Махабхарата
Нарада видит Шветадвипу и происхождение сатвата-шастры12.322.26-34
11544 / 15823
Махабхарата · 12.322.26-34
Деванагари

ये हि ते मुनयः ख्याताः सप्त चित्रशिखण्डिनः ॥
तैर् एकमतिभिर् भूत्वा यत् प्रोक्तं शास्त्रम् उत्तमम् ॥
मरीचिर् अत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥
वसिष्ठश् च महातेजा एते चित्रशिखण्डिनः ॥
सप्त प्रकृतयो ह्य् एतास् तथा स्वायंभुवो ऽष्टमः ॥
एताभिर् धार्यते लोकस् ताभ्यः शास्त्रं विनिःसृतम् ॥
एकाग्रमनसो दान्ता मुनयः संयमे रताः ॥
इदं श्रेय इदं ब्रह्म इदं हितम् अनुत्तमम् ॥
लोकान् संचिन्त्य मनसा ततः शास्त्रं प्रचक्रिरे ॥
तत्र धर्मार्थकामा हि मोक्षः पश्चाच् च कीर्तितः ॥
मर्यादा विविधाश् चैव दिवि भूमौ च संस्थिताः ॥
आराध्य तपसा देवं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥
दिव्यं वर्षसहस्रं वै सर्वे ते ऋषिभिः सह ॥
नारायणानुशास्ता हि तदा देवी सरस्वती ॥
विवेश तान् ऋषीन् सर्वांल् लोकानां हितकाम्यया ॥
ततः प्रवर्तिता सम्यक् तपोविद्भिर् द्विजातिभिः ॥
शब्दे चार्थे च हेतौ च एषा प्रथमसर्गजा ॥
आदाव् एव हि तच् छास्त्रम् ओंकारस्वरभूषितम् ॥
ऋषिभिर् भावितं तत्र यत्र कारुणिको ह्य् असौ ॥

Транслитерация (IAST)

ye hi te munayaḥ khyātāḥ sapta citraśikhaṇḍinaḥ ||
tair ekamatibhir bhūtvā yat proktaṃ śāstram uttamam ||
marīcir atryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ||
vasiṣṭhaś ca mahātejā ete citraśikhaṇḍinaḥ ||
sapta prakṛtayo hy etās tathā svāyaṃbhuvo 'ṣṭamaḥ ||
etābhir dhāryate lokas tābhyaḥ śāstraṃ viniḥsṛtam ||
ekāgramanaso dāntā munayaḥ saṃyame ratāḥ ||
idaṃ śreya idaṃ brahma idaṃ hitam anuttamam ||
lokān saṃcintya manasā tataḥ śāstraṃ pracakrire ||
tatra dharmārthakāmā hi mokṣaḥ paścāc ca kīrtitaḥ ||
maryādā vividhāś caiva divi bhūmau ca saṃsthitāḥ ||
ārādhya tapasā devaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum ||
divyaṃ varṣasahasraṃ vai sarve te ṛṣibhiḥ saha ||
nārāyaṇānuśāstā hi tadā devī sarasvatī ||
viveśa tān ṛṣīn sarvāṃl lokānāṃ hitakāmyayā ||
tataḥ pravartitā samyak tapovidbhir dvijātibhiḥ ||
śabde cārthe ca hetau ca eṣā prathamasargajā ||
ādāv eva hi tac chāstram oṃkārasvarabhūṣitam ||
ṛṣibhir bhāvitaṃ tatra yatra kāruṇiko hy asau ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ये हि ते मुनयः ख्याताःye hi te munayaḥ khyātāḥте ведь мудрецы известные; прославленные
सप्त चित्र शिखण्डिनःsapta citra śikhaṇḍinaḥсемь Читрашикхандинов; риши
तैः एक मतिभिः भूत्वाtaiḥ eka matibhiḥ bhūtvāими, ставшими единомысленными; согласными
यत् प्रोक्तम् शास्त्रम् उत्तमम्yat proktam śāstram uttamamкакая высшая шастра была сказана; изложена
मरीचिः अत्रि अङ्गिरसौmarīciḥ atri aṅgirasauМаричи, Атри и Ангирас; риши
पुलस्त्यः पुलहः क्रतुःpulastyaḥ pulahaḥ kratuḥПуластья, Пулаха, Крату; риши
वसिष्ठः च महा तेजाःvasiṣṭhaḥ ca mahā tejāḥи великосияющий Васиштха; риши
एते चित्र शिखण्डिनःete citra śikhaṇḍinaḥэто Читрашикхандины; семь
सप्त प्रकृतयः हि एताःsapta prakṛtayaḥ hi etāḥэти семь пракрити; источников
तथा स्वायंभुवः अष्टमःtathā svāyaṃbhuvaḥ aṣṭamaḥи Сваямбхува восьмой; Ману
एताभिः धार्यते लोकःetābhiḥ dhāryate lokaḥими поддерживается мир; люди
ताभ्यः शास्त्रम् विनिःसृतम्tābhyaḥ śāstram viniḥsṛtamиз них вышла шастра; учение
एकाग्र मनसःekāgra manasaḥс однонаправленными умами; сосредоточенные
दान्ताःdāntāḥобузданные; сдержанные
मुनयःmunayaḥмудрецы; риши
संयमे रताःsaṃyame ratāḥрадующиеся самообузданию; контролю
इदम् श्रेयःidam śreyaḥэто благо; высшее
इदम् ब्रह्मidam brahmaэто Брахман; священное
इदम् हितम् अनुत्तमम्idam hitam anuttamamэто непревзойдённое благо; польза
लोकान् संचिन्त्य मनसाlokān saṃcintya manasāмиры обдумав умом; ради людей
ततः शास्त्रम् प्रचक्रिरेtataḥ śāstram pracakrireзатем шастру составили; изложили
तत्र धर्म अर्थ कामाः हिtatra dharma artha kāmāḥ hiтам дхарма, артха и кама; триварга
मोक्षः पश्चात् च कीर्तितःmokṣaḥ paścāt ca kīrtitaḥи затем мокша прославлена; названа
मर्यादा विविधाः च एवmaryādā vividhāḥ ca evaи различные границы; правила
दिवि भूमौ च संस्थिताःdivi bhūmau ca saṃsthitāḥустановленные на небе и земле; повсюду
आराध्य तपसा देवम्ārādhya tapasā devamумилостивив тапасом Бога; почтив
हरिम् नारायणम् प्रभुम्harim nārāyaṇam prabhumХари Нараяну Господа; Владыку
दिव्यम् वर्ष सहस्रम् वैdivyam varṣa sahasram vaiбожественную тысячу лет; долго
सर्वे ते ऋषिभिः सहsarve te ṛṣibhiḥ sahaвсе они вместе с риши; мудрецами
नारायण अनुशास्ता हिnārāyaṇa anuśāstā hiнаставленная Нараяной ведь; по приказу
तदा देवी सरस्वतीtadā devī sarasvatīтогда богиня Сарасвати; речь
विवेश तान् ऋषीन् सर्वान्viveśa tān ṛṣīn sarvānвошла во всех тех риши; мудрецов
लोकानाम् हित काम्ययाlokānām hita kāmyayāиз желания блага миров; людей
ततः प्रवर्तिता सम्यक्tataḥ pravartitā samyakзатем правильно приведена в движение; изложена
तपो विद्भिः द्विजातिभिःtapo vidbhiḥ dvijātibhiḥзнающими тапас дваждырождёнными; риши
शब्दे चśabde caи в слове; звуке
अर्थे चarthe caи в смысле; значении
हेतौ चhetau caи в причине; основании
एषा प्रथम सर्ग जाeṣā prathama sarga jāэта рождённая в первом творении; шастра
आदौ एव हि तत् शास्त्रम्ādau eva hi tat śāstramведь в начале та шастра; учение
ओंकार स्वर भूषितम्oṃkāra svara bhūṣitamукрашенная звуком Омкары; ом
ऋषिभिः भावितम् तत्रṛṣibhiḥ bhāvitam tatraриши там созерцали; развивали
यत्र कारुणिकः हि असौyatra kāruṇikaḥ hi asauгде тот сострадательный пребывал; Господь
Литературный перевод

«Есть известные семь мудрецов, Читрашикхандины; когда они стали единомысленными, ими была изложена высшая шастра. Это Маричи, Атри, Ангирас, Пуластья, Пулаха, Крату и великосияющий Васиштха. Эти семь — пракрити, а Сваямбхува — восьмой; ими поддерживается мир, и из них вышла шастра. Сосредоточенные, обузданные мудрецы, преданные самообузданию, обдумали миры и затем составили шастру: “Это благо, это Брахман, это непревзойдённая польза”. В ней названы дхарма, артха и кама, а затем мокша, и установлены разные границы на небе и земле. Все они вместе с риши тысячу божественных лет умилостивляли тапасом Бога Хари Нараяну, Господа. Тогда богиня Сарасвати, наставленная Нараяной, вошла во всех этих риши ради блага миров. Затем эта шастра, рождённая в первом творении, была правильно изложена знающими тапас дваждырождёнными в слове, смысле и причине. В самом начале та шастра, украшенная звуком Омкары, была созерцаема риши там, где пребывал этот сострадательный Господь».

Версия

ea9925ec3f7b · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:17:33 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами