नाग उवाच
अभिमानेन मानो मे जातिदोषेण वै महान् ॥
रोषः संकल्पजः साध्वि दग्धो वाचाग्निना त्वया ॥
न च रोषाद् अहं साध्वि पश्येयम् अधिकं तमः ॥
यस्य वक्तव्यतां यान्ति विशेषेण भुजंगमाः ॥
दोषस्य हि वशं गत्वा दशग्रीवः प्रतापवान् ॥
तथा शक्रप्रतिस्पर्धी हतो रामेण संयुगे ॥
अन्तःपुरगतं वत्सं श्रुत्वा रामेण निर्हृतम् ॥
धर्षणाद् रोषसंविग्नाः कार्तवीर्यसुता हताः ॥
जामदग्न्येन रामेण सहस्रनयनोपमः ॥
संयुगे निहतो रोषात् कार्तवीर्यो महाबलः ॥
तद् एष तपसां शत्रुः श्रेयसश् च निपातनः ॥
निगृहीतो मया रोषः श्रुत्वैव वचनं तव ॥
nāga uvāca
abhimānena māno me jātidoṣeṇa vai mahān ||
roṣaḥ saṃkalpajaḥ sādhvi dagdho vācāgninā tvayā ||
na ca roṣād ahaṃ sādhvi paśyeyam adhikaṃ tamaḥ ||
yasya vaktavyatāṃ yānti viśeṣeṇa bhujaṃgamāḥ ||
doṣasya hi vaśaṃ gatvā daśagrīvaḥ pratāpavān ||
tathā śakrapratispardhī hato rāmeṇa saṃyuge ||
antaḥpuragataṃ vatsaṃ śrutvā rāmeṇa nirhṛtam ||
dharṣaṇād roṣasaṃvignāḥ kārtavīryasutā hatāḥ ||
jāmadagnyena rāmeṇa sahasranayanopamaḥ ||
saṃyuge nihato roṣāt kārtavīryo mahābalaḥ ||
tad eṣa tapasāṃ śatruḥ śreyasaś ca nipātanaḥ ||
nigṛhīto mayā roṣaḥ śrutvaiva vacanaṃ tava ||
Наг сказал: «Моя гордость родилась из самомнения и великого родового изъяна; этот гнев, возникший из намерения, о праведная, сожжён огнём твоей речи. Я не вижу большей тьмы, чем гнев, особенно для змей, о которых он часто становится предметом разговора. Попав под власть этого порока, могучий Дашагрива, соперник Шакры, был убит Рамой в битве. Услышав, что Рама увёл телёнка, вошедшего во внутренние покои, сыновья Картавирьи, встревоженные гневом из-за оскорбления, были убиты. И сам великосильный Картавирья, подобный тысячеглазому, был убит в битве Рамой, сыном Джамадагни, из-за гнева. Поэтому гнев, этот враг тапасов и разрушитель высшего блага, обуздан мной, как только я услышал твоё слово».
109e27600575 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:30:17 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Наг принимает наставление и сам называет гнев тьмой, врагом тапаса и причиной падения великих. Его раскаяние важно: победа над гневом происходит через услышанную правдивую речь.