Махабхарата
Дхарма лесного отшельника и плоды подвигов (часть 1)13.130.20-26
12708 / 15823
Махабхарата · 13.130.20-26
Деванагари

उमोवाच
भगवन् देवदेवेश सर्वभूतनमस्कृत ॥
यो धर्मो मुनिसंघस्य सिद्धिवादेषु तं वद ॥
सिद्धिवादेषु संसिद्धास् तथा वननिवासिनः ॥
स्वैरिणो दारसंयुक्तास् तेषां धर्मः कथं स्मृतः ॥
महेश्वर उवाच
स्वैरिणस् तापसा देवि सर्वे दारविहारिणः ॥
तेषां मौण्ड्यं कषायश् च वासरात्रिश् च कारणम् ॥
त्रिकालम् अभिषेकश् च होत्रं त्व् ऋषिकृतं महत् ॥
समाधिः सत्पथस्थानं यथोदितनिषेवणम् ॥
ये च ते पूर्वकथिता धर्मा वननिवासिनाम् ॥
यदि सेवन्ति धर्मांस् तान् आप्नुवन्ति तपःफलम् ॥
ये च दंपतिधर्माणः स्वदारनियतेन्द्रियाः ॥
चरन्ति विधिदृष्टं तद् ऋतुकालाभिगामिनः ॥
तेषाम् ऋषिकृतो धर्मो धर्मिणाम् उपपद्यते ॥
न कामकारात् कामो ऽन्यः संसेव्यो धर्मदर्शिभिः ॥

Транслитерация (IAST)

umovāca
bhagavan devadeveśa sarvabhūtanamaskṛta ||
yo dharmo munisaṃghasya siddhivādeṣu taṃ vada ||
siddhivādeṣu saṃsiddhās tathā vananivāsinaḥ ||
svairiṇo dārasaṃyuktās teṣāṃ dharmaḥ kathaṃ smṛtaḥ ||
maheśvara uvāca
svairiṇas tāpasā devi sarve dāravihāriṇaḥ ||
teṣāṃ mauṇḍyaṃ kaṣāyaś ca vāsarātriś ca kāraṇam ||
trikālam abhiṣekaś ca hotraṃ tv ṛṣikṛtaṃ mahat ||
samādhiḥ satpathasthānaṃ yathoditaniṣevaṇam ||
ye ca te pūrvakathitā dharmā vananivāsinām ||
yadi sevanti dharmāṃs tān āpnuvanti tapaḥphalam ||
ye ca daṃpatidharmāṇaḥ svadāraniyatendriyāḥ ||
caranti vidhidṛṣṭaṃ tad ṛtukālābhigāminaḥ ||
teṣām ṛṣikṛto dharmo dharmiṇām upapadyate ||
na kāmakārāt kāmo 'nyaḥ saṃsevyo dharmadarśibhiḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भगवन् देवदेवेशbhagavan devadeveśa«о владыка, богов-богов господь
सर्वभूतनमस्कृतsarvabhūtanamaskṛtaвсеми существами чтимый
यः धर्मः मुनिसंघस्यyaḥ dharmaḥ munisaṃghasyaкакая дхарма муни-сонма
सिद्धिवादेषु तं वदsiddhivādeṣu taṃ vadaв сиддхи-учениях, ту поведай
सिद्धिवादेषु संसिद्धाःsiddhivādeṣu saṃsiddhāḥв сиддхи-учениях совершенные
तथा वननिवासिनःtathā vananivāsinaḥи лесные жители
स्वैरिणः दारसंयुक्ताःsvairiṇaḥ dārasaṃyuktāḥсвободноживущие, с жёнами
तेषां धर्मः कथं स्मृतःteṣāṃ dharmaḥ kathaṃ smṛtaḥих дхарма какою помянута»
स्वैरिणः तापसाः देविsvairiṇaḥ tāpasāḥ deviсвободноживущие подвижники, богиня
सर्वे दारविहारिणःsarve dāravihāriṇaḥвсе, с жёнами живущие
तेषां मौण्ड्यं कषायः चteṣāṃ mauṇḍyaṃ kaṣāyaḥ caих бритьё, рыжая одежда
वासरात्रिः च कारणम्vāsarātriḥ ca kāraṇamи день-ночь обет — средство
त्रिकालम् अभिषेकः चtrikālam abhiṣekaḥ caтрижды омовение
होत्रं तु ऋषिकृतं महत्hotraṃ tu ṛṣikṛtaṃ mahatи жертва, риши-творимая, великая
समाधिः सत्पथस्थानंsamādhiḥ satpathasthānaṃсамадхи, на добром пути стояние
यथोदित-निषेवणम्yathodita-niṣevaṇamкак сказано, совершение
ये च ते पूर्वकथिताःye ca te pūrvakathitāḥкоторые те прежде поведанные
धर्माः वननिवासिनाम्dharmāḥ vananivāsināmдхармы лесных жителей
यदि सेवन्ति धर्मान् तान्yadi sevanti dharmān tānесли соблюдают дхармы те
आप्नुवन्ति तपःफलम्āpnuvanti tapaḥphalamобретают подвига-плод
ये च दंपतिधर्माणःye ca daṃpatidharmāṇaḥкоторые супружеской дхармы держащиеся
स्वदार-नियतेन्द्रियाःsvadāra-niyatendriyāḥк своей жене обуздавшие чувства
चरन्ति विधिदृष्टं तत्caranti vidhidṛṣṭaṃ tatвершат уставом виданное то
ऋतुकालाभिगामिनःṛtukālābhigāminaḥк жене в срочный час приходящие
तेषाम् ऋषिकृतः धर्मःteṣām ṛṣikṛtaḥ dharmaḥу них риши-творимая дхарма
धर्मिणाम् उपपद्यतेdharmiṇām upapadyateу тех праведных подобает
न कामकारात् कामः अन्यःna kāmakārāt kāmaḥ anyaḥне из своеволия желание иное
संसेव्यः धर्मदर्शिभिःsaṃsevyaḥ dharmadarśibhiḥда вкушается дхарму-зрящими
Литературный перевод

Ума сказала: «„О владыка, богов-богов господь, всеми существами чтимый! Какая дхарма муни-сонма в сиддхи-учениях, ту поведай. В сиддхи-учениях совершенные и лесные жители, свободноживущие, с жёнами, — их дхарма какою помянута?“» Махешвара сказал: «Свободноживущие подвижники, богиня, все, с жёнами живущие, — их бритьё, рыжая одежда и день-ночь обет — средство. Трижды омовение, и жертва, риши-творимая, великая, самадхи, на добром пути стояние, как сказано, совершение. Которые те прежде поведанные дхармы лесных жителей, если соблюдают дхармы те, обретают подвига-плод. Которые супружеской дхармы держащиеся, к своей жене обуздавшие чувства, вершат уставом виданное то, к жене в срочный час приходящие, — у них риши-творимая дхарма у тех праведных подобает; не из своеволия желание иное да вкушается дхарму-зрящими».

Версия

791746d7bf5b · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:45:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами