Махабхарата
Юдхиштхира не оставляет собаку17.3.16-24
15800 / 15823
Махабхарата · 17.3.16-24
Деванагари

वैशंपायन उवाच
तद् धर्मराजस्य वचो निशम्य; धर्मस्वरूपी भगवान् उवाच ॥
युधिष्ठिरं प्रीतियुक्तो नरेन्द्रं; श्लक्ष्णैर् वाक्यैः संस्तवसंप्रयुक्तैः ॥
अभिजातो ऽसि राजेन्द्र पितुर् वृत्तेन मेधया ॥
अनुक्रोशेन चानेन सर्वभूतेषु भारत ॥
पुरा द्वैतवने चासि मया पुत्र परीक्षितः ॥
पानीयार्थे पराक्रान्ता यत्र ते भ्रातरो हताः ॥
भीमार्जुनौ परित्यज्य यत्र त्वं भ्रातराव् उभौ ॥
मात्रोः साम्यम् अभीप्सन् वै नकुलं जीवम् इच्छसि ॥
अयं श्वा भक्त इत्य् एव त्यक्तो देवरथस् त्वया ॥
तस्मात् स्वर्गे न ते तुल्यः कश् चिद् अस्ति नराधिप ॥
अतस् तवाक्षया लोकाः स्वशरीरेण भारत ॥
प्राप्तो ऽसि भरतश्रेष्ठ दिव्यां गतिम् अनुत्तमाम् ॥
ततो धर्मश् च शक्रश् च मरुतश् चाश्विनाव् अपि ॥
देवा देवर्षयश् चैव रथम् आरोप्य पाण्डवम् ॥
प्रययुः स्वैर् विमानैस् ते सिद्धाः कामविहारिणः ॥
सर्वे विरजसः पुण्याः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणः ॥
स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोद्वहः ॥
ऊर्ध्वम् आचक्रमे शीघ्रं तेजसावृत्य रोदसी ॥

Транслитерация (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tad dharmarājasya vaco niśamya; dharmasvarūpī bhagavān uvāca ||
yudhiṣṭhiraṃ prītiyukto narendraṃ; ślakṣṇair vākyaiḥ saṃstavasaṃprayuktaiḥ ||
abhijāto 'si rājendra pitur vṛttena medhayā ||
anukrośena cānena sarvabhūteṣu bhārata ||
purā dvaitavane cāsi mayā putra parīkṣitaḥ ||
pānīyārthe parākrāntā yatra te bhrātaro hatāḥ ||
bhīmārjunau parityajya yatra tvaṃ bhrātarāv ubhau ||
mātroḥ sāmyam abhīpsan vai nakulaṃ jīvam icchasi ||
ayaṃ śvā bhakta ity eva tyakto devarathas tvayā ||
tasmāt svarge na te tulyaḥ kaś cid asti narādhipa ||
atas tavākṣayā lokāḥ svaśarīreṇa bhārata ||
prāpto 'si bharataśreṣṭha divyāṃ gatim anuttamām ||
tato dharmaś ca śakraś ca marutaś cāśvināv api ||
devā devarṣayaś caiva ratham āropya pāṇḍavam ||
prayayuḥ svair vimānais te siddhāḥ kāmavihāriṇaḥ ||
sarve virajasaḥ puṇyāḥ puṇyavāgbuddhikarmiṇaḥ ||
sa taṃ rathaṃ samāsthāya rājā kurukulodvahaḥ ||
ūrdhvam ācakrame śīghraṃ tejasāvṛtya rodasī ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaВайшампаяна; рассказчик
उवाचuvācaсказал; произнёс
तद्tadто; это
धर्मराजस्यdharmarājasyaДхармараджи; царя дхармы
वचोvacoслово; речь
निशम्यniśamyaуслышав; выслушав
धर्मस्वरूपीdharmasvarūpīимеющий облик Дхармы; сама Дхарма
भगवान्bhagavānБхагаван; Господь
उवाचuvācaсказал; произнёс
युधिष्ठिरंyudhiṣṭhiraṃЮдхиштхиру; сына Дхармы
प्रीतियुक्तोprītiyuktoисполненный радости; довольный
नरेन्द्रंnarendraṃцаря; владыку людей
श्लक्ष्णैर्ślakṣṇairмягкими; приятными
वाक्यैःvākyaiḥсловами; речами
संस्तवसंप्रयुक्तैःsaṃstavasaṃprayuktaiḥсоединёнными с восхвалением; похвальными
अभिजातोabhijātoблагородно рождён; достоин рода
ऽसि'siты есть; ты
राजेन्द्रrājendraо царь царей; великий царь
पितुर्piturотца; родителя
वृत्तेनvṛttenaповедением; нравом
मेधयाmedhayāмудростью; разумом
अनुक्रोशेनanukrośenaсостраданием; жалостью
चानेनcānenaи этим; с этим
सर्वभूतेषुsarvabhūteṣuко всем существам; во всех существах
भारतbhārataо Бхарата; потомок Бхараты
पुराpurāпрежде; когда-то
द्वैतवनेdvaitavaneв Двайтаване; в лесу Двайта
चासिcāsiи ты есть; ты же
मयाmayāмной; со мной
पुत्रputraо сын; сын
परीक्षितःparīkṣitaḥиспытан; проверен
पानीयार्थेpānīyārtheради воды; за водой
पराक्रान्ताparākrāntāотправившиеся; двинувшиеся
यत्रyatraгде; куда
तेteони; те
भ्रातरोbhrātaroбратья; родные братья
हताःhatāḥубитые; погибшие
भीमार्जुनौbhīmārjunauБхима и Арджуна; двое, Бхима и Арджуна
परित्यज्यparityajyaоставив; отбросив
यत्रyatraгде; куда
त्वंtvaṃты; ты сам
भ्रातराव्bhrātarāvдвух братьев; оба брата
उभौubhauоба; двое
मात्रोःmātroḥдвух матерей; матерей
साम्यम्sāmyamравенство; равновесие
अभीप्सन्abhīpsanжелая; стремясь
वैvaiвоистину; же
नकुलंnakulaṃНакулу; сына Мадри
जीवम्jīvamживым; живущим
इच्छसिicchasiты желаешь; хочешь
अयंayaṃэтот; он
श्वाśvāсобака; пёс
भक्तbhaktaпреданный; верный
इत्य्ityтак; мол
एवevaименно; же
त्यक्तोtyaktoоставлена; отброшена
देवरथस्devarathasбожественная колесница; колесница богов
त्वयाtvayāтобой; с тобой
तस्मात्tasmātпоэтому; оттого
स्वर्गेsvargeна небе; в раю
naне; нет
तेteони; те
तुल्यःtulyaḥравный; подобный
कश्kaśкто; какой-либо
चिद्cidже; какой-либо
अस्तिastiесть; существует
नराधिपnarādhipaо владыка людей; о царь
अतस्atasпоэтому; отсюда
तवाक्षयाtavākṣayāтвои неистощимые; непреходящие для тебя
लोकाःlokāḥмиры; обители
स्वशरीरेणsvaśarīreṇaв собственном теле; со своим телом
भारतbhārataо Бхарата; потомок Бхараты
प्राप्तोprāptoдостиг; обрёл
ऽसि'siты есть; ты
भरतश्रेष्ठbharataśreṣṭhaо лучший Бхарата; лучший из Бхаратов
दिव्यांdivyāṃбожественную; небесную
गतिम्gatimпуть; цель
अनुत्तमाम्anuttamāmнепревзойдённую; высшую
ततोtatoзатем; после того
धर्मश्dharmaśДхарма; бог Дхарма
caи; также
शक्रश्śakraśШакра; Индра
caи; также
मरुतश्marutaśМаруты; ветры-боги
चाश्विनाव्cāśvināvи два Ашвина; и Ашвины
अपिapiтакже; даже
देवाdevāбоги; небожители
देवर्षयश्devarṣayaśбожественные риши; мудрецы богов
चैवcaivaи именно; и также
रथम्rathamколесницу; повозку
आरोप्यāropyaпосадив; возведя
पाण्डवम्pāṇḍavamПандаву; сына Панду
प्रययुःprayayuḥотправились; пошли
स्वैर्svairсвоими; собственными
विमानैस्vimānaisвоздушными колесницами; небесными повозками
तेteони; те
सिद्धाःsiddhāḥсиддхи; совершенные
कामविहारिणःkāmavihāriṇaḥсвободно движущиеся по желанию; странствующие по воле
सर्वेsarveвсе; каждые
विरजसःvirajasaḥбез пыли страсти; чистые
पुण्याःpuṇyāḥчистые; праведные
पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणःpuṇyavāgbuddhikarmiṇaḥс чистой речью, мыслью и делом; праведные словом, разумом и поступком
saон; тот
तंtaṃего; того
रथंrathaṃколесницу; повозку
समास्थायsamāsthāyaвзойдя; заняв
राजाrājāцарь; правитель
कुरुकुलोद्वहःkurukulodvahaḥопора рода Куру; прославляющий род Куру
ऊर्ध्वम्ūrdhvamвверх; выше
आचक्रमेācakrameвзошёл; поднялся
शीघ्रंśīghraṃбыстро; скоро
तेजसावृत्यtejasāvṛtyaсиянием покрыв; мощью охватив
रोदसीrodasīнебо и землю; оба мира
Литературный перевод

Вайшампаяна сказал: Услышав эти слова Дхармараджи, Бхагаван, имеющий облик Дхармы, исполненный радости, сказал царю Юдхиштхире мягкими словами, соединёнными с похвалой: «Ты благородно рождён, о царь царей, поведением, мудростью твоего отца и этим состраданием ко всем существам, о Бхарата. Прежде, в Двайтаване, о сын, ты был испытан мной там, где твои братья, отправившиеся за водой, были сражены. Там, оставив Бхиму и Арджуну, желая равенства двух матерей, ты пожелал оживить Накулу. “Этот пёс предан” — именно поэтому ты оставил божественную колесницу. Поэтому на небе нет никого равного тебе, о владыка людей. Отныне твои миры неистощимы; в собственном теле, о Бхарата, ты достиг, о лучший Бхарата, божественной, непревзойдённой цели». Затем Дхарма, Шакра, Маруты, два Ашвина, боги и божественные риши, посадив Пандаву на колесницу, отправились в своих воздушных колесницах — сиддхи, движущиеся по желанию, все чистые, праведные речью, мыслью и делом. Взойдя на эту колесницу, царь, опора рода Куру, быстро поднялся вверх, покрыв сиянием небо и землю.

Версия

cddd7f4ba680 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 15:10:57 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами