कुटुम्बार्थे समानीतं यत् किं चित् कार्यम् एव तु ॥
प्रातर् उत्थाय तत् सर्वं कारयामि करोमि च ॥
प्रवासं यदि मे भर्ता याति कार्येण केन चित् ॥
मङ्गलैर् बहुभिर् युक्ता भवामि नियता सदा ॥
अञ्जनं रोचनां चैव स्नानं माल्यानुलेपनम् ॥
प्रसाधनं च निष्क्रान्ते नाभिनन्दामि भर्तरि ॥
नोत्थापयामि भर्तारं सुखसुप्तम् अहं सदा ॥
आतुरेष्व् अपि कार्येषु तेन तुष्यति मे मनः ॥
नायासयामि भर्तारं कुटुम्बार्थे च सर्वदा ॥
गुप्तगुह्या सदा चास्मि सुसंमृष्टनिवेशना ॥
इमं धर्मपथं नारी पालयन्ती समाहिता ॥
अरुन्धतीव नारीणां स्वर्गलोके महीयते ॥
भीष्म उवाच
एतद् आख्याय सा देवी सुमनायै तपस्विनी ॥
पतिधर्मं महाभागा जगामादर्शनं तदा ॥
यश् चेदं पाण्डवाख्यानं पठेत् पर्वणि पर्वणि ॥
स देवलोकं संप्राप्य नन्दने सुसुखं वसेत् ॥
kuṭumbārthe samānītaṃ yat kiṃ cit kāryam eva tu ||
prātar utthāya tat sarvaṃ kārayāmi karomi ca ||
pravāsaṃ yadi me bhartā yāti kāryeṇa kena cit ||
maṅgalair bahubhir yuktā bhavāmi niyatā sadā ||
añjanaṃ rocanāṃ caiva snānaṃ mālyānulepanam ||
prasādhanaṃ ca niṣkrānte nābhinandāmi bhartari ||
notthāpayāmi bhartāraṃ sukhasuptam ahaṃ sadā ||
ātureṣv api kāryeṣu tena tuṣyati me manaḥ ||
nāyāsayāmi bhartāraṃ kuṭumbārthe ca sarvadā ||
guptaguhyā sadā cāsmi susaṃmṛṣṭaniveśanā ||
imaṃ dharmapathaṃ nārī pālayantī samāhitā ||
arundhatīva nārīṇāṃ svargaloke mahīyate ||
bhīṣma uvāca
etad ākhyāya sā devī sumanāyai tapasvinī ||
patidharmaṃ mahābhāgā jagāmādarśanaṃ tadā ||
yaś cedaṃ pāṇḍavākhyānaṃ paṭhet parvaṇi parvaṇi ||
sa devalokaṃ saṃprāpya nandane susukhaṃ vaset ||
«Для семьи припасённое, что бы ни за дело, поутру встав, то всё поручаю делать и делаю. В отлучку если мой муж идёт по делу какому-либо, благими обрядами многими занятая бываю, обузданная всегда. Глазную мазь, рочану, омовение, венки, умащение и наряд, когда ушёл, не привечаю, если муж в отлучке. Не бужу мужа, сладко спящего, я всегда, и в спешных делах, — тем довольствуется ум мой. Не утруждаю мужа для семьи делами всегда; хранящая тайны всегда я, с чисто прибранным жилищем. Этот дхармы путь жена, блюдущая, сосредоточенная, как Арундхати, средь жён в мире небесном величается». Это поведав, та богиня Сумане, подвижница, о мужа-дхарме, благая, стала невидимой тогда. Кто же этот Пандавов сказ читал бы в каждый праздник, — он, мира богов достигнув, в Нандане преблаженно обитал бы.
779d3639cbc1 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:15:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Завершая, Шандили довершает образ верной жены: встаёт прежде всех и сама исполняет домашние труды; в отлучку мужа хранит обеты и благие обряды о его благополучии, отлагая украшения и наряды; не будит сладко спящего даже ради спешного дела; не обременяет его заботами, хранит тайны, держит дом в чистоте. «Блюдущая этот путь дхармы жена величается на небе, как Арундхати средь жён». Знаменательно сравнение с Арундхати, женою Васиштхи, — образцом супружеской верности, вознесённой к звёздам. Поведав это, Шандили исчезает. В свете преданности здесь высокая весть: pati-dharma — путь любящего, самозабвенного служения, чистоты и самообуздания — есть полноценная садхана, возводящая к высшему небу без всяких отшельнических подвигов. И завершающее обетование (phala-śruti) распространяет благо на всякого, кто внемлет этому сказанию: преданное слушание священного само освящает и ведёт в райский Нандана.