Махабхарата
Шука возвращается к Вьясе и правило преподавания Вед12.314.1-8
11501 / 15823
Махабхарата · 12.314.1-8
Деванагари

भीष्म उवाच
एतच् छ्रुत्वा तु वचनं कृतात्मा कृतनिश्चयः ॥
आत्मनात्मानम् आस्थाय दृष्ट्वा चात्मानम् आत्मना ॥
कृतकार्यः सुखी शान्तस् तूष्णीं प्रायाद् उदङ्मुखः ॥
शैशिरं गिरिम् उद्दिश्य सधर्मा मातरिश्वनः ॥
एतस्मिन्न् एव काले तु देवर्षिर् नारदस् तदा ॥
हिमवन्तम् इयाद् द्रष्टुं सिद्धचारणसेवितम् ॥
तम् अप्सरोगणाकीर्णं गीतस्वननिनादितम् ॥
किंनराणां समूहैश् च भृङ्गराजैस् तथैव च ॥
मद्गुभिः खञ्जरीटैश् च विचित्रैर् जीवजीवकैः ॥
चित्रवर्णैर् मयूरैश् च केकाशतविराजितैः ॥
राजहंससमूहैश् च हृष्टैः परभृतैस् तथा ॥
पक्षिराजो गरुत्मांश् च यं नित्यम् अधिगच्छति ॥
चत्वारो लोकपालाश् च देवाः सर्षिगणास् तथा ॥
यत्र नित्यं समायान्ति लोकस्य हितकाम्यया ॥
विष्णुना यत्र पुत्रार्थे तपस् तप्तं महात्मना ॥
यत्रैव च कुमारेण बाल्ये क्षिप्ता दिवौकसः ॥
शक्तिर् न्यस्ता क्षितितले त्रैलोक्यम् अवमन्य वै ॥
यत्रोवाच जगत्स्कन्दः क्षिपन् वाक्यम् इदं तदा ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
etac chrutvā tu vacanaṃ kṛtātmā kṛtaniścayaḥ ||
ātmanātmānam āsthāya dṛṣṭvā cātmānam ātmanā ||
kṛtakāryaḥ sukhī śāntas tūṣṇīṃ prāyād udaṅmukhaḥ ||
śaiśiraṃ girim uddiśya sadharmā mātariśvanaḥ ||
etasminn eva kāle tu devarṣir nāradas tadā ||
himavantam iyād draṣṭuṃ siddhacāraṇasevitam ||
tam apsarogaṇākīrṇaṃ gītasvananināditam ||
kiṃnarāṇāṃ samūhaiś ca bhṛṅgarājais tathaiva ca ||
madgubhiḥ khañjarīṭaiś ca vicitrair jīvajīvakaiḥ ||
citravarṇair mayūraiś ca kekāśatavirājitaiḥ ||
rājahaṃsasamūhaiś ca hṛṣṭaiḥ parabhṛtais tathā ||
pakṣirājo garutmāṃś ca yaṃ nityam adhigacchati ||
catvāro lokapālāś ca devāḥ sarṣigaṇās tathā ||
yatra nityaṃ samāyānti lokasya hitakāmyayā ||
viṣṇunā yatra putrārthe tapas taptaṃ mahātmanā ||
yatraiva ca kumāreṇa bālye kṣiptā divaukasaḥ ||
śaktir nyastā kṣititale trailokyam avamanya vai ||
yatrovāca jagatskandaḥ kṣipan vākyam idaṃ tadā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
एतत् श्रुत्वा तुetat śrutvā tuуслышав это же; наставление
वचनम्vacanamслово; речь
कृत आत्माkṛta ātmāсделавший себя совершенным; овладевший собой
कृत निश्चयःkṛta niścayaḥпринявший решение; утвердившийся
आत्मना आत्मानम् आस्थायātmanā ātmānam āsthāyaатманом утвердившись в атмане; собой
दृष्ट्वा चdṛṣṭvā caи увидев; созерцав
आत्मानम् आत्मनाātmānam ātmanāатмана атманом; себя собой
कृत कार्यःkṛta kāryaḥсовершивший дело; достигший цели
सुखी शान्तःsukhī śāntaḥсчастливый и умиротворённый; спокойный
तूष्णीम् प्रायात्tūṣṇīm prāyātмолча пошёл; отправился
उदङ्मुखःudaṅmukhaḥобращённый на север; североликий
शैशिरम् गिरिम् उद्दिश्यśaiśiram girim uddiśyaнаправившись к снежной горе; Химавату
सधर्मा मातरिश्वनःsadharmā mātariśvanaḥподобный по свойству ветру; воздуху
एतस्मिन् एव काले तुetasmin eva kāle tuв это самое время же; тогда
देवर्षिः नारदः तदाdevarṣiḥ nāradaḥ tadāбожественный риши Нарада тогда; мудрец
हिमवन्तम् इयात्himavantam iyātпошёл к Химавату; направился
द्रष्टुम्draṣṭumувидеть; посетить
सिद्ध चारण सेवितम्siddha cāraṇa sevitamпосещаемый сиддхами и чаранами; святыми
तम् अप्सरोगण आकीर्णम्tam apsarogaṇa ākīrṇamего, наполненный сонмами апсар; Химават
गीत स्वन निनादितम्gīta svana nināditamоглашаемый звуками песен; пением
किंनराणाम् समूहैः चkiṃnarāṇām samūhaiḥ caи группами киннаров; сонмами
भृङ्गराजैः तथा एव चbhṛṅgarājaiḥ tathā eva caи также бхрингараджами; птицами
मद्गुभिः खञ्जरीटैः चmadgubhiḥ khañjarīṭaiḥ caи водоплавающими и трясогузками; птицами
विचित्रैः जीवजीवकैःvicitraiḥ jīvajīvakaiḥразнообразными дживадживаками; птицами
चित्र वर्णैः मयूरैः चcitra varṇaiḥ mayūraiḥ caи пёстроцветными павлинами; яркими
केका शत विराजितैःkekā śata virājitaiḥсияющими сотнями криков; кеканий
राजहंस समूहैः चrājahaṃsa samūhaiḥ caи стаями царских лебедей; раджахамс
हृष्टैः परभृतैः तथाhṛṣṭaiḥ parabhṛtaiḥ tathāи радостными кукушками; парабхритами
पक्षि राजः गरुत्मान् चpakṣi rājaḥ garutmān caи царь птиц Гарутман; Гаруда
यम् नित्यम् अधिगच्छतिyam nityam adhigacchatiкоторого постоянно посещает; достигает
चत्वारः लोक पालाः चcatvāraḥ loka pālāḥ caи четыре хранителя мира; локапалы
देवाः स ऋषि गणाः तथाdevāḥ sa ṛṣi gaṇāḥ tathāи боги с сонмами риши; мудрецов
यत्र नित्यम् समायान्तिyatra nityam samāyāntiкуда постоянно приходят; собираются
लोकस्य हित काम्ययाlokasya hita kāmyayāиз желания блага мира; людей
विष्णुना यत्रviṣṇunā yatraгде Вишну; там
पुत्र अर्थेputra artheради сына; сыновства
तपस् तप्तम्tapas taptamтапас совершён; аскеза
महात्मनाmahātmanāвеликой душой; махатмой
यत्र एव चyatra eva caи где именно; там же
कुमारेणkumāreṇaКумарой; Скандой
बाल्येbālyeв детстве; юности
क्षिप्ताः दिवौकसःkṣiptāḥ divaukasaḥбыли брошены небожители; осмеяны
शक्तिः न्यस्ताśaktiḥ nyastāкопьё было положено; оставлено
क्षिति तलेkṣiti taleна поверхности земли; земле
त्रैलोक्यम् अवमन्य वैtrailokyam avamanya vaiпрезрев три мира воистину; не считая
यत्र उवाचyatra uvācaгде сказал; произнёс
जगत् स्कन्दःjagat skandaḥСканда мира; владыка
क्षिपन्kṣipanбросая вызов; насмехаясь
वाक्यम् इदम् तदाvākyam idam tadāэто слово тогда; речь
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Услышав это слово, Шука, овладевший собой и утвердившийся в решении, атманом утвердился в атмане и атманом увидел атмана. Совершив своё дело, счастливый и умиротворённый, он молча отправился лицом к северу, к снежной горе, подобный ветру по своей природе. В это самое время божественный риши Нарада пошёл увидеть Химават, посещаемый сиддхами и чаранами: наполненный сонмами апсар, оглашаемый песнями, группами киннаров и птиц, пёстрыми павлинами, сотнями их криков, стаями царских лебедей и радостными кукушками. Туда постоянно приходит царь птиц Гаруда; туда ради блага мира всегда собираются четыре хранителя мира, боги и сонмы риши. Там великий Вишну совершал тапас ради сына; там же Кумара в детстве бросил вызов небожителям, презрев три мира, положил своё копьё на землю и сказал такие слова».

Версия

48d2bea2329b · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:53:38 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами