य एवं वेत्ति वै नित्यं निरात्मात्मगुणैर् वृतः ॥
तेन देवमनुष्येषु निरये चोपपद्यते ॥
ममत्वेनावृतो नित्यं तत्रैव परिवर्तते ॥
सर्गकोटिसहस्राणि मरणान्तासु मूर्तिषु ॥
य एवं कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् ॥
स एव फलम् अश्नाति त्रिषु लोकेषु मूर्तिमान् ॥
प्रकृतिः कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् ॥
प्रकृतिश् च तद् अश्नाति त्रिषु लोकेषु कामगा ॥
तिर्यग्योनौ मनुष्यत्वे देवलोके तथैव च ॥
त्रीणि स्थानानि चैतानि जानीयात् प्राकृतानि ह ॥
अलिङ्गां प्रकृतिं त्व् आहुर् लिङ्गैर् अनुमिमीमहे ॥
तथैव पौरुषं लिङ्गम् अनुमानाद् धि पश्यति ॥
स लिङ्गान्तरम् आसाद्य प्राकृतं लिङ्गम् अव्रणम् ॥
व्रणद्वाराण्य् अधिष्ठाय कर्माण्य् आत्मनि मन्यते ॥
ya evaṃ vetti vai nityaṃ nirātmātmaguṇair vṛtaḥ ||
tena devamanuṣyeṣu niraye copapadyate ||
mamatvenāvṛto nityaṃ tatraiva parivartate ||
sargakoṭisahasrāṇi maraṇāntāsu mūrtiṣu ||
ya evaṃ kurute karma śubhāśubhaphalātmakam ||
sa eva phalam aśnāti triṣu lokeṣu mūrtimān ||
prakṛtiḥ kurute karma śubhāśubhaphalātmakam ||
prakṛtiś ca tad aśnāti triṣu lokeṣu kāmagā ||
tiryagyonau manuṣyatve devaloke tathaiva ca ||
trīṇi sthānāni caitāni jānīyāt prākṛtāni ha ||
aliṅgāṃ prakṛtiṃ tv āhur liṅgair anumimīmahe ||
tathaiva pauruṣaṃ liṅgam anumānād dhi paśyati ||
sa liṅgāntaram āsādya prākṛtaṃ liṅgam avraṇam ||
vraṇadvārāṇy adhiṣṭhāya karmāṇy ātmani manyate ||
Кто постоянно знает себя таким образом, покрытый свойствами не-атмана как будто свойствами атмана, тот из-за этого рождается среди богов, людей и в аду. Покрытый чувством «моё», он постоянно вращается там, в бесчисленных творениях и в формах, оканчивающихся смертью. Кто так совершает действие, имеющее плоды благого и неблагого, тот, воплощённый, сам вкушает плод в трёх мирах. Но действие, имеющее плоды благого и неблагого, совершает пракрити, и пракрити, идущая вслед за желанием, вкушает его в трёх мирах. Животное лоно, человеческое состояние и мир богов — эти три места следует знать как принадлежащие пракрити. Пракрити называют лишённой явного признака; мы заключаем о ней по признакам. Так же и признак Пуруши видится через умозаключение. Получив иной природный признак, то есть тело, и заняв телесные отверстия, он считает действия принадлежащими самому себе».
3bcbe4666761 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:42:24 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Развязка строится на различении деятеля: карму совершает пракрити, а атман ошибочно присваивает её движение. Пока действует mamatva, круг рождения кажется личной судьбой.