Махабхарата
Преданный попугай и засохшее дерево13.5.2-7
11754 / 15823
Махабхарата · 13.5.2-7
Деванагари

भीष्म उवाच
विषये काशिराजस्य ग्रामान् निष्क्रम्य लुब्धकः ॥
सविषं काण्डम् आदाय मृगयाम् आस वै मृगम् ॥
तत्र चामिषलुब्धेन लुब्धकेन महावने ॥
अविदूरे मृगं दृष्ट्वा बाणः प्रतिसमाहितः ॥
तेन दुर्वारितास्त्रेण निमित्तचपलेषुणा ॥
महान् वनतरुर् विद्धो मृगं तत्र जिघांसता ॥
स तीक्ष्णविषदिग्धेन शरेणातिबलात्कृतः ॥
उत्सृज्य फलपत्राणि पादपः शोषम् आगतः ॥
तस्मिन् वृक्षे तथाभूते कोटरेषु चिरोषितः ॥
न जहाति शुको वासं तस्य भक्त्या वनस्पतेः ॥
निष्प्रचारो निराहारो ग्लानः शिथिलवाग् अपि ॥
कृतज्ञः सह वृक्षेण धर्मात्मा स व्यशुष्यत ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
viṣaye kāśirājasya grāmān niṣkramya lubdhakaḥ ||
saviṣaṃ kāṇḍam ādāya mṛgayām āsa vai mṛgam ||
tatra cāmiṣalubdhena lubdhakena mahāvane ||
avidūre mṛgaṃ dṛṣṭvā bāṇaḥ pratisamāhitaḥ ||
tena durvāritāstreṇa nimittacapaleṣuṇā ||
mahān vanatarur viddho mṛgaṃ tatra jighāṃsatā ||
sa tīkṣṇaviṣadigdhena śareṇātibalātkṛtaḥ ||
utsṛjya phalapatrāṇi pādapaḥ śoṣam āgataḥ ||
tasmin vṛkṣe tathābhūte koṭareṣu ciroṣitaḥ ||
na jahāti śuko vāsaṃ tasya bhaktyā vanaspateḥ ||
niṣpracāro nirāhāro glānaḥ śithilavāg api ||
kṛtajñaḥ saha vṛkṣeṇa dharmātmā sa vyaśuṣyata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विषये काशिराजस्यviṣaye kāśirājasyaво владении царя Каши
ग्रामान् निष्क्रम्य लुब्धकःgrāmān niṣkramya lubdhakaḥиз деревень выйдя, охотник
सविषं काण्डम् आदायsaviṣaṃ kāṇḍam ādāyaядовитую стрелу взяв
मृगयाम् आस वै मृगम्mṛgayām āsa vai mṛgamохотился за дичью
तत्र च आमिषलुब्धेनtatra ca āmiṣalubdhenaтам, на мясо жадным
लुब्धकेन महावनेlubdhakena mahāvaneохотником, в великом лесу
अविदूरे मृगं दृष्ट्वाavidūre mṛgaṃ dṛṣṭvāневдалеке оленя увидев
बाणः प्रतिसमाहितःbāṇaḥ pratisamāhitaḥстрела наложена
तेन दुर्वारितास्त्रेणtena durvāritāstreṇaтой неотразимой стрелою
निमित्तचपलेषुणाnimittacapaleṣuṇāдрогнувшей у цели стрелою
महान् वनतरुः विद्धःmahān vanataruḥ viddhaḥвеликое лесное дерево пронзено
मृगं तत्र जिघांसताmṛgaṃ tatra jighāṃsatāоленя там убить желавшим
सः तीक्ष्णविषदिग्धेनsaḥ tīkṣṇaviṣadigdhenaоно, острым ядом смазанной
शरेण अतिबलात्कृतःśareṇa atibalātkṛtaḥстрелою сильно поражённое
उत्सृज्य फलपत्राणिutsṛjya phalapatrāṇiсбросив плоды и листья
पादपः शोषम् आगतःpādapaḥ śoṣam āgataḥдерево к усыханию пришло
तस्मिन् वृक्षे तथाभूतेtasmin vṛkṣe tathābhūteна том дереве, так ставшем (сухим)
कोटरेषु चिरोषितःkoṭareṣu ciroṣitaḥв дуплах долго живший
न जहाति शुकः वासंna jahāti śukaḥ vāsaṃне оставляет попугай жилища
तस्य भक्त्या वनस्पतेःtasya bhaktyā vanaspateḥиз преданности тому древу
निष्प्रचारः निराहारःniṣpracāraḥ nirāhāraḥбез движения, без пищи
ग्लानः शिथिलवाक् अपिglānaḥ śithilavāk apiизнурённый, с ослабшим голосом
कृतज्ञः सह वृक्षेणkṛtajñaḥ saha vṛkṣeṇaблагодарный, вместе с деревом
धर्मात्मा सः व्यशुष्यतdharmātmā saḥ vyaśuṣyataправедный, он иссыхал
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Во владении царя Каши, из деревень выйдя, охотник, ядовитую стрелу взяв, охотился за дичью. Там, на мясо жадный охотник, в великом лесу, невдалеке оленя увидев, наложил стрелу. Той неотразимой стрелою, дрогнувшей у цели, великое лесное дерево было пронзено — охотником, оленя там убить желавшим. Оно, острым ядом смазанной стрелою сильно поражённое, сбросив плоды и листья, к усыханию пришло. На том дереве, так ставшем сухим, в дуплах долго живший, не оставляет попугай жилища — из преданности тому древу. Без движения, без пищи, изнурённый, с ослабшим голосом, благодарный, вместе с деревом, праведный, он иссыхал».

Версия

bc40f276045d · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:20:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами