Махабхарата
О передаче наставления; шудра-подвижник и риши13.10.31-35
11792 / 15823
Махабхарата · 13.10.31-35
Деванагари

अथ दीर्घस्य कालस्य स तप्यञ् शूद्रतापसः ॥
वने पञ्चत्वम् अगमत् सुकृतेन च तेन वै ॥
अजायत महाराजराजवंशे महाद्युतिः ॥
तथैव स ऋषिस् तात कालधर्मम् अवाप्य ह ॥
पुरोहितकुले विप्र आजातो भरतर्षभ ॥
एवं तौ तत्र संभूताव् उभौ शूद्रमुनी तदा ॥
क्रमेण वर्धितौ चापि विद्यासु कुशलाव् उभौ ॥
अथर्ववेदे वेदे च बभूवर्षिः सुनिश्चितः ॥
कल्पप्रयोगे चोत्पन्ने ज्योतिषे च परं गतः ॥
सख्ये चापि परा प्रीतिस् तयोश् चापि व्यवर्धत ॥
पितर्य् उपरते चापि कृतशौचः स भारत ॥
अभिषिक्तः प्रकृतिभी राजपुत्रः स पार्थिवः ॥
अभिषिक्तेन स ऋषिर् अभिषिक्तः पुरोहितः ॥

Транслитерация (IAST)

atha dīrghasya kālasya sa tapyañ śūdratāpasaḥ ||
vane pañcatvam agamat sukṛtena ca tena vai ||
ajāyata mahārājarājavaṃśe mahādyutiḥ ||
tathaiva sa ṛṣis tāta kāladharmam avāpya ha ||
purohitakule vipra ājāto bharatarṣabha ||
evaṃ tau tatra saṃbhūtāv ubhau śūdramunī tadā ||
krameṇa vardhitau cāpi vidyāsu kuśalāv ubhau ||
atharvavede vede ca babhūvarṣiḥ suniścitaḥ ||
kalpaprayoge cotpanne jyotiṣe ca paraṃ gataḥ ||
sakhye cāpi parā prītis tayoś cāpi vyavardhata ||
pitary uparate cāpi kṛtaśaucaḥ sa bhārata ||
abhiṣiktaḥ prakṛtibhī rājaputraḥ sa pārthivaḥ ||
abhiṣiktena sa ṛṣir abhiṣiktaḥ purohitaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ दीर्घस्य कालस्यatha dīrghasya kālasyaзатем, по долгом времени
सः तप्यन् शूद्रतापसःsaḥ tapyan śūdratāpasaḥон, подвизаясь, шудра-подвижник
वने पञ्चत्वम् अगमत्vane pañcatvam agamatв лесу кончины достиг
सुकृतेन च तेन वैsukṛtena ca tena vaiи тем благодеянием (по заслуге)
तथा एव सः ऋषिः तातtathā eva saḥ ṛṣiḥ tātaтак же и тот риши, о дорогой
कालधर्मम् अवाप्य हkāladharmam avāpya haзакон Времени (смерть) обретя
पुरोहितकुले विप्रःpurohitakule vipraḥв роду пурохиты, брахман
आजातः भरतर्षभājātaḥ bharatarṣabhaродился, о бык Бхаратов
एवं तौ तत्र संभूतौevaṃ tau tatra saṃbhūtauтак оба они родились
उभौ शूद्रमुनी तदाubhau śūdramunī tadāоба — шудра и мудрец — тогда
क्रमेण वर्धितौ च अपिkrameṇa vardhitau ca apiпостепенно выросли
विद्यासु कुशलौ उभौvidyāsu kuśalau ubhauв науках искусны оба
अथर्ववेदे वेदे चatharvavede vede caв Атхарваведе и (прочей) Веде
बभूव ऋषिः सुनिश्चितःbabhūva ṛṣiḥ suniścitaḥстал риши весьма сведущ
कल्पप्रयोगे च उत्पन्नेkalpaprayoge ca utpanneи в применении кальпы
ज्योतिषे च परं गतःjyotiṣe ca paraṃ gataḥи в джьотише вершины достиг
पितरि उपरते च अपिpitari uparate ca apiи когда отец скончался
कृतशौचः सः भारतkṛtaśaucaḥ saḥ bhārataсовершив очищение, он, о Бхарата
अभिषिक्तः प्रकृतिभिःabhiṣiktaḥ prakṛtibhiḥпомазан подданными
राजपुत्रः सः पार्थिवःrājaputraḥ saḥ pārthivaḥцаревич, тот, (стал) царём
Литературный перевод

«Затем, по долгом времени, он, подвизаясь, шудра-подвижник, в лесу достиг кончины — и тем благодеянием по заслуге. Так же и тот риши, о дорогой, обретя закон Времени, в роду пурохиты, брахманом, родился, о бык Бхаратов. Так оба они родились — оба, шудра и мудрец, — и постепенно выросли, в науках искусны оба. В Атхарваведе и прочей Веде стал риши весьма сведущ, и в применении кальпы, и в джьотише вершины достиг. И когда отец бывшего шудры скончался, совершив очищение, он, о Бхарата, царевич, помазан был подданными и стал царём».

Версия

0a07799f2e79 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:45:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами