Sanaka
कहूः स्त्रीभिस्तथा शूद्रैरपि वानग्रिकैस्तथा ॥ अपराह्णद्वयव्यापिन्यमावास्यातिथिर्यदि
क्षये पूर्वा तु कर्त्तव्या वृद्धौ कार्या तथोत्तरा ॥ अमावास्या प्रतीता चेन्मध्याह्णात्परतो यदि
भूतविद्धेति विख्यातास्रद्भिः शास्त्रविशारदैः ॥ अत्यंतक्षयपक्षे तु परेद्युर्नापराह्णगा
तत्र ग्राह्या सिनीवाली सायाह्नव्यापिनी तिथिः ॥ अर्वाचीनक्षये चचैव सायाह्नव्यापिनी तथा
सिनीवाली परा ग्राह्या सर्वथा श्राद्धकर्मणि ॥ अत्यंततिथिवृद्धौ तु भूतविद्धां परित्यजेत्
ग्राह्या स्यादपराह्णस्था कुहूः पैतृककर्मणि ॥ यथार्वाचीनवृद्धौ तु संत्याज्या भूतसंयुताः
परेद्युर्विबुधश्रेष्टैः कुहूर्ग्राह्या पराह्णगा ॥ मध्याह्नद्वितये व्यात्पा ह्यमावास्या तिथिर्यदि
तत्रेच्छया च संग्राह्या पूर्वा वाथ पराथवा ॥ अन्वाधानं प्रवक्ष्यामि संतः संपूर्णवर्वणि
प्रतिपद्दिवसे कुर्याद्यागं च मुनिसत्तम ॥ पर्वणो यश्चतुर्थांश आद्याः प्रतिपदस्त्रयः
kahūḥ strībhistathā śūdrairapi vānagrikaistathā || aparāhṇadvayavyāpinyamāvāsyātithiryadi
kṣaye pūrvā tu karttavyā vṛddhau kāryā tathottarā || amāvāsyā pratītā cenmadhyāhṇātparato yadi
bhūtaviddheti vikhyātāsradbhiḥ śāstraviśāradaiḥ || atyaṃtakṣayapakṣe tu paredyurnāparāhṇagā
tatra grāhyā sinīvālī sāyāhnavyāpinī tithiḥ || arvācīnakṣaye cacaiva sāyāhnavyāpinī tathā
sinīvālī parā grāhyā sarvathā śrāddhakarmaṇi || atyaṃtatithivṛddhau tu bhūtaviddhāṃ parityajet
grāhyā syādaparāhṇasthā kuhūḥ paitṛkakarmaṇi || yathārvācīnavṛddhau tu saṃtyājyā bhūtasaṃyutāḥ
paredyurvibudhaśreṣṭaiḥ kuhūrgrāhyā parāhṇagā || madhyāhnadvitaye vyātpā hyamāvāsyā tithiryadi
tatrecchayā ca saṃgrāhyā pūrvā vātha parāthavā || anvādhānaṃ pravakṣyāmi saṃtaḥ saṃpūrṇavarvaṇi
pratipaddivase kuryādyāgaṃ ca munisattama || parvaṇo yaścaturthāṃśa ādyāḥ pratipadastrayaḥ
«Куху — женщинами, шудрами и не имеющими огней. Если новолунный день простёрся на два послеполуденных, — при убыли должен быть творим прежний, при прибыли так же последующий. Если новолуние явлено после полудня, — „бхутами задетым“ названо оно благими, искушёнными в шастрах. При крайней же убыли, когда на другой день оно не идёт к послеполудню, — там должна быть принята Синивали, простёршийся на вечер лунный день. И при ближней убыли — так же простёршийся на вечер; последующая Синивали должна быть принята всячески при обряде шраддхи. При крайней же прибыли лунного дня да оставит он задетый бхутами. Должна быть принята стоящая в послеполудне Куху при обряде предков; как при ближней прибыли, соединённые с бхутами должны быть оставлены. На другой день лучшими из мудрых должна быть принята Куху, идущая к послеполудню. Если новолунный лунный день простёрся на два полудня, — там по желанию должен быть принят прежний или последующий. Анвадхану изреку, о благие, при полной парване: в день первой да творит он жертву, о лучший из муни; которая четверть парваны — первые три первого дня…»
498d48914c99 · опубликовано 4 сент. 2026 г., 23:58:33 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Куху назначена женщинам, шудрам и тем, у кого нет огней. Три этих разряда объединили не по родству, а по одному признаку — им не положено домашнего огня.
В одном случае прямо сказано: «по желанию, прежний или последующий». Даже в таком счёте оставили место выбору.
Новолуние, приходящееся после полудня, называют «задетым бхутами». Правило одевается в имя духа, чтобы легче запомнилось.