Махабхарата
Начало великого ухода17.1.6-17
15792 / 15823
Махабхарата · 17.1.6-17
Деванагари

ततो युयुत्सुम् आनाय्य प्रव्रजन् धर्मकाम्यया ॥
राज्यं परिददौ सर्वं वैश्यापुत्रे युधिष्ठिरः ॥
अभिषिच्य स्वराज्ये तु तं राजानं परिक्षितम् ॥
दुःखार्तश् चाब्रवीद् राजा सुभद्रां पाण्डवाग्रजः ॥
एष पुत्रस्य ते पुत्रः कुरुराजो भविष्यति ॥
यदूनां परिशेषश् च वज्रो राजा कृतश् च ह ॥
परिक्षिद् धास्तिनपुरे शक्रप्रस्थे तु यादवः ॥
वज्रो राजा त्वया रक्ष्यो मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥
इत्य् उक्त्वा धर्मराजः स वासुदेवस्य धीमतः ॥
मातुलस्य च वृद्धस्य रामादीनां तथैव च ॥
मातृभिः सह धर्मात्मा कृत्वोदकम् अतन्द्रितः ॥
श्राद्धान्य् उद्दिश्य सर्वेषां चकार विधिवत् तदा ॥
ददौ रत्नानि वासांसि ग्रामान् अश्वान् रथान् अपि ॥
स्त्रियश् च द्विजमुख्येभ्यो गवां शतसहस्रशः ॥
कृपम् अभ्यर्च्य च गुरुम् अर्थमानपुरस्कृतम् ॥
शिष्यं परिक्षितं तस्मै ददौ भरतसत्तमः ॥
ततस् तु प्रकृतीः सर्वाः समानाय्य युधिष्ठिरः ॥
सर्वम् आचष्ट राजर्षिश् चिकीर्षितम् अथात्मनः ॥
ते श्रुत्वैव वचस् तस्य पौरजानपदा जनाः ॥
भृशम् उद्विग्नमनसो नाभ्यनन्दन्त तद् वचः ॥
नैवं कर्तव्यम् इति ते तदोचुस् ते नराधिपम् ॥
न च राजा तथाकार्षीत् कालपर्यायधर्मवित् ॥
ततो ऽनुमान्य धर्मात्मा पौरजानपदं जनम् ॥
गमनाय मतिं चक्रे भ्रातरश् चास्य ते तदा ॥

Транслитерация (IAST)

tato yuyutsum ānāyya pravrajan dharmakāmyayā ||
rājyaṃ paridadau sarvaṃ vaiśyāputre yudhiṣṭhiraḥ ||
abhiṣicya svarājye tu taṃ rājānaṃ parikṣitam ||
duḥkhārtaś cābravīd rājā subhadrāṃ pāṇḍavāgrajaḥ ||
eṣa putrasya te putraḥ kururājo bhaviṣyati ||
yadūnāṃ pariśeṣaś ca vajro rājā kṛtaś ca ha ||
parikṣid dhāstinapure śakraprasthe tu yādavaḥ ||
vajro rājā tvayā rakṣyo mā cādharme manaḥ kṛthāḥ ||
ity uktvā dharmarājaḥ sa vāsudevasya dhīmataḥ ||
mātulasya ca vṛddhasya rāmādīnāṃ tathaiva ca ||
mātṛbhiḥ saha dharmātmā kṛtvodakam atandritaḥ ||
śrāddhāny uddiśya sarveṣāṃ cakāra vidhivat tadā ||
dadau ratnāni vāsāṃsi grāmān aśvān rathān api ||
striyaś ca dvijamukhyebhyo gavāṃ śatasahasraśaḥ ||
kṛpam abhyarcya ca gurum arthamānapuraskṛtam ||
śiṣyaṃ parikṣitaṃ tasmai dadau bharatasattamaḥ ||
tatas tu prakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ ||
sarvam ācaṣṭa rājarṣiś cikīrṣitam athātmanaḥ ||
te śrutvaiva vacas tasya paurajānapadā janāḥ ||
bhṛśam udvignamanaso nābhyanandanta tad vacaḥ ||
naivaṃ kartavyam iti te tadocus te narādhipam ||
na ca rājā tathākārṣīt kālaparyāyadharmavit ||
tato 'numānya dharmātmā paurajānapadaṃ janam ||
gamanāya matiṃ cakre bhrātaraś cāsya te tadā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततोtatoзатем; после того
युयुत्सुम्yuyutsumЮютсу; сына Дхритараштры от вайшьи
आनाय्यānāyyaприведя; созвав
प्रव्रजन्pravrajanуходя; отрекаясь
धर्मकाम्ययाdharmakāmyayāиз желания дхармы; ради праведности
राज्यंrājyaṃцарство; власть
परिददौparidadauпередал; вручил
सर्वंsarvaṃвсё; целиком
वैश्यापुत्रेvaiśyāputreсыну вайшьи; Юютсу
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥЮдхиштхира; сын Дхармы
अभिषिच्यabhiṣicyaпомазав; посвятив на царство
स्वराज्येsvarājyeв собственном царстве; в своём царстве
तुtuже; но
तंtaṃего; того
राजानंrājānaṃцаря; правителя
परिक्षितम्parikṣitamПарикшита; внука Арджуны
दुःखार्तश्duḥkhārtaśмучимый горем; страдающий
चाब्रवीद्cābravīdи сказал; и произнёс
राजाrājāцарь; правитель
सुभद्रांsubhadrāṃСубхадру; сестру Кришны
पाण्डवाग्रजःpāṇḍavāgrajaḥстарший Пандава; Юдхиштхира
एषeṣaэтот; он
पुत्रस्यputrasyaсына; у сына
तेteони; те
पुत्रःputraḥсын; потомок
कुरुराजोkururājoцарь Куру; Куру-раджа
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет; станет
यदूनांyadūnāṃЯдавов; рода Яду
परिशेषश्pariśeṣaśостаток; уцелевший
caи; также
वज्रोvajroВаджра; Ваджра
राजाrājāцарь; правитель
कृतश्kṛtaśсделан; поставлен
caи; также
haведь; же
परिक्षिद्parikṣidПарикшит; царь Парикшит
धास्तिनपुरेdhāstinapureв Хастинапуре; в городе Хастина
शक्रप्रस्थेśakraprastheв Шакрапрастхе; в Индрапрастхе
तुtuже; но
यादवःyādavaḥЯдава; потомок Яду
वज्रोvajroВаджра; Ваджра
राजाrājāцарь; правитель
त्वयाtvayāтобой; с тобой
रक्ष्योrakṣyoдолжен быть защищаем; тебе следует охранять
माне; чтобы не
चाधर्मेcādharmeи в адхарме; к неправде
मनःmanaḥум; сердце
कृथाःkṛthāḥделай; направляй
इत्य्ityтак; мол
उक्त्वाuktvāсказав; произнеся
धर्मराजःdharmarājaḥДхармараджа; Юдхиштхира
saон; тот
वासुदेवस्यvāsudevasyaВасудевы; Кришны
धीमतःdhīmataḥмудрого; разумного
मातुलस्यmātulasyaдяди по матери; материнского дяди
caи; также
वृद्धस्यvṛddhasyaстарого; старшего
रामादीनांrāmādīnāṃРамы и прочих; начиная с Рамы
तथैवtathaivaтак же; точно так
caи; также
मातृभिःmātṛbhiḥс матерями; матерями
सहsahaвместе с; совместно с
धर्मात्माdharmātmāдхармичный; праведный
कृत्वोदकम्kṛtvodakamсовершив водные обряды; возлив воду
अतन्द्रितःatandritaḥнеутомимый; усердный
श्राद्धान्य्śrāddhānyшраддхи; поминальные обряды
उद्दिश्यuddiśyaпосвятив; намеревая для
सर्वेषांsarveṣāṃвсех; у всех
चकारcakāraсделал; совершил
विधिवत्vidhivatпо правилу; как предписано
तदाtadāтогда; в то время
ददौdadauдал; передал
रत्नानिratnāniдрагоценности; самоцветы
वासांसिvāsāṃsiодежды; покровы
ग्रामान्grāmānдеревни; селения
अश्वान्aśvānконей; лошадей
रथान्rathānколесницы; повозки
अपिapiтакже; даже
स्त्रियश्striyaśженщин; женщины
caи; также
द्विजमुख्येभ्योdvijamukhyebhyoлучшим дваждырождённым; главным брахманам
गवांgavāṃкоров; стад
शतसहस्रशःśatasahasraśaḥсотнями тысяч; многими сотнями тысяч
कृपम्kṛpamКрипу; Крипачарью
अभ्यर्च्यabhyarcyaпочтив; поклонившись
caи; также
गुरुम्gurumгуру; учителя
अर्थमानपुरस्कृतम्arthamānapuraskṛtamс честью и дарами; с почтением и средствами
शिष्यंśiṣyaṃученика; воспитанника
परिक्षितंparikṣitaṃПарикшита; внука Арджуны
तस्मैtasmaiему; тому
ददौdadauдал; передал
भरतसत्तमःbharatasattamaḥлучший из Бхаратов; достойнейший Бхарата
ततस्tatasзатем; после того
तुtuже; но
प्रकृतीःprakṛtīḥподданных; народ
सर्वाःsarvāḥвсе; каждые
समानाय्यsamānāyyaсозвав; собрав
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥЮдхиштхира; сын Дхармы
सर्वम्sarvamвсё; целиком
आचष्टācaṣṭaрассказал; объявил
राजर्षिश्rājarṣiśцарь-риши; царственный мудрец
चिकीर्षितम्cikīrṣitamнамерение; желаемое действие
अथात्मनःathātmanaḥзатем своего; потом собственного
तेteони; те
श्रुत्वैवśrutvaivaедва услышав; сразу услышав
वचस्vacasслово; речь
तस्यtasyaего; того
पौरजानपदाpaurajānapadāгорожане и сельские жители; народ города и страны
जनाःjanāḥлюди; народ
भृशम्bhṛśamсильно; чрезвычайно
उद्विग्नमनसोudvignamanasoс встревоженными умами; взволнованные
नाभ्यनन्दन्तnābhyanandantaне одобрили; не обрадовались
तद्tadто; это
वचःvacaḥслово; речь
नैवंnaivaṃне так; не это
कर्तव्यम्kartavyamследует сделать; должное
इतिitiтак; мол
तेteони; те
तदोचुस्tadocusто сказали; это произнесли
तेteони; те
नराधिपम्narādhipamцаря; владыку людей
naне; нет
caи; также
राजाrājāцарь; правитель
तथाकार्षीत्tathākārṣītтак поступил; так сделал
कालपर्यायधर्मवित्kālaparyāyadharmavitзнающий закон смены времени; постигший ход Времени
ततोtatoзатем; после того
ऽनुमान्य'numānyaполучив согласие; уважив
धर्मात्माdharmātmāдхармичный; праведный
पौरजानपदंpaurajānapadaṃгорожан и сельский народ; народ города и страны
जनम्janamлюдей; народ
गमनायgamanāyaк уходу; для отправления
मतिंmatiṃмысль; решение
चक्रेcakreсделал; решил
भ्रातरश्bhrātaraśбратья; братья же
चास्यcāsyaи его; и этого
तेteони; те
तदाtadāтогда; в то время
Литературный перевод

Затем Юдхиштхира, желая дхармы, призвал Юютсу и передал сыну вайшьи всё царство. Помазав в своём царстве царя Парикшита, старший Пандава, мучимый горем, сказал Субхадре: «Этот сын твоего сына будет царём Куру; а остаток Ядавов, Ваджра, также поставлен царём. Парикшит будет в Хастинапуре, а Ядава Ваджра — в Шакрапрастхе. Ты должна хранить Ваджру, и не обращай ум к адхарме». Сказав это, праведный Дхармараджа вместе с матерями усердно совершил водные обряды для мудрого Васудевы, для старого дяди, для Рамы и прочих, и тогда по правилу совершил шраддхи для всех. Он дал главным брахманам драгоценности, одежды, деревни, коней, колесницы, женщин и коров сотнями тысяч. Почтив наставника Крипу дарами и почестью, лучший из Бхаратов поручил ему ученика Парикшита. Затем царственный риши Юдхиштхира созвал всех подданных и объявил всё, что намеревался сделать. Едва услышав его слова, горожане и жители страны сильно встревожились умом и не одобрили этой речи. «Так делать нельзя», — сказали они царю; но царь, знающий закон смены времени, не поступил иначе. Тогда праведный, получив согласие народа города и страны, решил идти, и братья его также.

Версия

0b0333337bb6 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 15:10:57 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами