम् उपगच्छतिnirvedam upagacchatiк отвращению приходит; отрезвлению
निर्वेदात् आत्म संबोधःnirvedāt ātma saṃbodhaḥиз отвращения самопробуждение; познание себя
संबोधात् शास्त्र दर्शनम्saṃbodhāt śāstra darśanamиз пробуждения видение шастры; понимание
शास्त्र अर्थ दर्शनात् राजन्śāstra artha darśanāt rājanиз видения смысла шастры, царь; учения
तपः एव अनुपश्यतिtapaḥ eva anupaśyatiименно тапас он видит; созерцает
दुर्लभः हि मनुष्य इन्द्रdurlabhaḥ hi manuṣya indraредок ведь, владыка людей; царь
नरः प्रत्यवमर्शवान्naraḥ pratyavamarśavānчеловек, способный к рассмотрению; самоанализу
यः वै प्रिय सुखे क्षीणेyaḥ vai priya sukhe kṣīṇeкто, когда приятное счастье истощено; утрачено
तपः कर्तुम् व्यवस्यतिtapaḥ kartum vyavasyatiрешает совершать тапас; аскезу
तपः सर्व गतम् तातtapaḥ sarva gatam tātaтапас всепроникающий, дорогой; повсюду
हीनस्य अपि विधीयतेhīnasya api vidhīyateпредписывается даже низкому; лишённому
जित इन्द्रियस्य दान्तस्यjita indriyasya dāntasyaпобедившему чувства, обузданному; смиренному
स्वर्ग मार्ग प्रदेशकम्svarga mārga pradeśakamуказывающий путь к небу; сварге
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वम्prajāpatiḥ prajāḥ pūrvamПраджапати существ прежде; потомство
असृजत् तपसा विभुःasṛjat tapasā vibhuḥсоздал тапасом, владыка; могущественный
क्व चित् क्व चित्kva cit kva citтам и тут; повсюду
व्रत परःvrata paraḥпреданный обетам; вратам
व्रतानि आस्थाय पार्थिवvratāni āsthāya pārthivaобеты приняв, царь; утвердившись
आदित्याः वसवः रुद्राःādityāḥ vasavaḥ rudrāḥадитьи, васу, рудры; божества
तथा एव अग्नि अश्वि मारुताःtathā eva agni aśvi mārutāḥтакже Агни, Ашвины, Маруты; боги
विश्वेदेवाः तथा साध्याःviśvedevāḥ tathā sādhyāḥВишведевы и Садхьи; также
पितरः अथ मरुत् गणाःpitaraḥ atha marut gaṇāḥпредки и сонмы марутов; группы
यक्ष राक्षस गन्धर्वाःyakṣa rākṣasa gandharvāḥякши, ракшасы, гандхарвы; существа
सिद्धाः च अन्ये दिवौकसःsiddhāḥ ca anye divaukasaḥи сиддхи, и другие небожители; живущие в небе
संसिद्धाः तपसा तातsaṃsiddhāḥ tapasā tātaдостигли совершенства тапасом, дорогой; аскезой
ये च अन्ये स्वर्ग वासिनःye ca anye svarga vāsinaḥи другие обитатели неба; сварги
Литературный перевод

«Для разумных людей, ищущих благое действие и оставляющих удобство, тапас является вечным видением Брахмана. От гибели опор привязанности, от утраты богатства, от мучения душевной боли и болезни человек приходит к отрезвлению. Из отрезвления рождается самопробуждение, из пробуждения — видение шастры, а из видения смысла шастры, о царь, он начинает видеть именно тапас. Редок, о владыка людей, человек, способный к самоанализу, который, когда приятное счастье истощено, решает совершать тапас. Тапас всепроникающ и предписывается даже низкому человеку, если он победил чувства и обуздал себя; он указывает путь к небу. Праджапати, владыка, прежде создал существ тапасом, приняв обеты. Адитьи, Васу, Рудры, Агни, Ашвины, Маруты, Вишведевы, Садхьи, предки, сонмы Марутов, якши, ракшасы, гандхарвы, сиддхи и другие небожители, а также прочие обитатели неба достигли совершенства тапасом».

Версия

0c9bf2202380 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 05:40:57 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами