Махабхарата
Махешвара о своих обликах и дхарме четырёх варн (часть 1)13.128.46-52
12696 / 15823
Linux
Листать
Махабхарата · 13.128.46-52

Махешвара

Деванагари

यस् तु क्षत्रगतो देवि त्वया धर्म उदीरितः ॥
तम् हं ते प्रक्ष्यामि तं मे शृणु माहिता
क्षत्रिस्य स्मृतो र्मः प्रजापानम् दितः
निर्दिष्टभोक्ता हि राजा र्मे युज्यते
प्रजाः पाते यो हि र्मे नुजाधिपः
स्य र्मार्जिता लोकाः प्रजापासंचिताः
त्र राज्ञः रो र्मो मः स्वाध्या
ग्निहोत्ररिस्पन्दो दानाध्यनम्
ज्ञोवीधाणं ज्ञो र्मक्रियास् था
भृत्यानां णं र्मः कृते र्मण्य् मोता
म्यग् ण्डे स्थितिर् र्मो र्मो वेक्रतुक्रियाः
व्यहास्थितिर् र्मः त्यवाक्यतिस् था
र्तस्तप्रदो राजा प्रेत्य चे हीते
गोब्राह्मणार्थे विक्रान्तः संग्रामे निनं तः
श्वमेजितांल् लोकान् प्राप्नोति त्रिदिवाये

Транслитерация (IAST)

yas tu kṣatragato devi tvayā dharma udīritaḥ ||
tam ahaṃ te pravakṣyāmi taṃ me śṛṇu sahi ||
kṣatriyasya smṛto dharmaḥ pralanam āditaḥ ||
nirdiṣṭaphalabhoktā hi dharmeṇa yujyate ||
prajāḥ layate yo hi dharmeṇa manudhipaḥ ||
tasya dharmārji lokāḥ pralanasaṃcitāḥ ||
tatra jñaḥ paro dharmo damaḥ svādhyāya eva ca ||
agnihotraparispando dhyayanam eva ca ||
yajñopatadhāraṇaṃ yajño dharmakris tathā ||
bhṛtyānāṃ bharaṇaṃ dharmaḥ kṛte karmaṇy amogha ||
samyag daṇḍe sthitir dharmo dharmo vedakratukriyāḥ ||
vyavarasthitir dharmaḥ satyakyaratis tathā ||
ārtahastaprado pretya ceha mayate ||
gobrāhmaṇārthe vikrāntaḥ saṃgrāme nidhanaṃ gataḥ ||
aśvamedhajitāṃl lon prāpnoti tridilaye ||

Ануштубх · 8+8+8+8 · ×7

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यः तु क्षत्रगतः देविyaḥ tu kṣatragataḥ deviкакая же к кшатрию относится, богиня
त्वया धर्मः उदीरितःtvayā dharmaḥ udīritaḥтобою дхарма помянута
तम् अहं ते प्रवक्ष्यामिtam ahaṃ te pravakṣyāmiту я тебе поведаю
तं मे शृणु समाहिताtaṃ me śṛṇu samāhitāеё от меня слушай, сосредоточенная
क्षत्रियस्य स्मृतः धर्मःkṣatriyasya smṛtaḥ dharmaḥкшатрия помянутая дхарма
प्रजापालनम् आदितःprajāpālanam āditaḥподданных охранение прежде всего
निर्दिष्टफलभोक्ता हिnirdiṣṭaphalabhoktā hiуказанный плод вкушающий
राजा धर्मेण युज्यतेrājā dharmeṇa yujyateцарь с дхармою сопрягается
प्रजाः पालयते यः हिprajāḥ pālayate yaḥ hiподданных хранит кто
धर्मेण मनुजाधिपःdharmeṇa manujādhipaḥпо дхарме, владыка людей
तस्य धर्मार्जिताः लोकाःtasya dharmārjitāḥ lokāḥу того дхармой добытые миры
प्रजापालनसंचिताःprajāpālanasaṃcitāḥподданных-охранением накопленные
तत्र राज्ञः परः धर्मःtatra rājñaḥ paraḥ dharmaḥтут царя высшая дхарма
दमः स्वाध्यायः एव चdamaḥ svādhyāyaḥ eva caобуздание и самоизучение
अग्निहोत्रपरिस्पन्दःagnihotraparispandaḥагнихотры свершение
दानाध्ययनम् एव चdānādhyayanam eva caдаяние-изучение
यज्ञोपवीतधारणंyajñopavītadhāraṇaṃсвященного шнура ношение
यज्ञः धर्मक्रियाः तथाyajñaḥ dharmakriyāḥ tathāжертва, дхарма-обряды
भृत्यानां भरणं धर्मःbhṛtyānāṃ bharaṇaṃ dharmaḥслуг содержание — дхарма
कृते कर्मणि अमोघताkṛte karmaṇi amoghatāв начатом деле неотступность
सम्यक् दण्डे स्थितिः धर्मःsamyak daṇḍe sthitiḥ dharmaḥв правом наказании стойкость — дхарма
धर्मः वेदक्रतुक्रियाःdharmaḥ vedakratukriyāḥдхарма — Веды-жертв обряды
व्यवहारस्थितिः धर्मःvyavahārasthitiḥ dharmaḥв правосудии стойкость — дхарма
सत्यवाक्यरतिः तथाsatyavākyaratiḥ tathāи к правдивому слову склонность
आर्तहस्तप्रदः राजाārtahastapradaḥ rājāбедствующим руку дающий царь
प्रेत्य च इह महीयतेpretya ca iha mahīyateпо смерти и тут величается
गोब्राह्मणार्थे विक्रान्तःgobrāhmaṇārthe vikrāntaḥради коров-брахманов доблестный
संग्रामे निधनं गतःsaṃgrāme nidhanaṃ gataḥв битве кончину обретший
Литературный перевод

«Какая же к кшатрию относится, богиня, тобою дхарма помянута, ту я тебе поведаю, её от меня слушай, сосредоточенная. Кшатрия помянутая дхарма — подданных охранение прежде всего; указанный плод вкушающий, царь с дхармою сопрягается. Подданных хранит кто по дхарме, владыка людей, — у того дхармой добытые миры, подданных-охранением накопленные. Тут царя высшая дхарма — обуздание и самоизучение, агнихотры свершение, даяние-изучение, священного шнура ношение, жертва, дхарма-обряды, слуг содержание — дхарма, в начатом деле неотступность. В правом наказании стойкость — дхарма, дхарма — Веды-жертв обряды, в правосудии стойкость — дхарма, и к правдивому слову склонность. Бедствующим руку дающий царь по смерти и тут величается, ради коров-брахманов доблестный, в битве кончину обретший».

Версия

1a77c213ebdf · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:35:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами